WELK NUT HEEFT HET SPEL DER KINDEREN

U ziet uw kind spelen met andere kinderen. Ze zijn bezig, vragen niet direct uw aandacht — maar heeft hun bezigheid ook nut voor henzelf ? En is het ook onverschillig wat de kinderen spelen, als ze. door hun spel u en anderen maar niet lastig vallen ? Helaas, deze laatste vraag wordt door opvoeders nogal eens bevestigend beantwoord. Om echter critisch te staan tegenover het spel, dat de kinderen bedrijven, zullen we moeten weten, wat het spel hun kan geven voor het lichamelijk en geestelijk welzijn.

Laat ik enkele voorbeelden noemen, die door eenvoudig spel bereikt kunnen worden : de lichaamskracht kan toenemen, wanneer lichamelijke  inspanning voor hun spel is vereist. Natuurlijk kan dit overdreven worden en kunnen kinderen te veel van hun krachten vragen, wanneer ze spelen. Een wakend oog kan dus niet worden gemist. Verder zullen ze bij spelletjes van richten en mikken de zekerheid van oog en beweging kunnen verkrijgen, die ze in het leven niet kunnen missen. Maar het , , mikpunt", mag niet willekeurig zijn, b.v. de ruiten van het huis van uzelf of de buren. Hier begrijpen we direct, dat spel en opvoeding met elkander te maken hebben. Opvoeden zal dan ook niet alleen mogen bestaan in verbieden, maar in geoorloofde gelegenheden scheppen en hij het opgroeien der kinderen het al dan niet geoorloofde leren onderscheiden.

In andere spelen krijgt het kind practische kennis. Het leert iets zien van het wetmatige, waarmede in de natuur de ene gebeurtenis op de andere volgt. Het is een belangrijke ontdekking, als in de kinderziel iets gaat schemeren van de wet van oorzaak en gevolg. Het kind moet deze samenhang zelf ontdekken — maar de opvoeder kan verduidelijken en eenvoudig verklaren. Uit al deze voorbeelden blijkt, dat wij de kinderen bij hun spel moeten helpen, bij hen zijn en in hun gedachtenwereld moeten doordringen om hen nut te geven van de onbewuste oefening, die zij uit innerlijke drang ondernemen. Immers al de voordelen, die we opsomden, krijgen de jongeren niet door systematisch onderricht, maar onbewust en halfbewust door het spel, dat zij graag doen, zonder dat het een opgave wordt, die men hen opdraagt.

Tot nog toe wees ik slechts op het persoonlijk belang, dat het kind bij het spel heeft. Maar ook sociale eigenschappen worden door het gemeenschappelijk spel verworven. De voorbereiding op het leven in een maatschappij met anderen wordt voor een groot deel in het spel verkregen. In het samenspel kunnen allerlei goede karaktereigenschappen worden gevormd en verstevigd, zoals verantwoordelijkheidsgevoel, vertrouwen, begrip voor recht en afkeer van onrecht, eergevoel, moed en verdraagzaamheid. De vormen van ontwikkeling door samenspel staan hoger dan de, tevoren genoemde : het zijn zedelijke eigenschappen, ze behoren tot het terrein van de geest en het karakter. Aangezien dit terrein echter ook belangrijker is dan het louter lichamelijke, nemen de, gevaren, die het spel bedreigen hier ook groter vorm aan. Het samenspel zal moeten worden geleid en voor uitwassen worden bewaard. Om maar enkele voorbeelden te noemen :

Met wie spelen uw kinderen ?

Wanneer in het samenspel het karakter van uw kind gevormd wordt door het karakter van de speelkameraadjes, dan is het dus van zeer grote betekenis, met wie uw jongen of meisje omgaat. In het algemeen geldt van de omgang met anderen al : Kwade samensprekingen  bederven goede zeden — hoe veel te meer is dit van toepassing op de jonge nog niet volledige gevormde kinderen ! Voornamelijk voor christenouders zal het toezicht op vrienden en vriendinnen nauwgezet dienen te zijn, ook met het oog op het godsdienstig milieu van, het gezin, waartoe deze kinderen behoren. De vraag met wie uw kinderen omgaan, moet niet alleen worden beheerst door de mening, die , , men" heeft over de kinderen van u en anderen, maar door uw christelijke levensovertuiging. Vaak zegt men, wanneer de kinderen omgaan met kinderen uit ongodsdienstige gezinnen : „Och, ze spelen maar !" Naar ik mij vlei, zegt u dat niet meer, als u de betekenis van het spel der kinderen voor hun later leven hebt gezien. De mening, dat onze kinderen een gunstige invloed zullen uitoefenen op degenen, met wie ze spelen, komt meer voort uit gemakzucht om hen maar te laten begaan, dan uit de vaste overtuiging, dat het gehoopte nut voor de anderen werkelijk zal worden verkregen.

Voor volwassenen is het nog wel regel om zonder noodzaak zich niet in slecht gezelschap te begeven — hoeveel te meer geldt dat voor uw kind, met zijn ontvankelijk gemoed, dat nog slechts zeer ten dele gevormd is en dat zijn vorming ontvangt uit alle indrukken, die het opdoet. Het kind kan nog niet onderscheiden tussen de ene vriend en de andere, of als het dit wèl kan, zal de neiging des harten soms doen overhellen tot een verkeerde keuze. Uw kind moet op u kunnen rekenen, uw kind moet kunnen vertrouwen, dat zijn ouders er voor waken, dat het niet in verkeerd gezelschap komt.

Waar speelt uw kind ?

Deze vraag hoort ook bij de leiding, die u aan uw kind bij zijn spel geeft. Speelt uw kind altijd op straat ? Dat is een kweekplaats van ongerechtigheid. Op straat spelend, zal uw kind niet veel goeds leren. Sommige ouders (helaas, maar al te veel) sturen zelf hun kinderen de straat op. Het wordt dan heerlijk rustig in huis. Maar de geest van uw kind wordt misschien voor het hele leven bedorven. Dat hier voor klein- behuisden moeilijkheden liggen zal niemand ontkennen. Er zijn echter ook kinderrijke gezinnen met weinig woonruimte, die het probleem kunnen oplossen en enerzijds zorgen, dat hun kind geen buitenlucht tekort komt, anderzijds dat ze niet besmet worden door de onheilige geest van de straat. Uit de aard der zaak vergt dit grote opoffering van de ouders —- maar is uw kind dat niet waard ? Misschien wilt u wijzen op de woorden van de profeet Zacharia, waar sprake is van knaapjes en meisjes, spelende op de straten der stad. Men vergete echter niet, dat het Oosterse huis nagenoeg uitsluitend diende om er te slapen, terwijl zich het leven op de straat voor het huis afspeelde. Wij kennen het beschermde thuis — zouden we daarvan niet een dankbaar gebruik maken voor de opvoeding van onze kinderen ?

De grote voordelen, die het kind kan trekken van gemeenschappelijk spel worden veranderd in onmetelijke geestelijke nadelen, als de gemeenschap, waarin het spel wordt beoefend in plaats van deugden ondeugden aankweekt.

Ouderlijke hulp.

Het kind kan, zoals we hebben opgemerkt, geen ouderlijke hulp bij het spel ontberen. Het is dus waarneming van de plicht als opvoeders om met kinderen te spelen. Alleen het kind mag niet merken, dat u met hem speelt uit louter plichtsgevoel. Het spel eist de lust tot spelen. De algemene klacht is echter, dat de ouders het te druk hebben om zich met de kinderen te bemoeien. Vooral degenen, die actief deelnemen aan allerlei noodzakelijke arbeid voor de kerk, de maatschappij of een vereniging in hun vrije tijd, hebben over gebrek aan gelegenheid te klagen om zich bezig te houden met eenvoudig kinderspel. Het is niet te ontkennen, dat er in het leven vaak een beroep wordt gedaan voor velerlei arbeid in de vrije tijd op dezelfde personen. Evenmin is te ontkennen, dat deze gang van zaken een bedreiging vormt voor de gezinnen van hen, die aan de oproep gehoor geven. Het vinden van een juiste tijdsverdeling voor drukbezette ouders kan hier een oplossing bieden. Wanneer 't echter op generlei wijze mogelijk is tijd voor het eigen gezin vrij te maken, zal er geen andere weg zijn, dan enig werk los te laten. Dit toch liever dan het gestichte gezin los te laten. Tegelijkertijd moet deze stand van zaken een ernstige oproep zijn aan allen, die in staat zijn actief aan kerkelijk, maatschappelijk of verenigingswerk deel te nemen, om hun krachten daaraan te geven en niet enkele personen al het werk op de schouders te schuiven.

Dit verschijnsel doet zich niet alleen in kerkelijke kringen voor. Ook nietkerkelijke en niet-christelijke verenigingen zuchten onder het gebrek aan activiteit der leden. Dat dit gebrek echter óok in christelijke groeperingen bestaat, is een aanklacht. Het spreekt er vóór, dat de betekenis van de christelijke boodschap door velen slecht verstaan wordt.

Men spele dus met zijn kinderen. En het spel moet spel blijven, d.w.z. wij mogen van het spel geen onderwijs maken, al zien we de opvoedkundige waarde wel in. Maar ongemerkt kunnen we al spelend trachten die deugden in onze kinderen te versterken, die noodzakelijk zijn voor het leven.

Dat deze taak gemakkelijk is, heb ik niet beweerd. Niemand is volkomen — we zijn zondige mensen, zondige ouders. Maar wie zijn taak helder voor zich ziet, is een stap verder dan wie geen taak kent bij het spel zijner kinderen.

De ouders helpen dan mede om hun kinderen afwisseling te geven van het door het schoolkind noodzakelijk te verrichten werk. Er wordt een deel van hun persoonlijkheid onderdrukt  bij het normale werk. In het spel kan dat onderdrukte deel zich uitleven. Wij nemen opgehoopte energie waar bij het uitgaan der school. Laten we dan beseffen, dat we een taak hebben om hen in een andere sfeer te brengen, door deze energie te leiden in de banen van het goede spel.

Al spelend toch neemt 't opgroeiend geslacht de gewoonten over van de ouderen. Ongezocht worden de ideeën van het voorgeslacht overgedragen in komende generaties.

Dit is van belang voor hen, die het christelijk geloof als een vaderlijk erfgoed bezitten en hun kroost graag erfgenamen zien van het goed, dat ons door de heiligen overgeleverd is. Ook in het spel gelden normen van levensgedrag —en deze normen kunnen voor een christen geen andere zijn dan christelijke, normen. Hier is een schone gelegenheid het kind van deze christelijke normen een indruk te geven. Door uw leiding wordt hun spel een deel van uw opvoeding, een opvoeding in de lering en vermaning des Heeren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen