Een promotie

Donderdag 8 April j.l. promoveerde ds. H. Jonker, Hervormd predikant te Amsterdam, aan de Rijks-Universiteit te Utrecht tot Doctor in de Godgeleerdheid op een proefschrift, getiteld : Over Jaspers' Metamorphose der Bijbelse Religie.

De promotor, prof. dr. J. Severijn, ving aan met hem hartelijk geluk te wensen met de voltooiing van zijn proefschrift en noemde het een hele prestatie om bij al de arbeid en al de beslommeringen, die de predikant in een grote stad als Amsterdam opeisen, de studie voor het doctoraal examen te volbrengen en dan nog weer lust, kracht en tijd te vinden om een dissertatie te schrijven.

Intussen zijn wij weer een jonge doctor rijker geworden en velen, die niet in de gelegenheid waren de plechtigheid in de Senaatszaal te Utrecht bij te wonen, verheugen zich daarover met ons.

Dr. Jonker behandelt in zijn proefschrift een belangrijk en actueel onderwerp.

De existentie-philosophie heeft in onze dagen de aandacht en met name onder de jongeren verslaat zij haar duizenden. Het is echter geen gemakkelijke taak zich in te werken in de gedachtengangen van een rijke geest als Jaspers en daarvoor is heel wat geduld en doorzetting nodig. En toch is het nodig om een zo centraal onderwerp als hier aan de orde wordt gesteld, te behandelen.

Hoezeer deze materie ook voor meer ontwikkelde gemeenteleden wel moeilijk blijft, kunnen wij hen, die wat meer van deze, wijsbegeerte wensen te weten, aanraden van deze dissertatie kennis te nemen. In betrekkelijk kort bestek, in begrijpelijke vorm en goed leesbaar Nederlands vinden zij hier de belangrijkste punten omtrent methode en beschouwingen van Jaspers' philosophie uiteengezet.

Wat de existentie-philosophie aangaat, deze is een tegemoetkoming aan de moderne mens, en de vrees van onze jonge doctor voor de consequenties van dergelijke wijsgerige beschouwingen, die, terwille van de existentiële vrijheid, ook alle zedelijke wetten en regels negeert, is reeds wegens het bodemloze nihilisme van onze tijd niet ongegrond. (Vgl. blz. 126).

En wat de metamorphose (de omvorming) van de Bijbelse religie betreft, reeds het begrip „Bijbelse religie" is zeer subjectief, en wanneer deze door de zeef van Jaspers religieuse denkbeelden is gegaan, is zij waarlijk uitgezuiverd van al wat daarmede niet strookt.

Van het „echt" Bijbels karakter blijft waarlijk niets meer over in de algemeen religieuse verdunning, zodat wij voor een gapende klove van tegenstellingen worden geplaatst.

Het woord metamorphose, het is van Jaspers zelf, schijnt nog op de mogelijkheid van een andere vorm met behoud van het wezen der Bijbelse religie te willen wijzen, doch o.i. kan hier geen sprake zijn van behoud van het wezen der religie van Christus, maar veeleer van een algehele afwijzing, zodat het gebruik van het woord metamorphose zelfs niet juist moet worden geacht.

Dr. Jonker is dan ook van oordeel, dat wij hier met een doelbewuste nieuwe vorm van religiositeit te maken hebben (blz. 128), zoals ook blijken kan uit de conclusies, waarmede hij zijn dissertatie besluit en waaraan wij de volgende zinsneden ontlenen :

De innerlijke verwantschap van Jaspers' wijsgerig geloof en het Christelijk geloof ontbreekt ten enenmale. De heerschappij van het redewezen is vervangen door die van de mogelijke existentie met haar bewegende , , Vernunft" en existentiële vrijheid, die zidh niet gewonnen wil geven aan de souvereiniteit van de goddelijke openbaring. Als zodanig kunnen wij spreken van een nieuwe, existentiële vorm van humanisme.

Derhalve heeft de Kerk niet alleen deze , , Metamorphose der biblischen Religion" af te wijzen, maar haar ook te bestrijden, omdat zij een aanslag betekent op de Christelijke religie zelf. De , , metamorphose" ontledigt de Godsopenbaring en berooft de Kerk van haar geestelijke kracht, ja, van de Christus zelf. Jaspers is van mening, dat de Bijbelse religie ook voor het toekomstige cultuurleven niet verloren moet gaan, maar zijn methamorphose zou dat slechts kunnen bevorderen. Zijn metamorphose kan reeds daarom de moderne mens niet helpen.

Hoewel de existentiephilosophie nieuwe wegen wil banen tegenover de eenzijdige methode van het rationalisme en meer oog heeft voor de diepere behoeften van het mensenhart, hetwelk op zichzelf waardering verdient en bevrijdend heeft gewerkt tegenover een overspannen idealisme, is zij toch evenmin als enige wijsgerige methode bij machte het conflict te overwinnen, waarin hef menselijk geslacht, in eeuwenlange worsteling verkeert.

Ook in het streven van de existentiephilosophie, dat zich centraal richt op de vrijheid en aan de slavernij der gebondenheid zoekt te ontvluchten, openbaart zich dit conflict, waarover de Godsopenbaring haar licht laat opgaan, er op wijzende, dat de mens leeft in strijd met zijn wezen en bestemming.

Geen , , wijsgerig geloof" in de mens, maar alleen een waarachtige, levensvernieuwing door de Geest van Christus kan de mens doen delen in de eeuwige vrede en de vrijheid van de heerlijkheid der kinderen Gods.

Geen , , metamorphose" van de bijbelse religie, zoals deze ons door Jaspers wordt voorgesteld, kan aan een in een crisis verkerend Europa nieuwe vitale krachten schenken. Herleving zal voor de toekomst alleen mogelijk zijn door het Evangelie van Hem, Die getuigt : „Ik ben de weg, de waarheid en het leven". S.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen