DE VAKBEWEGING

II

Hoewel het in de bedoeling ligt, dat zeker tweemaal per jaar iets over de vakbeweging geschreven wordt, is nu toch teveel tijd verlopen tussen het eerste artikel en dit. Wij hebben bemerkt, dat de voorbereiding door het raadplegen van lectuur veel meer tijd vergt, dan men verwachten zou, want het terrein is zeer groot geworden in de loop der jaren en vervolgens heeft het opkomen in militaire dienst met alles wat daaraan verbonden is, onze plannen doorkruist.

Wij hebben destijds (Whvr. d.d. 21 April 1955) in het kort beschreven de opzet van de vakbeweging in ons land met de verschillende schakeringen. Nu willen we enkele in het oog springende verschijnselen bespreken.

Een belangrijk element is ongetwijfeld in de opkomst van de vakbeweging igeweest het beginsel van de klassenstrijd. Dit is vooral in socialistische kringen een sterk gehanteerd motief, zij het vroeger meer dan nu ; al wat communist heet gaat hiervan nog volledig uit.

Kort gezegd komt het hierop neer, dat er binnen ieder volk klassen (rangen en standen) zijn, waarvan er slechts één de overhand kan hebben. Het gaat er nu maar om, wie de meeste kracht kan ontplooien. Tegenover de heersende klasse werden de arbeiders opgewekt om zich te verenigen en zo de macht over te nemen, desnoods met geweld. Zo dacht men tot een klasseloze maatschappij te komen, want de wil der arbeiders zou allen wel gelijk maken.

Het is zonder meer duidelijk, dat dit met Gods Woord niet te rijmen valt. Dat stelt ons niet als hoogste doel over elkander te heersen, maar elkander te dienen. En daarom kan een christelijke vakbeweging deze gedachte beslist niet overnemen. Van deze zijde is dan ook altijd uitgedragen dat de vakbeweging niet mag worden tot een klasseorgaan. Trouwens de belangen van de leden der zelfde klasse staan vaak tegenover elkaar, 't Gaat ook hier om een zedelijk vraagstuk, waar de zaken niet alleen met materiële overwegingen kunnen worden beslist.

Talma, één der grote voorvechters van de christelijke vakbeweging, heeft reeds opgemerkt dat de christen telkens in zijn leven voelt de belemmering van vrijheid en zelfstandigheid.

Welke middelen heeft men gehanteerd om bepaalde verlangens vervuld te krijgen? Het meest sprekende en, vroeger ook vaak gehanteerde wapen is de staking. De arbeiders, zich bewust van het feit, dat zonder hun werkkracht de onderneming niet kon draaien, weigeren op zeker ogenblik verder te werken, alvorens bepaalde voorwaarden zijn vervuld. Hoewel dit wapen in vroeger jaren veelal het enige was om aan bepaalde rechtvaardige verlangens kracht bij te zetten, heeft de vakbeweging vrij snel gezien, dat het een tweesnijdend zwaard is. Er zijn immers enorme fondsen nodig om de stakers toch hun loon uit te keren. De christelijke vakbeweging ziet bovendien naar eis van de Schrift in de ondernemer niet een vijand, tegen wie men in het geweer moet, maar een medemens, met wien men overleg dient te plegen.

Daaruit is het streven gegroeid om door middel van een collectieve arbeidsovereenkomst (c.a.o.) in iedere bedrijfstak de verhoudingen en de lonen te regelen. Men heeft de c.a.o. wel genoemd het koninklijk strijdmiddel der vakbeweging. En inderdaad zijn er door deze vorm van overleg zegenrijke resultaten bereikt. Door deze ontwikkeling is de staking als strijdwapen steeds verder op de achtergrond gekomen, tot groot nut van het maatschappelijk leven.

In een c.a.o. hebben werkgever en werknemer him welomschreven rechten en plichten, terwijl beiden in geval van conflict beroep kunnen doen op een rechtsprekende instantie.

Om de zaak niet te uitvoerig te maken, wil ik geen voorbeelden noemen ter illustratie. Het gaat immers om een overzicht in kort bestek.

Het strekt ons land tot eer, dat Nederland vooraan staat bij de regeling der arbeidsverhoudingen in breder verband. Vooral na de oorlog is er grote invloed uitgegaan van de Stichting van de Arbeid. Deze is eigenlijk uniek in de wereld. Uit de naam valt wel af te leiden wat wij daaronder hebben te verstaan. Allen, die bij de arbeid in de brede zin des woords betrokken zijn, ontmoeten elkaar in deze stichting. Zo vinden wij daar vertegenwoordigers van de verschillende werkgeversorganisaties, van de middenstandsbonden, van de landbouworganisaties en de drie grote vakoentralen.

Het doel van deze stichting is het herstellen en handhaven van de orde en samenwerking tussen werkgevers en werknemers. Er is geweldig veel werk verzet in de loop der jaren ten gunste van lonen en arbeidsvoorwaarden. Allerlei reglementen zijn binnen deze stichting tot stand gekomen, o.a. voor beslechting van geschillen, oVer aanneming en ontslag, werktijdverlenging en -verkorting, vacantie en diverse sociale voorzieningen. Alles wat er na de oorloog over loonronden te doen geweest is, is in de Stichting van de Arbeid besproken. Betekent dit nu, dat men het tegenwoordig over alles roerend eens is ? Helemaal niet, maar wél wordt voorkomen dat partijen elkaar voor voldongen feiten gaan plaatsen en zo verbittering en verwijdering veroorzaken, die altijd een ernstige oorzaak van conflicten heb­ ben gevormd. Zodoende leert men veel beter elkanders mogelijkheden kennen, maar óok eikaars onmacht en wordt het duidelijk, dat het verwijt van onwil bij de ander niet altijd opgaat.

Hopelijk behoeft het geen nader betoog hoe belangrijk het is, dat in al deze verhoudingen de christelijke levensovertuiging haar eigen stem heeft.

Zegt u niet te gemakkelijk : „Ze zijn tóch niet in tel", want meermalen hebben de mannen van de christelijke organisaties met beroep op Gods Woord, ondanks hun minderheid, belangrijke invloed geoefend. En menselijkerwijze gesproken, zou zonder hun arbeid reeds veel zijn doorgevoerd, dat nu is nagelaten (b.v. uitbreiding van Zondagsarbeid en ploegenstelsel). Evenzo hebben vele opbouwende voorstellen uit deze kring erkenning bij de anderen gevonden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen