Onderwijs

Frankrijk. (II).

Frankrijk kent z'n Staatsscholen en z'n Bijzondere Scholen. Deze laatste zijn overwegend Rooms Katholiek. Ge herinnert u nog iets uit de geschiedenis. Oorspronkelijk was het gehele onderwijs aan de jeugd in handen van de kerk, d.w.z. de Roomse kerk. En het werd gegeven doof geestelijken. De Reformatie beleed het priesterschap van alle gelovigen, geestelijken en nietgeestelijken, en richtte voor .haar kinderen eigen scholen op, uit eigen middelen met exploitatie voor eigen rekening. Dit waren de lekenscholen voor Protestantse kinderen. Deze hebben wel een felle strijd moeten doormaken. Denk alleen maar eens aan de jaren 1572 en 1685. De Parijse bloedbruiloft en de opheffing van het edict van Nantes waren wel de dieptepunten, die aan alle tolerantie een einde maakten. Toch zijn er nog heel wat van deze scholen overgebleven en in de loop der jaren is dat aantal er nog op vooruitgegaan. In de 80er jaren van de vorige eeuw, toen Frankrijk z'n Staatsschool creëerde, hebben echter de Protestanten hun scholen aan de Staat overgedragen ; wij zouden zeggen : aan de Staat overgeleverd. Daardoor zijn de vrije scholen in Frankrijk Rooms Katholiek. En de Staatsschool? Die is neutraal. Dat wil zeggen, die is een samenvatting van alles, van gelovig Protestant tot Atheïst toe. Onder de naam van neutraal. Maar ze is niet neutraal.

Het is enigermate te begrijpen, dat de Protestanten op de geproclameerde Staatsschool aanvlogen. Immers eeuwenlang was de heerschappij van Rome in geestelijk en ook in stoffelijk opzicht menigmaal een knellende band geweest. Nu richtte dan de Staat z'n scholen in, die de ene religie niet boven de andere zou stellen, die gelijkheid predikte voor alle religieuze groepen tegenover de Overheid en die zichzelf onbevoegd verklaarde om op geestelijk gebied een oordeel te vellen en voorkeur te tonen.

De Protestanten zagen hierin een nieuw en nog wel wettelijk geboden middel om aan de overheersing door de clerus te ontkomen en tevens aan hun scholen de materiële verzorging te geven, waartoe zij zelf slechts zeer ten dele in staat waren geweest. Immers de gelijkstelling, de financiële gelijkstelling op onderwijsgebied, bestond niet in Frankrijk en bestaat nóg niet. Daarom vergden de eigen scholen grote geldelijke offers van de ouders. Nu werd dat anders en werden hun scholen, in het staatssysteem ingelijfd, als Staatsschool, geheel door de Overheid bekostigd. Dat ze daarmee hun vrijheid in geestelijk opzicht kwijt waren en gelijkgeschakeld werden met onverschiliigen en met nihilisten en met vijanden van alle geloof, hebben ze, óf niet voldoende ingezien, óf ze hebben de financiële voordelen belangrijker geacht dan al het andere. Waarbij niet moet worden vergeten dat in elk geval hun scholen niet-rooms bleven en dat was voor hen na zo lange druk een groot en belangrijk goed. Van de negatie kan men echter niet leven. Dat zovele Protestanten dit echter wel konden en nog kunnen, wijst er op dat hun Protestantisme meer moet gezien worden als een niet-rooms zijn, dan als een positief belijden in reformatorische geest. Vandaar hun grote bereidwilligheid om hun eigen scholen aan de Staat over te geven. Daarmee hebben ze hun eerstgeboorterecht verkocht. Ze hebben niet de energie kunnen opbrengen, of ndet meer kunnen opbrengen, om de strijd te aanvaarden, die strijd voor hun recht als ouders.

Daarvoor was trouwens het Protestantisme al te veel uitgehold ; het had weinig meer over van wat eens in zware worsteling de geesten had beheerst.

Dat de Staatsschool niet-rooms was, daarin hadden ze gelijk. Ze werd zelfs anti-rooms en dat werd heus niet onder stoelen of banken gestoken. Zo werd de school het terrein van de godsdienststrijd, waarbij de Protestanten nu dit voordeel hadden, dat ze niet meer de lijdende partij vormden, maar waarbij overigens voor hen weinig of geen geestelijke winst te boeken viel. Ze vormden in de nieuwe situatie een minderheid, wat nog temeer klemde, omdat het bij hen faalde aan beslistheid van overtuiging.

Geen wonder, dat weldra anti-rooms overging in anti-godsdienstig, met betrekking tot de Staatsschool. Men heeft hier in ons land in de dagen van de felle schoolstrijd de Openbare School wel eens genoemd : , , de sekteschool der modernen", of in elk geval, dat ze dit op sommige plaatsen was en in andere dit dreigde te worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen