HEINE EN GRAHAM

Na het optreden van Billy Graham in de Ronde Lutherse Kerk en in het Stadion te Amsterdam, deed zich het opmerkelijke verschijnsel voor, dat de neutrale en de Rooms katholieke pers in het algemeen op waardige en openhartige wijze deze evangelisatiecampagne bespraken, terwijl Hervormde leidslieden zich niet ontzagen de spot en de satire als wapenen te gebruiken om hun afkeuring over deze arbeid uit te drukken. De schampere, hooghartige opmerkingen, die Johan Winkler, redacteur van , , Hervormd Amsterdam", in , , Vrij Nederland" en ds. K. H. Kroon in de , , Groene Amsterdammer" zich veroorloofden, gaan wij voorbij, omdat het geen zin heeft een discussie met deze heren op zulk een niveau te voeren. Wel willen wij opmerken, dat velen in den lande bedroefd zijn geworden door deze onheilige en onwaardige critiek, die minder Graham zélf en nog minder het Grahamcomité betrof, maar veeleer het in het Stadion gepredikte Woord Gods. Men kan op bepaalde punten zijn bezwaren hebben — ook wij zouden enige bedenkingen kunnen aanvoeren —, maar deze eenvoudige bijbelse prediking verdiende allerminst op zulk een wijze door kerkelijke leidslieden gehekeld te worden. Het is te hopen, dat deze critiek niet te zeer diegenen zal kwellen, die in de nood van hun leven de beslissing namen om de weg te gaan, die Graham hen wees. Het is niet de eerste keer, dat de ergernis van een critisch intellectualisme de ware vreze Gods tracht te verhinderen.

Dat ds. K. H. Kroon zijn artikel opende met een verhaal van Heinrich Heine over Kant, is wel het allermerkwaardigste. De, schrijver haalt het spotzieke verhaal van Heine over de grote wijsgeer Kant aan, die, nadat hij in zijn , , Kritik der reinen Vernunft" de gewone naïeve godsdienst voor het denkende deel der natie overwonnen had, ineens bepaald werd bij zijn dienaar Lampe. , , Der Lampe musz auch eine Religion haben", , , Lampe moet ook een religie hebben, anders kan de arme man niet gelukkig zijn", zo dacht Kant, en daarom schreef hij, volgens Heine, zijn , , Kritik der praktischen Vernunft". Aan dit verhaal van Heine moest ds. K. H. Kroon denken, toen hij napeinsde over de Stadionsamenkomst. , , Godsdienst in confectie" staat boven zijn artikel, een godsdienst voor de arme Lampe, voor , , de gewone man met zijn confectiepakkie an", en hij vraagt: , , Heeft daarom de propagandist, die zo'n godsdienst levert, nog altijd zo een machtig succes, vooral wanneer hij het doet met een plezierige stem en in een keurig blauw colbert ? "

Dat keurig blauw colbert zit ds. Kroon scheef, maar het zit Billy Graham dan toch nog beter, dan het wetenschappelijk pak dat ds. K. H. Kroon aangetrokken heeft, als hij zijn aanval op de Stadionsamenkomst met Heine's verhaal opent. Immers de nieuwe Kantstudie heeft aangetoond, dat Heine met zijn agnostische interpretatie van Kant's werken, de grote wijsgeer onrecht heeft gedaan.

Het is o.m. dr. Raymund Schmidt, die in zijn boek , , Kant, die drei Kritiken", Stuttgart, 1945°, in een uitvoerige argumentatie aantoont, dat Kant bij zijn bestrijding van de rationele metophysica toch de mogelijkheid van metophysica heeft open gehouden, m.a.w. dat Kant de godsdienst helemaal niet zag als een illusie en overwonnen werkelijkheid voor critische denkers en slechts als aangelegenheid voor de arme Lampe, voor , , de gewone man met het confectiepakkie an", die wat geluk moet hebben, maar als een probleem van DE mens. Kant heeft zijn gehele leven met het vraagstuk geworsteld : hoe is het geheimzinnige contact van de mens met de metophysische werkelijkheid te benaderen?

Prof. dr. A. J. de Sopper, die in zijn laatste boek , , Wat is philosophie ? ", Haarlem, 1Ö50, het pleit voert voor gematigde bewoordingen in de philosophische strijd, ontziet zich niet om bij de bestrijding van de uitlating van Heine het woord , , rammeling" te gebruiken. Hij schrijft op blz. 140 : , , De rammeling, die ik Heine beloofd heb, is wat lang uitgebleven, maar hij krijgt ze toch. De voorstelling van de gang van zaken in Kant's leer en leven, die hij geeft, is in strijd met notoire feiten. Kant heeft niet eerst in de , , Kritik der reinen Vernunft" alle metophysica geloochend en een volslagen agnosticisme geleraard, om dan daarna in de „Kritik der praktischen Vernunft", in strijd met zijn eigen verleden en principes, terug te krabbelen en , , God, vrijheid en onsterfelijkheid te rehabiliteren".

Wij willen hiermee maar zeggen, dat de spot van Heine voor ds. K. H. Kroon een slechte raadgever is geweest.. Heine zag over het hoofd, dat de metophysische werkelijkheid voor Kant zijn hele leven lang een probleem is geweest, terwijl ds. K. H. Kroon in dit Heinese voetspoor in zijn artikel geen ogenblik de mogelijkheid stelt van een geheimnisvolle werking van de Heilige Geest, die de boodschap van Billy Graham gebruikt om eenvoudigen en intellectuelen te drijven tot de beslissing voor Christus.

Maar daarvan kunnen alleen de , , raadgevers" spreken, die contacten met deze honderden hebben opgeno­men. 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen