Determinisme en praedestinatie

Met de Kerk van God in Nederland belijden wij dat alle mensen in het verderf liggen. Voorts ook dit, dat de Heere uit deze verderfenis trekt en verlost degenen, die Hij in Zijn eeuwige en onveranderlijke raad, uit enkel goedertierenheid, uitverkoren heeft in Jezus Christus, onze Heere, zonder enige aanmerking hunner werken. Van degenen, die niet zijn uitverkoren, belijden wij, dat God hen laat in hun val en verderf, waar zij zichzelven in geworpen hebben.

De mens ligt dus in een volkomen verloren toestand. Hij kan zichzelf daar niet uit verlossen. Maar nu komt God. Hij erbarmt Zich over sommigen en gaat anderen voorbij. Wat is in het algemeen de mens daar kwaad om. De Joden hebben een gezegde: , , Als God hier op deze wereld woonde, zouden de mensen iedere dag de ruiten bij Hem ingooien". Als je kijkt hoe zeer vele mensen boos worden als een dominee over de uitverkiezing spreekt, zou men er aan toe willen voegen, dat het niet bij ingooien van de ruiten zou blijven. De mens wil niet, dat God Koning over hem zou zijn. In het hart van elk zondaar leeft de leuze : , , Laat ons Zijn banden verscheuren en Zijn touwen van ons werpen". Daarom is het gelukkig als de prediking, die naar de Schriften is, nog beslag legt op de harten. Dan wordt de belijdenis der praedestinatie geduld. Dan wordt het toegestemd, dat het aan onze kant verloren is en dat God vrij is om een zondaar te straffen en om een zondaar te redden, naar Zijn welbehagen. De Heere Jezus sprak: , , Vreest niet, gij klein kuddeke, het is uws Vaders welbehagen, ulieden het Koninkrijk te geven".

Duizenden predikanten en ouderlingen e.a. knersen hun tanden als zij deze tekst horen. God mag het niet aan een klein kuddeke geven, tenzij dat kleine kuddeke uitmunt door bijzondere liefde tot God en dat de Heere hun het geeft om hun geloof, of om hun andere goede werken.

Maar hier hebt ge in kort bestek de leer onzer Hervormde Kerk. Alle mensen liggen in hun verderf en ondergang. God trekt er de uitverkorenen uit, de anderen blijven liggen. Men noemt dit met twee woorden: verkiezing en verwerping. En met één woord: preedestinatie. De bestrijders van de leer der Schrift op dit punt noemen de praedestinatie soms determinisme.

Wat is determinisme ?

De leer, dat alle gebeuren bepaald is. Voorbeelden: Iemand zaait tarwe en geen haver. Daarmee is 'bepaald, dat dit een tarweveld en geen haverveld zal worden. Nogal vanzelfsprekend; daar hebt u gelijk in. Iemand heeft bruine ogen, net als zijn grootmoeder. De grootmoeder bepaalde de kleur der ogen. Zo is alles bepaald door de oorzaken, de voorafgaande dingen en toestanden.

Wat is het verschil met praedestinatie? Dat hoef ik zeker al niet meer te zeggen? Bij het determinisme is alles bepaald door het voorafgaande. Het-voorafgaande zaad of de voorafgaande klap of het voorafgaande denken, willen, voelen, handelen, bewustzijn. Alles is dus bepaald door een zeker toeval, een noodlot, of natuur. Het noodlot denkt niet, voelt niet, weet niet. Het is een onbewust noodlot, een blinde natuur. Daar hangt in het determinisme een mens van af. Doch de praedestinatie leert ons een bepaald zijn door een rechtvaardig, barmhartig en wijs God. Die God beslist alle dingen. Hij heeft een voornemen om Zich een volk te formeren, dat Zijn lof zal vertellen. 'Daartoe schiep Hij wereld en mensheid. Daartoe schonk Hij Zijn algemene en bijzondere genade na de val. Met het 'oog hierop gaf God Zijn Zoon.

Determinisme betekent, dat wij mensen gebonden zijn aan deze wereld en aan hetgeen voorafging, geheel en totaal. Wij kunnen ons niet vrijmaken. Doch praedestinatie wil zeggen, dat God een volk vrijmaakt uit het verderf en van de gebondenheid. Ja maar, zegt men dan, als iemand nu van dat verderf zou willen worden vrijgemaakt en hij zou niet tot de zaligheid gepraedestineerd zijn, dan zou al zijn willen niets helpen!

Hier hebt ge weer zo'n verschil met het determinisme. In het laatste is alles streng bepaald. Al wil een mens nóg zo graag, hij komt nooit vrij van de bepalende oorzaken. Doch wie waarlijk zalig wil worden in de weg die God heeft voorgesteld, die wordt het. , , Wie bidt, ontvangt". Dat is zo vast als een huis, zeggen we dan. Laat men dus nooit opzij gaan als vijanden van de souvereiniteit Gods ons fatalisme, determinisme, noodlotsleer voor de voeten werpen. Het is geen noodlotsleer, het is een Godsleer. Maar weet ge wat wel een droevig noodlot zou zijn? Als een zondaar alleen maar zalig kon worden door veel of weinig zelf te doen. De ongelukkige toestand is nu eenmaal zó, dat ieder mens van nature onbekwaam is tot enig goed. Daar is er zelfs niet één, die God zoekt van nature. .Allen zijn wij afgeweken, tezamen zijn we onnut geworden. Zo staat 't in de Bijbel. Mag men van een noodlotsleer spreken als een dokter zegt: dat iemand kanker heeft en sterven 'moet ? Neen toch! Mag men wèl van een noodlotsleer spreken als God ons leert, dat wij allen zondaren zijn en de eeuwige dood in moeten ? Neen toch! Maar Gode zij dank. Hij heeft Zich een volk uitverkoren, dat Hij trekt. De onwillige maakt Hij gewillig. De ongelovige schenkt Hij geloof. Het is uw en mijn enige m'ogelijkheid. Determinisme zegt: gij moet altijd in de weg blijven, waarin ge gezet zijt. Prasdestinatie zegt: God haalt Zijn volk uit die weg en uit dat verderf, waarin zij zichzelf gezet hebben.

Men vroeg ons wat determinisme was in verband met de praedestinatie.

Ik hoop, dat het zo duidelijk is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen