Onderwijs

De Unie

Dezer dagen herdacht de Unie haar 75-jarig bestaan. Er zijn echter zovele Unies en daarom haast ik me om de volledige naam te noemen : De Unie, een School met de Bijbel.

Ik kan me, gezien de omstandigheden, voorstellen, dat er op de feestelijke bijeenkomst in Utrecht herinnerd werd aan een andere Unie, de Unie van 1579. Al was deze geheel van Staatkundige aard, er zijn parallellen met de Unie van 1879, die zich bewoog op het gebied van het schoolleven.

Als we onze geschiedenis nog kennen, 'dan weten we hoe de omstandigheden waren omstreeks 1579. De Pacificatie van Gent uit 1576, die de 17 Nederlandse gewesten weer bijeen had gebracht, was door de komst en het beleid van de hertog van Parma krachteloos gemaakt. De Zuidelijke gewesten waren van de Pacificatie losgemaakt en weer geheel vóór Spanje gewonnen. Zo bleef dan het Noorden, geheel geïsoleerd, alleen over, Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland, Friesland, Groningen, Overijssel. Zeven gewesten. Klein, van weinig militaire macht, zonder machtige bondgenoten en tegenover zich een wereldmacht met een veldheer en staatsman van uitzonderlijke bekwaamheid en bovendien het machtig apparaat der R.K. Kerk.

Het Noorden leek verloren. Zouden we het maar niet aan de zee teruggeven, waaruit het, naar 't scheen, ter onzaliger ure gewonnen was? Zou God dan Zijn gena vergeten en nooit meer van ontferming weten?

Dat kon het Calvinistisch volksdeel niet geloven. Ze hielden vast aan Gods beloften, aan Zijn Woord en het kleine landje, aan het duin- en waddenstrand heeft onder inroeping van de hulpe des Heeren zich verbonden tot de Unie der 7 Provinciën, om de ongelijke strijd door te zetten tot de uiteindelijke zegepraal. Moeilijke jaren zijn er geweest, jaren, waarin alles scheen tegen te lopen en toch, uiteindelijk kwam de overwinning, in die tijd, toen men spreken kon van de gouden eeuw van Nederland, toen handel en nijverheid, kunst en wetenschappen bloeide, toen onze vlag zich zegevierend op de wereldzeeën vertoonde en ons land, onder de leiding der Oranjevorsten, bolwerk en kampioen werd van de vrijheid van geweten in Europa.

Dat heeft God gedaan.

Nu begrijpen we óok wel iets van de parallel met 1879, toen de Unie, een School met de Bijbel, werd opgericht.

Of was 't toen niet een donkere tijd. Voor de kerk en voor de school? Zeker, er kwam, kentering, maar er was nog zoveel godsdienst, dat het hart en het wezen van het Christendom loochende. En op het gebied van de school was er de absolute alleenheerschappij van het Openbaar Onderwijs, dat wel moest opleiden tot alle Christelijke en maatschappelijke deugden, maar zonder Bijbel en dus ook zonder de Christus der Schriften, 'k Behoef u niet opnieuw breedvoerig de nood te schetsen van de Christenouders, die voor hun kinderen onderwijs begeerden uit en naar het Woord van God. Zeker was dit, hoewel moeilijk, toch wel mogelijk, alléén maar, men moest alles zelf betalen. Eerst zijn gewone aandeel via de belastingen aan het Openbaar Onderwijs en dan kon men nog eens opnieuw beginnen voor z'n eigen scholen.

Men hoopte, men bad om uitkomst, en toen de nieuwe Onderwijswet van Cappeyne was aangenomen, heeft men alles in 't werk gesteld voor een groot volkspetitionnement, een groot verzoekschrift aan de Koning, Z.M. Willem III, om deze pas aangenomen wet niet te tekenen.

Uit deze, het hele land rakende kwestie, is de Unie, een School met de Bijbel geboren. Zij was als 't ware een bundeling van al de krachten die meegewerkt hadden aan het volkspetitionnement. Voortaan zouden ze als plaatselijke comité's elk jaar een collecte houden (de Augustus collecte) ten bate van bet Christelijk Onderwijs, dat overigens geheel op eigen geldmiddelen was aangewezen.

Maar dat niet alléén. Ze zouden onder elkander de zaak van het Christelijk Onderwijs warm houden en propageren. Ze zouden intercommunaal samenwerken en ook in landelijk verband als Unie interkerkelijk ijveren voor de School met de Bijbel en in die zaak van hun school onderwijs voor recht en gerechtigheid.

Het leek toen toch ook hopeloos? Sprak men niet van de dode vlieg, die de zalf van de apotheker doet stinken, en bedoelde men daarmee niet het Christelijk volksdeel? Sprak zelfs niet een dienaar der Kroon van de minderheden, die dan maar onderdrukt moesten worden?

En toch hebben onze mensen niet versaagd, evenmin als in 1579.

L' union fait la force, dat was de zinspreuk der Unie van 1579, dat werd gemanifesteerd in de leeuw met één bundel van 7 pijlen, als een eenheid, die niet gemakkelijk verbroken kan worden.

Dat wil niet zeggen, dat alle 7 gewesten in alles eensgeestes waren, en zeker niet, dat alle inwoners over alles gelijk dachten. Maar hierin waren ze wél één : Ze wilden zijn een vrij volk en bovenal vrij om God te dienen naar Zijn Woord.

Zo waren ook de mannen van het volkspetitionnement heus niet allemaal in elk opzicht eensgeestes. Denk maar alleen al aan de kerkelijke geschillen. Die waren er en die bleven er. Maar toen het ging over de opvoeding van het kind, naar de eis van Gods getuigenis, toen sloeg men de handen inéén, gedreven door de gemeenschappelijke nood naar het gemeenschappelijke doel.

Laat me een enkele, zinsnede aanhalen uit de feestrede van de 2e voorzitter van de Unie, dr. Van Itterson :

, , Het stemt ons tot dankbaarheid, dat tot op de dag van heden de Unie nog één bleef en de bekende Nederlandse splijtzwam haar niet heeft verdeeld. Als de overtuiging niet langer zou bestaan, dat onze kinderen, zoals ook wij, elke dag in hun werk bij het Woord van God moeten leven, breekt de Unie vanzelf. Maar als wij de gang der dingen met bezorgdheid gadeslaan ; als wij zo gaarne ieder in Nederland, ook ieder kind, met de Naam en met het werk van onze Heiland zouden willen bekend maken ; als wij de voortgaande ontkerstening op leven en dood willen helpen bestrijden, moeten anderen weten, wat zij voor middelen tegen deze dodelijke kwaal willen aanwenden, maar staat 't voor ons vast, dat wij voor ons niet anders kunnen, dan onze scholen met de bijbel, die wij in een strijd van tachtig jaren hebben vrijgevochten en die wij ook door de laatste heidense wereldoorlog hebben mogen behouden, te dragen door onze liefde, door ons geloof, door ons gebed en door ons offer".

en D. H. D. schrijft in het Correspondentieblad van de Vereniging van Chr. Onderwijzers van 22 April j.l. :

Van schoolgeus tot commandeur.

In aanwezigheid van de ministers Algera en Kernkamp heeft Minister Cals de voorzitter van de , , Unie een School met de Bijbel", prof. dr. K. Dijk, mededeling gedaan van zijn bevordering tot commandeur in de Orde van Oranje-Nassau.

Dit was één van de hoogtepunten van de jubileum-vergadering, die onder grote belangstelling in Tivoli in Utrecht werd gehouden. Het tekent overduidelijk de ontwikkeling in de geschiedenis van de Unie sinds 1879. De verguisde bedelaars en struikrovers van 't volkspetitionnement ontvangen een zeer hoge koninklijke onderscheiding op de borst van hun strijdbare voorzitter.

De voorzitters van de Prof. Chr. Kamerfracties, Schouten en Tilanus, geven blijk van hun liefde voor de School met de Bijbel en magister Stokinan komt namens de K.V.P. pleiten voor een gezamenlijke strijd voor een positief christelijke opvoeding. Coalitieherinnering of ooalitieverlangen of allebei ?

Oude, bekende klanken hebben we gehoord uit oude, bekende monden op oude, bekende wijze, in oud, bekend gezelschap.

Maar toch was alles anders ; er hing een sfeer van dankbaar gedenken, van dankbaar gewagen. De Unie heeft op waardige wijze gejubileerd, zoals de Unie op waardige wijze werd opgericht na een waardige petitie.

De Vereniging is de Unie dankbaar voor de grote bijdrage, die zij in de loop van 75 jaren aan de opbouw van ons onderwijs heeft geleverd. De Vereniging verheugt zich in de groei van de belangstelling voor de Uniecollecte.

De Vereniging wekt haar leden op, zich te scharen, in de lange rij van actieve werkers voor het Unie-ideaal : de School met de Bijbel voor alle kinderen van ons volk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen