IETS OVER HEDENDAAGSE ROMANS

De redactie vroeg mij te schrijven een „beoordeling van de geest van de hedendaagse romans".

Omdat ik mij daaraan stellig zou vertillen, omschrijf ik het onderwerp graag wat bescheidener.

Hedendaagse romans — vindt u goed, dat ik buiten beschouwing laat de romans, die met de regelmaat der jaargetijden in onze gezinnen komen via de serie-abonnementen van onder ons bekende uitgevers ? Ongetwijfeld voorzien deze boeken in een behoefte. Niet alleen van schrijvers en uitgevers natuurlijk, maar ook van de lezers, die door deze lectuur zich kunnen inleven in vroegere situaties, in gebeurlijkheden soms ver van de eigen woonplaats en leefwijze, in overwegingen en conflicten, soms niet eens zover buiten de eigen levenssfeer.

Toch komen deze boeken maar zelden op het vlak van de literatuur als uiting van kunst. Zodat een boek je van je stuk brengt, in diepe ontroering of je aangrijpt, omdat de figuren, gedachten en woorden je zó bezig houden, dat je persoonlijk je diepste overtuiging confronteren móét met wat je leest. Een boek dus, dat door je héén gaat, dat je wat doet, óf — waar je wat van krijgt!

Dus zullen vooral onze onderwijzers, jeugdleiders, allen die leiding geven aan anderen, dus zeker ook de predikanten, niet mogen volstaan met alleen de serier boeken van onze Christelijke uitgevers te lezen.

De raad aan dominees : , , Lees oude schrijvers en moderne romans (en dichters !)" is nog steeds een goede raad. Is het niet vaak bij ons in plaats van , , en" : , , óf" (oude schrijvers óf moderne romans)? Of misschien zelfs de een noch de ander?

Waarom moderne romans lezen?

Afgezien van de literaire levensverrijking zou ik zeggen: om het levensgevoel, van onze tijd te leren kennen. En van de komende generatie, want in veel opzichten vertolken de schrijvers en dichters van nu de gevoelens en gedragingen van een volgend geslacht. In heel wat moderne romans valt ons het nihilisme koud op het lijf. Het leven zonder God en zonder norm. Het gevoel van het domweg en zinloos , , geworpen zijn" op deze wereld, krijgt gestalte in de figuren van deze boeken en in wat ze denken en zeggen en doen.

Ongelooflijk knap wordt dit alles beschreven soms, vaak zo psychologisch diep uitgesponnen, dat je er moe van wordt en het ook wel eens moe wordt. In de meeste moderne romans spreekt vooral sexuele psychologie een duidelijk, althans openhartig woord mee. Misschien wordt nergens anders de ontwrichtende werking van het nihilisme duidelijker dan in de sexuele ethiek in de romans van deze jaren.

Het „realisme" waarin dit wordt gezet, is, niet ten onrechte, wel , , riolisme" genoemd. Heel wat , , oorlogsboeken" zijn ook vaak stuitend met , , sex" gekruid —en van de literaire hedendaagse romans worden deze 't meest gelezen!

Al met al: niet zo'n opwekkend beeld — maar boeken weerspiegelen de tijd, en wat wilt u dus ?

Het is óf zonder enig godsdienstige notie, of fèl tegen het leven uit Gods openbaring.

Met een enkele keer, zoal geen hunkering, dan toch een verwijzing naar mensen, die , , met God" leven.

De „vitalisten" van vóór de oorlog (dat zijn mensen, die ongeremd uit het leven willen halen wat er in zit) hadden dat óók. Maar zij hadden vaak nog , , jeugdherinneringen" aan een opvoeding bij de Bijbel.

Ik denk aan wat Marsman eens schreef in een brief aan een vriend (in 1923) :

, , Ik ben weer naar huis gegaan. Ik zou anders op een nacht niet meer terugkeren van zee — en ik weet niet, of dood-gaan beter is dan niet doodgaan. Zie, nu alle , , sensaties": steden, wijn, vrouwen, werk, de schoonheid

— nu alles vaal werd, nu blijft enkel

— wat ik soms wel vreesde, de vreselijke treurigheid, om alles.

Ik vond altijd alles zonder zin, maar leefde uit vitaliteit — nu wijkt die roes, en enkel het donkere blijft.

Het is beter, dieper dan wat men vreugde noemt, maar het is toch zinloos. Nu blijkt dit, mijn atheïstisch nihilisme, nu de roes voorbij is, zonder steun. Nu erken ik, dat alleen religieuse mensen het harden — maar ik kan nu toch niet, als noodrem, naar , , religie" grijpen — dat is te grof.

Zo blijft wat zachte treurigheid".

Deze , , zachte" treurigheid is inmiddels hard en cynisch geworden, getuige heel wat literatuur van deze jaren. U kunt het zich allemaal besparen en het zal wel goed zijn voor nachtrust en gevoelsleven.

Want je krijgt soms bij het lezen een vieze smaak in de mond.

Maar een nachtmerrie kan ook heilzaam zijn, schrijft de literaire kroniek in het laatste nummer van „Wending".

Als het leven zich zó beweegt in de koude, lege armoe van een zinloos-geacht bestaan, wat hebben de mensen van vandaag dan Christus nodig.

En als onze jeugd opgroeit tot de beïnvloeding door dit levensgevoel, hoe zwaar is onze verantwoording om ze te spreken van de levende, nabije Christus — om ze het leven-uit-Hem vóór te leven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen