COMPROMIS-SCHOLEN

De term compromis is wel bekend, althans de naam. We komen die o.a. tegen in onze vaderlandse geschiedenis, waar we in 1565 lezen van de oprichting van het compromis of verbond der edelen. Enkele honderden edelen van de tweede rang sloten zich aaneen en kwamen tot een compromis ten aanzien van hun optreden in de toenmalige situatie, 't Waren mensen van verschillende principe. Hervormden en Rooms-katholieken. Mensen, die voor de hervormde religie een plaats opeisten in het volksleven, maar ook anderen, wien 't alleen ging om de zaken van het staatkundig leven, zoals handhaving der bezworen volksrechten. En nog weer anderen, die misschien in die troebele tijden een gelegenheid zochten, om te trachten hun berooide geldmiddelen te herstellen. Ze vonden echter een formule en kwamen tot een compromis om aan de ingeslopen rechtsonzekerheid een einde te maken en de strenge handhaving der bloedplakkaten tenminste te matigen.

Het nadeel van zulk een heterogeen verbond bleek al heel spoedig, toen na de beeldenstorm van 1566 daarmee het einde van het compromis praktisch was aangebroken.

Ook in de kerkelijke gemeenten heeft men hier en daar een compromis tussen de verschillende richtingen, waarbij een bepaalde regeling wordt gemaakt, om de ambten onderling te verdelen.

Zulk een compromis heeft zich nu ook op schoolgebied vertoond. Bij al de schakeringen, die we al hadden is nu ook gekomen de compromis-school of synthese-school. Vooral op het gebied van het kleuteronderwijs gaat dit verschijnsel zich openbaren.

Misschien zult u zeggen, dat ze al lang bestaan. En u wijst op de samenwerking die in verschillende gemeen­ ten bestaat, vooral ook kleinere gemeenten, om kinderen van de afzonderlijke werkformaties ter plaatse in één school samen te brengen.

U hebt in zeker opzicht gelijk, toch wijst deze naam op iets anders.

Men spreekt van compromis-scholen, wanneer zowel voorstanders van openbaar als van bijzonder onderwijs samenwerken om tot één gemeenschappelijke school te komen. Ook dat is niet helemaal nieuw, want 't schijnt, dat speciaal in rooms-katholieke streken reeds praktisch dergelijke scholen bestaan, die een karakter hebben van niet-rooms te zijn. Dus geboren uit de samenwerking van protestanten van diverse pluimage.

Hoe het zij, ook in andere streken van ons land komen nu compromis-scholen. Mannen van volksonderwijs en voorstanders van christelijk onderwijs zijn samen om de tafel gaan zitten en hebben gezocht naar een formule om te kunnen komen tot een minnelijke schikking. Hoe kwam men er toe, om dit te doen ?

Soms doordat er geen ruimte was, gezien het geringe aantal kinderen, om tot twee kleuterscholen te komen. Dan had men — en speciaal de hervormde kerkeraad speelde hier een rol — in elk geval op zulk een school nog enige invloed, meer dan wanneer er een openbare school zou worden opgericht.

Een ander maal, omdat men samenwerking van hervormden van allerlei kleur, ook van de hervormden van volksonderwijs, verkoos boven samenwerking met de gescheiden kerken.

En voorts door omstandigheden, die een plaatselijk karakter dragen, en waarover men ook alleen kan oordelen, indien men de plaatselijke toestanden kent.

Welk karakter draagt nu zo'n compromisschool ? Is 't een christelijke school ? Op een bepaalde school — vergeef me, dat ik geen namen mag noemen — wordt elke maandagmorgen met schriftlezing en gebed begonnen en des zaterdags weer geëindigd, terwijl de onderwijzeressen bijbelverhalen mogen vertellen. Maar 't is eigenaardig, dat men niet spreekt van een christelijke school, maar van een protestantse school en de naam christelijk door sommigen persé niet gewild wordt.

In een andere compromis-kleuterschool kreeg ik de basisformule onder de ogen, waarop verschillende kerkelijke groepen en volksonderwijs konden samenwerken: „In de op te richten kleuterschool wordt het onderwijs gedragen door de erkenning van en de eerbied voor het Evangelie van Jezus Christus en als zodanig als grondslag de Bijbel heeft".

De leden van de gereformeerde kerk en ook sommige hervormden achtten deze formule onvoldoende en weiger­ den samenwerking. Zij wilden een positief christelijke kleuterschool.

Inderdaad blijven in deze twee gevallen, die ik u noemde nog vragen genoeg open. Men kan met de formule uit het tweede geval nog alle kanten uit en ik heb zo het stille vermoeden, dat dit ook wel de bedoeling zal zijn. Vooral soepelheid en geen scherpe belijning, anders mislukt de samenwerking.

Nu weet ik wel, dat het niet gemakkelijk is om altijd de rechte weg te vinden tussen zovele moeilijkheden.

Toch lijkt 't me nog altijd 't veiligst om te handelen op de grondslag van schrift en belijdenis. Aan vage termen hebben we zo weinig.

C. V.

N.B. Het komt nog al eens voor, dat men mij schrijft, met verzoek om antwoord per brief. Ik voldoe dan als ik kan, in elk geval aan dit verzoek, maar zou toch graag zien, dat men een post­zegel voor antwoord insloot.

V.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen