Kerkelijke dromen

Prof. Dr J. Severijn

„Dat de Nederlandse Hervormde Kerk aan deze dromen vasthoudt, betekent dan echter wel, dat ze zich in een volstrekt onmogelijke en wanhopige positie bevindt". (Van Ruler. Achtergronden van het herderlijk schrijven, blz. 10).

Over welke dromen gaat het in dit verband?

Het gaat over de taak der Hervormde Kerk, zoals prof. van Ruler die ziet en zoals hij — althans een poging — om die te volbrengen ziet in het Herderlijk Schrijven, al heeft hij daarop met name uit dit gezichtspunt nog al critiek.

Hij ziet derhalve de Hervormde Kerk als in die droom, welke hij noemt een droom der katholiciteit (blz. 7). Hij is zelfs van oordeel, dat de Hervormde Kerk — ware zij uitgedroomd daaromtrent — beter kon verdeeld worden over de Remonstrantse Broederschap (deze wordt eerst genoemd) en de Gereformeerde Kerken! (Blz. 8).

De droom schijnt alzo het behoud der kerk te zijn voor prof. van Ruler. Tevens schijnt deze uitspraak te beweren of te poneren, dat de Gereformeerde Kerken en de Remonstrantse Broederschap een droomloos bestaan voeren.

Wat er al zo tot die droom behoort, d.w.z. hoe prof. van Ruler die katholiciteit wil verstaan hebben ?

Het brengt in de eerste plaats mede, dat zij (de Herv. Kerk) in haar publieke gesprekken zich in geen geval alleen tot haar eigen leden mag richten. , , Zij moet er over nadenken, hoe alle mensen in ons volk leven voor Gods aangezicht" (blz. 8).

Deze visie op katholiciteit vindt men dus terug in , , heel het volk" van de gebruikelijke uitdrukking: , , heel de kerk en heel het volk" van Hoedemaker.

Dat dit, zo gesteld, een droom is, zal wel niemand ontkennen.

Zover echter daarin een relatie is tot de werkelijke opdracht der kerk — wil men inzonderheid van de kerk in Nederland — m.a.w. indien deze droom wordt teruggebracht tot de waarheid, waarop zij een toespeling wil zijn, is deze vorm van katholiciteit zo oud als de kerk zelf.

De grote opdracht der kerk is haar zendingsopdracht. Die opdracht sluit tevens in de zorg voor de gevestigde gemeenten. Denk aan de woorden van de grote zendingsapostel Paulus, die zeker zo veel zorg en ijver aan de dag legt voor de onderhouding, stichting en opbouw der gemeenten als voor het eigenlijke zendingswerk. (Vgl. 2 Cor. 11 VS. 28, waar Paulus gewaagt van die zorg).

Over deze taak der onderhouding, stichting en opbouw der gevestigde gemeenten spreekt het Herderlijk Schrijven met geen woord. Ook prof. van RuIer schenkt daaraan weinig of geen aandacht en ziet meer op de kerk , , temidden van en samen met alle andere gestalten van het rijk van God" (blz. 7).

In hoeverre deze visie op de gestalten ook meer droom is dan beantwoordende aan de waarheid, gaan wij thans niet onderzoeken.

Volgens prof. van Ruler moet zijn visie tot de conclusie voeren, dat de kerk zich in geen geval in haar , , publieke gesprekken" alleen tot haar eigen leden mag richten, (blz. 8).

Die , , publieke gesprekken" maken het niet bepaald duidelijk, wat hier wordt bedoeld met dat in geen geval. Zijn publieke gesprekken als zodanig gesprekken met buiten, met het volk? Of schikt dat , .publiek" zich maar heel gewoon onder de regel van b.v. openbare eredienst? Zo iets van de kerk timmert aan de weg?

Vallen misschien ook Herderlijke brieven onder?

Hoe het ook zij, deze zinsnede doet toch vreemd aan in het licht der Heilige Schrift, die ons laat zien, dat de apostelen en ook de ouderlingen (men denke slechts aan het apostelconvent) zich telkens weer bepaaldelijk tot de gemeenten zelf richten.

Weliswaar, niet in gesprek, maar met gezag, in bevel en vermaning, krachtens hun opdracht.

Die „gesprekken" met binnen en buiten de kerk zijn toch maar moeilijk overeen te brengen met de uitspraken der Heilige Schrift, die zeggen, dat de kerk een pilaar der vastigheid is, een stad op een berg en een licht op de kandelaar. Als de kerk zich in gesprek .begeeft met wie dan ook, stelt zij dan de Waarheid, die zij moet bewaren, niet in discussie ?

Dat doet zij ongetwijfeld en de leiding der Hervormde Kerk werkt er toe mede door dergelijke herderlijke brieven de Waarheid, welke zij heeft te bewaren, in discussie te stellen.

De kerk is de getuige van Christus op aarde. Getuigen is haar roeping, , het Evangelie prediken aan alle creaturen als een kracht Gods tot zaligheid.

De nieuwe richting in de Hervormde Kerk geeft nu niet bepaald blijk van zulk een prediking. Het woord zaligheid wordt door velen gemeden en het is niet toevallig, dat men weinig gewag maakt van zonde en ellende, zoals de Heilige Schrift daarover onderricht.

De kerk heeft te getuigen van het Licht, dat schijnt in de duisternis en de Christus te prediken, zoals Hij Zichzelf openbaart in Zijn Woord.

Zonder twijfel heeft de prediking des Woords, waartoe de kerk geroepen is, aan allen wat te zeggen tot wie zij komt. Dat Woord is altijd werkzaam, al is het niet altijd tot kennis der zaligheid in Christus !

Heeft de Christus dat zelf niet betuigd als Hij gewaagt van degenen, die horende niet verstaan ? Dat zijn zij dus, die het Woord horen, maar die het langs zich af laten glijden, die het negeren en volharden in ongehoorzaamheid.

Dezulken zijn van het Woord niet af, dat zij verworpen hebben. Integendeel, zij zullen door dat Woord geoordeeld worden.

Dat wordt zo duidelijk door Christus zelf geleerd, dat niemand ook dit Woord straffeloos kan negeren; vgl. Joh. 12 : 48 : , , Die Mij verwerpt en Mijne woorden niet ontvangt, heeft die hem oordeelt : het Woord dat Ik gesproken heb, dat zal hem oordelen ten laatsten dage".

Zo is het Woord dus ook werkzaam in degenen, die het verwerpen. Het doet iets, dat in de wereld doortrekt.

Als de kerk haar roeping om het Woord te bewaren en te getuigen vervult en haar Zendingsroeping waarneemt, werkt dit door het Woord zelf uit, wat men katholiciteit zou kunnen noemen.

Nog eens, als de kerk haar roeping getrouw vervult in de prediking, zal het Woord in zijn tweevoudige werking heel het volk doordringen, zowel binnen als buiten de kerk.

Als het allereerste en voornaamste moet dus worden betracht, dat de kerk deze haar roeping in gehoorzaamheid en getrouwheid volbrengt. Daarom is een gezond kerkelijk leven van zo grote betekenis voor de katholiciteit, en zonder enige twijfel veel vruchtbaarder en zegenrijker dan allerlei menselijke idealen en dromen. En wel om de eenvoudige reden, dat God achter Zijn Woord staat en dit alles zal doen, waartoe Hij het zendt.

Wij hebben hier niet met visioenen en dromen te doen, maar met het bevel van Chiistus en de levende kracht van Zijn Woord.

Prof. Van Ruler wil die katholiciteit bevorderd hebben doordat de kerk er over moet nadenken, hoe alle mensen in ons volk leven voor Gods aangezicht.

Hij maakt dit tot een argument om te betogen, dat de kerk geen reden heeft om tot niet-leden der kerk, zowel socialisten als liberalen, voortaan niets meer te zeggen — alhoewel zij wat de kerk zegt, , , nogal erg voorbij horen", (blz. 8).

Gij ziet, dat prof. Van Ruler met zijn begrip katholiciteit ook zoiets bedoelt als het woord der kerk moet tot allen, ook buiten de kerk door komen, ook al luistert men niet.

Dat volgt ook uit hetgeen hij zegt in punt c (blz. 8). , , Het is de gedachte, dat men de weg tot het evangelie moet openhouden voor het gehele volk en deze niet moet barricaderen door de stolling van het Christendom in bepaalde politieke en sociale gestalten".

Wat deze laatste woorden over de , , stolling" aangaat, naam-christenen, meelopers e.d.g. zijn er altijd geweest en onder allerlei , , slag van volk", doch de stolling van het Christendom is er slechts in de og6; n van degenen, die zulke dingen zeggen.

Maar nu, het eerste over het openhouden van de weg tot niet-leden van de kerk, zowel socialisten als liberalen. Wij wijzen nogmaals op de Zendingstaak en die kan ten aanzien van dergelijke groepen als hier genoemd worden, voortreffelijker, n.l. doelmatiger en principiëler vervuld worden dan dit herderlijk schrijven probeert te doen, en waar wij uit zijn negatieve critiek kimnen opmaken — ook dan prof. Van Ruler zich voorstelt.

Om dit duidelijk te maken, eerst een vraag.

Brengt de doorbraak sympathie van degenen, die daardoor bezield zijn, behalve critiek op de organisaties, ook mede, dat de grondstellingen, waarvan socialisme en liberalisme uitgaan en de stromingen, waardoor zij zich laten leiden, verenigbaar worden geacht met de eis van Gods Woord over ons leven en met een waarachtig geloof in de Christus der Schriften?

, Anders gezegd. Er wordt toegegeven, dat er verband is tussen geloof en levensbeschouwing. Is men van oordeel, dat de levensbeschouwing van liberalisme en socialisme alleen door een „traditionele droom" in onverzoenlijke strijd wordt bevonden met-de Christelijke ?

Hef Herderlijk Schrijven wil geen plaats geven aan een Christelijke levensbeschouwing, maar men zal ook aan die zijde niet kunnen tegenspreken dat de levensbeschouwing van socialisme en liberalisme een andere is. Een andere, die ook op een soort geloof steunt. En zou men dat soort geloof op één lijn willen stellen met het Christelijk geloof, hoewel het door de-aanhangers van dat eerste veracht wordt?

De kerk behoeft niet een weg tot het Evangelie open te houden voor het gehele volk De Koning der Kerk beveelt, dat zij het Evanglie zal uitdragen. Hij, die Zijn Woord zendt in de wereld, waakt ook over de weg van het Woord. Maar de kerk moet getuigen, wee haar, als zij dat niet doet.

De kerk heeft in de vervulling van haar roeping zonder twijfel te maken met wat er in het volk leeft.

Zij zal daarin aanleiding vinden om haar dienaren uit de zenden onder degenen, die van de kerk niet zijn. Deze zending gaat uit naar de personen.

Maar in deze arbeid zal zij ook aanleiding vinden om de geesten te proeven, die onder het volk werken en dikwijls ijveren. De pastorale arbeid en het Zendingswerk der kerk komen met de mens in de kerk en in het volk in aanraking en doet de tegenstrijdige en vijandige geesten ontmoeten, die het leven bezwangeren als zaaiers van velerlei onheil. De kerk zou daarin aanleiding kunnen vinden tot het schrijven van herderlijke brieven om die geesten aan de kaak te stellen en daartegen te waarschuwen.

Dergelijke herderlijke brieven zouden geen applaus oogsten in de kringen, die nu in de handen klappen.

Zij zouden bewijzen, dat de weg naar allerlei niet-leden der kerk wel open ligt. Ook voor het Evangelie ? Maar de weg naar het hart is daarmede nog niet gebaand. Dat is in de hand Gods.

En voorts, als de engelen in de hemel zich verblijden over één zondaar, die zich bekeert, kan het voor de kerk geen vraag meer zijn, wat het zwaarste moet wegen voor haar: „dat enkele mensen van het eeuwig verderf gered worden, of dat in de Nederlandse Staat een (gebrekkige) gestalte van Christus wordt opgericht".

Zo stelt prof. Van Ruler de vraag.

Wat hij met dat laatste precies bedoelt, laten wij even buiten beschouwing. In de eerste plaats al, omdat het Koninkrijk Gods niet van deze aarde is. De Overheid is Gods dienaresse en de ware kerk zou niets liever wensen dan dat ook het openbare aangezicht des volks de trekken droeg van de vreze Gods, maar dat zal alleen het geval zijn als het Evangelie zich in het geheel van het volk bewijst als een kracht Gods tot zaligheid ! Het Evangelie een kracht Gods tot zaligheid! Ziedaar, wat het zwaarste weegt.

S.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen