Kroniek

Oorlogsslachtotfers. — In November jongstleden heeft in Wiesbaden een herdenking plaats gehad van de slachtoffers van de oorlog en van het nationaal-socialisme. Bij deze herdenking is het woord gevoerd door Karl Barth die, zoals bekend zal zijn, al kort na de machtsovername van Hitler in 1933 als theologisch hoogleraar te Bonn met het nationaal-socialistische regiem in grote moeilijkheden geraakte doordat hij zich principieel stelde tegenover wat men zou kunnen noemen het geestelijk imperialisme van dit regiem. Hij heeft toen een professoraat in Bazel aanvaard en werkt daar nu nog steeds aan zijn in ieder geval door de omvang ontzagwekkende oeuvre. Maar zowel om de moeilijkheden die Hitl er-Duitsland hem bereidde, als om de principiële achtergrond die hij steeds achter het nationaal-socialisme heeft gezien en aangewezen, was hij, ondanks zijn nu al langdurige verblijf in Zwitserland, wel éen van de eerste figuren die in aanmerking kwam om op een herdenkingsbijeenkomst als deze het woord te voeren.

Barth en het nationaal-socialisme. — In deze rede, die het blad In de Waagschaal in zijn geheel weergaf, keert hij zich vanzelfsprekend tegen het nationaal-socialisme, maar niet minder tegen hen, die aan deze ideologie zonder veel weerstand, ja zelfs met , , een verbazingwekkend aanpassingsvermogen" toegaven en 't zo maakten tot wat het was ; niet alleen de grauwe massa, maar ook , , het bestel van de staat, van de maatschappij en van het economisch leven, van het leger en van de machten der cultuur, ja, helaas ook goeddeels dat van het geloof".

Barth typeerde het ombrengen van de zes millioen Joden als een zich vergrijpen aan het oude Bondsvolk, en ziet dit dan als openbaring van het werkelijk karakter van het nationaal-socialisme, n.l. opstand tegen de goddelijke orde. Hij gaf te kennen, dat het herdenken van de slachtoffers, Joden of anderen, moet inhouden een bezig blijven zowel met de geibeurtenissen die zich hebben afgespeeld, als met de slachtoffers.

Dat bezig blijven mag, aldus Barth, niet opgaan in „dromen" over „ideeën, principes, algemene overwegingen en postulaten over God, de wereld en de mens", maar zich uiten in een zó handelen, dat die oorlog niet wordt herhaald.

Barth en het communisme. — Zeer opmerkelijk is de wijze, waarop hij dat concreet uitwerkt. Hij noemt als ondernemingen, die tot een derde wereldoorlog leiden : de wederoprichting van een Duits totalitair staatsbestel, de herbewapening van West-Duitsland, en in verband daarmee de , , opsplitsing" van Duitsland.

Zonder ook maar in het minst te pretenderen, zelf de politieke wijsheid in pacht te hebben, komt ons deze beschouwingswijze niettemin wat , , ongaar" voor, en zal zij naar ons idee — figuren als ds. Strijd en ds. Buskes misschien daargelaten — niet velen bevredigen.

Dat het centrum van het gevaar voor een toekomstige oorlog geheel in Duitsland wordt gelegd, lijkt ons — waar deze rede in Duitsland tot Duitsers werd uitgesproken — meer begrijpelijk dan verantwoord. Verder zien wij niet in, waarom wel de wederoprichting van een Duits totalitair staatsbestel, en niet de instandhouding van een Russisch totalitair staatsbestel zulk een bedreiging van de vrede zou vormen ; waarom wel een , , tegen het Oosten gerichte militaire alliantie onder Amerikaanse leiding" een oorlogsdreiging moet vormen, en niet het omgekeerde.

Wij menen, dat zeer terecht verband is gelegd tussen wat wij zouden omschrijven met : de afval van de mens van God, en de oorlog als gesel der volkeren. Evenwel al beseffen wij dat er graduele verschillen zijn in hoe die afval in bepaalde politieke of economische machtsgroeperingen kan leiden tot concreet oorlogsgevaar : toch menen wij, dat in Barth's beschouwingswijze aan het universele karakter van deze afval ook als voedingsbodem voor de oorlog is voorbijgezien.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen