Psalmgezang

II.

Het volgen van de liturgie van Dordt  kan naar het belijden der kerk niet als een onrechtzinnig handelen worden aangezien. Wij houden ons daarbij strikt aan de belijdenis van de drie formulieren van Enigheid. Wij houden ons daarjnee ook aan de oude belijdenissen der kerk in het algemeen. Artikel X van de kerkorde wordt dus op deze wijze, wat het belijden aangaat, ten volle gehonoreerd. Het is er wel verre vandaan, dat de kerk in haar verantwoordelijkheid voor het heden en levende in de uit de Schrift geputte belijdenis der vaderen, niet telkens opnieuw in haar kerkliederen zou belijden Jezus Christus als Hoofd der kerk en als Heer' der wereld, als zij zich bedient van de Dordtse liturgie. Deze wijze van doen, in opvolging van de Dordtse kerkorde, zondigt in elk geval niet tegen de Woudschotense kerkorde; ze is zelfs kerkordelijk in optima forma.

Als men denken gaat in de richting van de oecumene, dan kan deze basisiiturgie ook geen enkele kerk, die op de Schriftuurlijke bodem wil staan, afstoten. De Gereformeerde Bond staat in dit liturgisch handelen niet alleen. Gro­tere kerkgroepen dan die, waarmee de kerk officieel band onderhoudt in ons eigen land, hebben met de Bond gevoel voor hét standpunt van Dordrecht op liturgisch gebied. En ook in het buitenland voelen de kerken van presbyteriaal systeem voor het zingen van de Psalmen alleen. Er zijn hele groepen in Canada, de Verenigde Staten en Schotland, kleine groepen ook in Engeland, die met ons van hetzelfde gevoelen zijn. Het is dus niet een zuiver Hollandse aangelegenheid. Zelfs in de liturgische kring heeft men hier wel begrip voor. Een van de mannen uit die kring hoorde ik zeggen in een lezing, dat voor het Schriftuurlijk getuigenis in het kerkgezang inderdaad te pleiten is voor het zingen van de Psalmen alleen. In ernst pleitte deze spreker voor het zingen van de Psalmen in de onberijmde vorm, zo van de tekst der Psalmen zelf uit. Inderdaad houdt de Engelse Psalmberijming zich veel dichter aan de tekst der Psalmen. Ook worden in Engelse diensten veel grotere stukken van de Psalm gezongen. Daar spreekt dus meer de Psalm zelf.

Genoeg om aan te tonen, dat het zingen van de Psalmen en het zingen van de Psalmen alleen, niet maar een lief­hebberij. of een kleingeestigheid is van deze bepaalde Gereformeerde groep in de Hervormde kerk. Er is ook buiten onze landsgrenzen en in ons land buiten en in de kerk belangstelling en begrip voor deze wijze van doen. Men moet in de Hervormde kerk gaan geloven, dat dit zó door ons niet slechts , , domweg" gedaan wordt en men moet gaan geloven dat dit voor ons is een quaestie van belijden, van Schriftuurlijk leitourgein en van een ordelijk leven in de kerk. Deze zaak is voor ons ernst, weldoordachte ernst. Dit is voor ons niet slechts een zaak, waarin wij vrij gelaten willen worden, maar die wij graag in de kerk als goed Hervormden, aan de orde gesteld willen zien.

Het is niet niets, als de kerk zelf in haar kerkliederen belijdt. Dan moet zij naar de Schriften en uit de Schriften belijden.

In de Dordtse liturgie valt de kleine gezangbundel wel te reviseren. Behalve de adventslofzangen zijn wij met deze vrije liederen nog niet zo heel gelukkig, 'k Zou wel eens willen weten in welke dienst ooit de tweede en vooral de eerste berijming van de twaalf artikelen des geloofs zijn gezongen. Of ook waar de bedezang vóór de predikatie werd opgegeven. De Tien Geboden des Heeren, het gebed des Heeren, de Morgenzang en de Avondzang, zijn natuurlijk zeer bruikbare liederen. De bedezang vóór en de dankzang na het eten zullen ook wel nooit gezongen worden. Zij worden in onze gezinnen veel als tafelgebeden gebeden. (Zelden zullen wel de veel mooiere gebeden uit de liturgie achter in het psalmboek worden gebeden).

In een goed functionerend Gereformeerd kerkelijk leven zou te overwegen zijn of en in hoeverre naast deze kleine liederengroep aan enkele inderdaad klassiek rechtzinnige liederen uit de schat der kerk een plaats zou kunnen worden gegeven, uit de tijd van de martelaren en uit de tijd van de Reformatie.

Dit standpunt is echter in Dordt niet ingenomen en mij persoonlijk lijkt de voorzichtigheid van de Dordtse vaderen de meest veilige weg.

Wat nu het gebruik van de Psalmen in de dienst des Woords betreft, hierover valt wel een en ander te zeggen. Vooreerst dat ze allen als Woord Gods met een bepaalde boodschap, belijdenis, gebed, boetedoening of lofzegging, waard zijn gezongen te worden. Wij laten buiten beschouwing de door ons niet te beoordelen berijming en toonzetting. Naar hun inhoud zijn ze waard gezongen te worden, elk op zijn plaats en op zijn tijd. Het is zonde tegen de Heilige Geest (natuurlijk niet dè zonde tegen de H. Geest) om aan een psalm zijn plaats in de van Hem geschonken liturgie te ontzeggen. De psalmen in nood en de vloekpsalmen bijvoorbeeld, kunnen alleen in zeer bepaalde omstandigheden beoordeeld, gewaardeerd en gezongen worden. Mij zal blijven heugen de dienst op de Zondag van de watersnood in 1953, toen mijn collega en vriend ds. J. J. Poot in de Nieuwe Kerk van Delft liet zingen Psalm 93. Diepe indruk maakte het, toen de angstige gemeente zong : „Gij hebt Uw troon in eeuwigheid gegrond. De waat'ren. Heer, verheffen zich in 't rond; Rivier en meer verheffen hun geruisch. Het siddert al op 't woedend stroomgedruisch. Maar, Heer', Gij zijt veel sterker dan 't geweld, Der waatren, die Uw almacht palen stelt; De grote zee zwijgt op Uw wenk en wil, Hoe fel zij bruis', hoe fel zij woede, stil".

Normaal zal een of andere criticaster deze psalm bombastisch berijmd gevonden hebben, maar in die avonddienst, toen de soldaten uit de kerk geroepen waren en toen de angst voor de vloed over ons allen was, voelden wij dat hier het Woord Gods was en de Geest Gods was in Zijn Woord, dat de gemeente zong. Een bijzonder woord bewees in bijzondere tijd het Woord Gods te zijn. Zo zullen in bange dagen, die dit geslacht ook beleefd heeft, ook de vloekpsalmen hun waarheid en waarde bewezen hebben.

De psalmbundel geeft al het handelen Gods in Christus te bezingen. Zijn geboorte. Zijn lijden. Zijn opstanding. Zijn hemelvaart. Zijn wederkomst ten gerichte. De Psalmen zijn goed trinitarisch.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen