Contact Herv. Geref. studenten

P. M. Hoogendijk.

Moderne arbeidsproblemen.

In , , Het Vrije Volk" van 5 Maart j.l. gaat prof. dr. W. Banning in op mijn artikel in , , De Waarheidsvriend" van 10 I en 17 Febr. j.l., over de moderne arbeidsproblemen. In het volgende wil ik hier nader op terugkomen.

In het artikel in , , De Waarheidsvriend" héb ik er op gewezen dat Banning van mening is, dat alle ellende van onze huidige maatschappij te wijten is ; aan het kapitalistische stelsel. De oplossing van dit probleem zoekt Banning dan in de structuurverandering van de ; : maatschappij.

Een van de kernpunten hierbij is, dat ; volgens de mening van Banning de analyse van de werkelijkheid neutraal te stellen is, evenals het aanwijzen van de remedie, daarna begint pas de verkondiging van Bijbel en Kerk.

Voorts heb ik er op gewezen dat bij  Banning arbeid in eerste instantie dienst ; aan de gemeenschap is. , , Arbeid heeft ; te 'dienen persoonlijk leven èn de zinvolle gemeenschap", zegt hij o.a.

En tenslotte heb ik zijn onvermijdelijkheidsgeloof laten zien in de planning, in de ver doorgevoerde arbeids-- Verdeling, waarbij de arbeider geen enkele relatie meer heeft tot het eindproduct en in het geestdodende lopende bandwerk.

Deze gedachten van Banning zijn te vinden in zijn boeken, die na de laatste wereldoorlog verschenen zijn. Vooral  in zijn boek , , Het vraagstuk van de arbeid" gaat hij hier nader op in. In het voorgaande artikel heib ik in vele voetnoten verwezen naar zijn boeken. Deze ; voetnoten geven nauwkeurig de pagina's aan waar deze uitgewerkte gedachten van hem te vinden zijn. Het is mij  dan ook geheel onduidelijk, hoe Banning in „Het Vrije Volk" kan schrijven dat elke zin van mij over zijn denkbeelden onzin is. Betekent dit dat Banning deze boeken niet meer voor zijn rekening neemt ? Daar ik dit echter nog niet vernomen heb, zal ik toch nog nader op zijn gedachten ingaan.

Het is ten enenmale onmogelijk om de analyse van de werlcelijkheid en de oplossing voor de toekomst neutraal te houden. We kunnen ons nooit losmaken van onze levensbeschouwing. Dit betekent voor de Christen, dat hij hier met de Bijbel in de hand zal moeten spreken, omdat de Bijhel normatief is voor ons gehele leven, dus voor de werkelijkheid.' .

Banning zegt in zijn artikel in , , Het Vrije Volk" : , , als wij socialisten over de maatschappij en haar arbeidsproblemen spreken, dan gaat het ons om de mens, ook in de arbeider, maar dan spreken wij sociologisch en economisch en zeer bepaald niet, nog niet, theologisch. Precies zoals de dokter, die bij een patiënt geroepen wordt, medisch moet onderzoeken en handelen en zeer bepaald niet theologisch moet gaan praten. Aan theologisch gepraat bij hersenschudding of longlbloeding gaat de patiënt dood". Banning vervolgt dan : , , als de dokter die bij een ernstige patiënt geroepen wordt Christen is, dan zal hij gedreven door zijn geloof, zijn medisch denken en kunnen zo goed moegelijk gebruiken. Zijn geloof inspireert hem tot zakelijk handelen; eerst zou hij dit zakelijk handelen nalaten, en gaan theologiseren of preken, dan verdient hij als arts weggejaagd te worden".

Ik ben toch blij met dit voorbeeld, hoewel het de schijn heeft dat Banning hiermede onze gedadhten belachelijk wil voorstellen. Duidelijk blijkt uit dit voorbeeld de verkeerde gedachtengang van Banning. Deze arts zal inderdaad medisch moeten handelen, maar, en dit wel in eerste instantie zal hij hebben te bidden tot God of Hij de beterschap wil geven, of Hij zijn medisch ingrijpen wil zegenen en dan zal hij hebben te spreken met deze ernstige zieke, patiënt over het geloof in God. Dat dit geloof uitkomst en verlossing zal geven, ook al zou zijn medisch ingrijpen niet baten, maar ook zal hij hem er op moeten wijzen dat het God verwerpen, en het niet geloven in het verlossend werk van Christus als einde, de verdoemenis zal hebben. Ook hier, en daar zijn geen uitzonderingen op, mogen we de Bijlbel niet gesloten aan de kant laten liggen.

Toch is echter dit voorbeeld van Banning totaal misplaatst. De zieke patiënt is niet verantwoordelijk voor zijn genezing, maar de arbeider is wel degelijk verantwoording verschuldigd tegenover God hoe hij zijn werk verricht heeft.

Duidelijk wil ik nog eens mijn gedachten over de moeilijkheden in de huidige maatschappij stellen tegenover die van Banning.

Banning is van mening dat alle ellende te wijten is aan het kapitalistische maatschappelijke stelsel, om dan als oplossing een ander maatschappelijk stelsel, het socialistische aan te wijzen.

Ik ben echter van mening dat alle ellende een gevolg er van is, dat de mens God de deur gewezen heeft, de ontkerstening. De vebetering is dan alleen te zoeken in een bekering tot God. De sociale misstanden van de vorige eeuw, die inderdaad ten hemel schreiend waren, zijn echter niet, zoals Banning meent een gevolg van het kapitalisme, maar van de zonde. Dit wil Banning niet horen, hier blijft bij hem de Bijbel gesloten. Ook bij het zoeken van de oplossing. Dat het gesloten houden van de Bijbel en het, in eerste instantie, niet willen spreken over zonde en bekering tot God een dwaling is van Banning, kan het volgende misschien nog iets verduidelijken. Ik ben het met Banning eens, dat er op sociaal gebied de laatste halve eeuw veel verbeteringen hebben plaats gevonden, en hier zijn we dankbaar voor. Maar hebben deze verbeteringen de ellende en angst van de moderne massamens weg kunnen nemen. Ik geloof het niet, ja sterker, ik durf hier ronduit nee te zeggen. Nochtans betekent dit niet voor ons dat wij niet verder willen gaan dan preken en theologiseren. Zoals ik ook in mijn artikel in „De Waarheidsvriend" reeds schreef, willen wij ook concrete verbeteringen aanwijzen, maar dan ook hier weer steunend op de Bijbel.

Ik accepteer dan ook de opmerking van Banning niet, dat wij gereformeerden met ons gepraat over de zonde met oogkleppen op door de werkelijkheid lopen, evenmin als ik een opmerking zou accepteren dat onze 'gedachten verkeerd rechtlijnig gepraat zijn.

Op mijn bezwaren tegen zijn onvermijdelijkheidsgeloof en zijn zien van arbeid als dienst aan de gemeenschap, gaat Banning in het artikel in „Het Vrije Volk" niet in. Toch wil ik hier echter nog iets nader over zeggen, daar het nauw met het voorgaande verbonden is.

Als de zin van de arbeid dienst aan de gemeenschap is, betekent dit dan, dat het de welvaart van de gemeenschap ten doel heeft.

Ford ziet als zin van de arbeid het verdienen van geld, zodat men zich comfortabel kan maken. Maar verschilt Banning met hem ? Duidelijk zegt Banning ook: , , De mens leeft niet om te werken, maar werkt om te leven. Maar als de zin van de arbeid dienst aan de gemeenschap is, dan kan ik ook het communisme met zijn concentratiekampen niet afwijzen, want dan kan de dienst aan de gemeenschap de noodzakelijkheid van het concentratiekamp eisen.

Met zeer veel klem wijzen we deze gedachte af. De zin van de arbeid is dienst aan God. We zullen moeten beseffen dat al ons werk er op gericht moet zijn om God te eeren. In het artikel in , , De Waarheidsvriend" ben ik hier uitvoerig op ingegaan. Ook hier wil ik weer op het voorgaande voorbeeld terugkomen. Ook het niet verstaan van de zin van de arbeid komt zo duidelijk naar voren in de eenzaamheid van de moderne mens. Allerlei oplossingen zijn gezocht. Ik behoef hier slechts te wijzen op mensen als Marx, Sartre, Jaspers, enz. Maar ze kunnen de oplossing niet brengen. En dan mag ik bewogen zijn met de sociale ellende en allerlei remedies heibben, maar als deze los staan van dit ene, als deze remedies aangewezen worden zonder dat ze berusten op Gods Woord, dan is deze bewogenheid en zijn deze remedies barbaars.

(Slot volgt).

W. Brink.

(Buiten verantwoordelijkheid der Bedactie).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen