EXISTENTIALITEIT EN OBJECTIVITEIT

Nog steeds beïnvloedt het moderne levensgevoel het theologisch denken en de kerkelijke praktijk. Enkele symptomen worden genoemd. In het bijzonder wordt de aandacht gevraagd voor de waardering van het objectieve. We kunnen constateren een verzwakking van de objectiviteit ten gunste van een existentiële subjectiviteit. Dit heeft bedenkelijke gevolgen voor de erkenning van de „fides, quae" der geloofssubstantie.

Als oorzaken van deze devaluatie van de objectiviteit der Waarheid Gods worden aangewezen : Kant's criticisme, een godsdiensthistorisch scepticisme, een protestants seperatisme, een oecumenisch katholicisme en een phaenomenologisch opgevatte subject-objectrelatie (Husserl). Op deze laatste phaenomenologische doorbraak van de subject-objectrelatie wordt nader ingegaan.

Zij heeft geleid tot de opvatting, dat geloofswaarheid alleen is existentieel beleefde waarheid in een dialectisch denken. Daarom verzet men zich tegen objectieve openbaringswaarheid, want openbaring is , , dynamisch", , , actueel", „pro me". Is openbaringswaarheid niet meer objectief? Is het waar, dat existerend geloof objectiviteit niet kan verdragen? De discussies tussen Reisner en Winkler, tussen Jaspers en Bultmann worden op dat punt nagegaan. Ook worden gereleveerd opmerkingen van critici over Jaspers' existerend geloof. De resultaten van dit onderzoek zijn dat Bultmann de Lutherse orthodoxie objectiviteit verwijt, dat Jaspers aan Bultmann hetzelfde verwijt en dat de critici eveneens Jaspers van systematiek en zelfs scholastiek beschuldigen. Zo is deze discussie in een slop gekomen, waaruit wij concluderen, dat existerend geloof zonder objectiviteit niet mogelijk is.

Deze conclusie werpt een nieuw licht over kerkelijke uitspraken en over de verhouding van de Gereformeerde bevinding en de moderne bevindelijkheid. Tén aanzien van de kerkelijke uitspraken brengt ze o.m. aan het licht de onverantwoordelijke wijze, waarop in het herderlijk schrijven van de synode , , het zijn" van de christen gescheiden is van het hebben van een wereld- en levensbeschouwing. Tevens komt de lichtvaardige wijze openbaar, waarmee tijdens de discussie rondom art. 10 van de kerkorde gemanupuleerd is met de geforceerde tegenstelling tussen het „bevindelijke" , , in gemeenschap met" en het , , intellectualistische" , , in overeenstemming met".

Het sein stond in 1951 reeds op onveilig, toen de formule „in overeenstemming met" verdedigd werd door afgevaardigden van de bevindelijke groeperingen in de Hervormde kerk, die de geloofssubstantie der belijdenis wilden handhaven en intuïtief geen tegenstelling zagen tussen bevinding en de objectiviteit der belijdenisgegevens.

Ten aanzien van de verhouding tussen existentialistische bevindelijkheid en de Gereformeerde bevinding, kan opgemerkt worden, dat hier raakpunten liggen (o.m. , , beleefde" waarheid). Maar de enkels raken elkaar en gaan weer uiteen in:

Ie erkenning van de Heilige Schrift als Gods geopenbaarde Woord

2e historiciteit der daden Gods (van Ruler) tegenover allerlei opvattingen van mythe en , , Geschichtlichkeit".

3e krachtens deze historiciteit de aanvaarding van de kenacte met de objectiviteit der gegevenheden van de Heilige Schrift,

Waar in de Gereformeerde bevinding de objectiviteit wordt verlaten, komt men terecht in mysticistische wateren, die hier en daar naar hun innerlijkheid parallel lopen met de hedendaagse stromingen van het existentialistisch denken. („ de letter" naast verzet tegen de objectiviteit, , , de waarheid achter de waarheid" naast de mythische inhoud, de bevinding tegenover het concrete leven naast de „geschichte" tegenover historiciteit en meerdere).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen