KRONIEK

Ons blad geeft gemeenlijk geen direkte voorlichting op sociaal en politiek terrein. De nadruk moet hier vallen op direkt. Want in de ontwikkeling der beginselen liggen zeer zeker wel aanwijzingen voor de toepassing in de concrete situaties. De voorlichting is alzo meer indirekt. Niet dus, om een voorbeeld te noemen, op de wijze, waarop „De Wekker", het orgaan van de Christelijk Gereformeerde Kerken, het doet, dat vrij geregeld een rubriek geeft met als hoofd : , , Kerk en Staat". Dan kan de toepassing — en onze mensen hebben immers gaarne een toepassing — scherp omschreven gegeven worden.

Een en ander hangt natuurlijk nauw samen met de verwarde en verwarrende situatie in politiek opzicht. Wij kunnen wel aannemen, dat onze mensen, politiek gesproken, in te delen zijn onder de bestaande protestants-christelijke partijen. Dat waren er tot vóór kort drie. We hopen, dat geen der onzen is afgevloeid naar links. Gegeven deze stand van zaken, is direkte, concreet gerichte voorlichting uiterst moeilijk en een risquant bedrijf. De situatie in dezen valt te betreuren. Het Belgische wapen draagt als zinspreuk: '1 Union fait la force, d.i. eenheid maakt macht. De protestants-christelijke groepen zouden, wanneer zij tot concentratie wisten te komen, oneindig veel meer invloed op het regeeringsbeleid kunnen uitoefenen, dan zij thans doen. De rooms-katholieken hebben, door dit inzicht geleid, de strijdbijl onderling begraven. En die fusie onderstreept wel zeer nadrukkelijk de urgentie van een protestantschristelijke unie. Temeer, wijl de , , doorbraak" politiek en kerkelijk nog niet tot stilstand is gekomen. Het gaat in dit verband om grote geestelijke waarden, om de doorwerking van de reformatorische beginselen in ons volk, dat als natie zijn geboortestonde, kerkelijk, staatkundig en sociaal vond, toen het calvinisme bevruchtend werd ingeënt op onze volksstam.

Het voorafgaande werd niet geschreven uit bijzondere voorliefde voor de politiek, maar wel uit bewogenheid met ons volk, dat in zijn brede lagen gevaar loopt het „tijdelijke boven het eeuwige" te stellen. En eveneens uit bewogenheid voor de Kerk, waarin bij velen, onder inwerken van midden-orthodoxe invloeden, niet meer de geestdrift voor de christelijke actie op school- en sociaal terrein gevonden wordt van weleer. Kerk en Staat hebben vele raakvlakken. Van de Kerk kan gelden „haar hart is ingescheept in het wereldwoelen; haar stilten en haar stormen doen haar aan ; wij voelen haar rillingen door onze leden gaan". (Vrij in de aanvang gewijzigd naar enkele dichtregels van Henriëtte Roland Holst).

De kerkeraad der Ned. Herv. Gem. van Huizen (N.H.) heeft een en ander beseft. Met het oog op de kamerverkiezing van 13 juni heeft hij de , , kanselboodschap" aan de gemeente doen voorlezen, die onze lezers in het vorig nummer voluit hebben kunnen lezen, en waarop onze hoofdredacteur met volle instemming de aandacht vestigde. Ons blad gaf nu wèl direkte voorlichting.

Dit stuk en het artikel spreken voor zichzelf. Beide eren de auteurs, die in de situatie, waarin wij ons bevinden, deden waartoe het hart hun drong.

Beide stukken mogen, naar hun inhoud — men heeft deze, wat de vorm betreft, kunnen varieëren — bij vele kerkeraden navolging hebben gevonden.

Een kerkelijk optreden, als hiervóór vermeld, doet heel wat weldadiger aan dan berichten over processerende predikanten, al of niet gesuccundeerd door een fractie van de kerkeraad. De N.R.C, en ook , , Trouw" berichtten onlangs, dat de beide predikanten van de Ned. Herv. Gem. van Brummen — ieder had een deel van de kerkeraad achter zich — in hun onderlinge geschillen, waardoor reeds één van hen een schorsing had, voor kort geding, dat de ene als aanklager had aanhangig gemaakt tegen de commissie voor het opzicht in Gelderland, voor de president van de rechtbank te Arnhem verschenen waren. 1) Een onverkwikkelijk bedrijf, dat waarschijnlijk de Kerk niet tot meerder aanzien bij de grote massa brengt.

Evenmin als de procedures van kerkeraden, wanneer er bij de gemeente een schisma is, die stappen doen bij de rechter om in het bezit van pastorie, kerkgebouw of andere kerkeUjke goederen gesteld te worden. De gevallen zijn helaas niet sporadisch.

En dan is er nog de procedure, welke tegen ds. Taverne aanhangig is gemaakt door de kerkvoogdij der Ned. Herv. Gem. van Hoogeveen, welke in hoger beroep ging bij het gerechtshof te Leeuwarden tegen het vonnis van de rechtbank te Assen, die ds. T. in het gelijk heeft gesteld, toen deze recht zocht. Het lust ons niet, hierover een breedvoerig verslag op te nemen. Wie zich er in wil verdiepen, verwijzen we naar het relaas, dat het Geref. Weekblad d.d. 26 mei j.l. er van gaf.

Alleen moet ons wèl van het hart, dat, hoewel wij in genen dele het eens zijn met de stappen en gedragingen op kerkelijk gebied door ds. Taverne gedaan, de Kerk tegenover hem wel wat barmhartiger had mogen zijn. Wanneer wij nog even herinneren aan de zaak ds. Loos en het Hilversumse convent en ons weer in het geheugen roepen hoelang de Hervormde Gemeente van Hilversum deze predikant, die, hetzij dan de jure of de facto, geen ambtelijk werk verrichtte, zijn volle tractement moest uitbetalen, dan is, daarbij vergeleken, ds. T. wel erg schriel behandeld. Ik weet wel, de gevallen zijn niet gelijk. Maar als er nog barmhartigheid zal blijven in onze samenleving, dan heeft de Kerk ze te kweken. Er is nog immer een bijbels richtsnoer van: onverbiddelijk tegen de zonde, deernis met de zondaar. (1 Sam. 15 : 35, midden).

Ik had het over de reactie op een en ander door de buitenstaanders en de tanende invloed der Kerk.

In het jongste nr. van „Kerk en Theologie", drie-maandelijks tijdschrift, dat een voortzetting is van , , Onder Eigen Vaandel", las ik in een bespreking van „Handboek pastorale sociologie, onder redactie van prof. dr. W. Banning, deel III" — de recensie is ondertekend met L. — o.a. het volgende : , , In het Westerkwartier is de Hervormde Kerk van haar plaats als volkskerk gedrongen door Afscheiding en ontkerstening". Over het Oldambt lezen we : , , In een enkele gemeente staan de kerkdiensten reeds meer dan zes maanden stil, omdat er geen publiek is. In andere gemeenten is het er na aan toe. Daar vindt de kerkdienst nog doorgang bij 4 tot 10 kerkgangers. Een kerkdienst van 15 tot 25 kerkgangers is geen zeldzaamheid". , , De Kerk in het Oldambt is als een afgedankte goederenwagon, zoals we ze hier en daar, beroofd van de wielen, op onze stations zien staan". Tot zover het citaat. , , Ontmoedigend", typeert L. een en ander. Ja, dat is het. Wij wijzen nogal eens op Noord-Holland boven het IJ, als het gaat over ontkerkelijking.

De N.iR.C, naar ik meen, had kort geleden een verslag van een , , Kerkedag" in Alkmaar, waar enige duizenden waren samengestroomd. Duidt dat op een kentering? Een wolkje , , als eens mans hand" ? Indien het mocht leiden tot innerlijke verdieping en een vragen naar de verzoening door-de Kruismessias aangebracht, zou het rijk zijn. En wat de Groningse gebieden, hierboven vermeld, betreft, is de ontkerstening niet ook de wrange vrucht van de vroegere „Evangelische richting", welke in haar paedagogische aspiraties — ze was wel beïnvloed door de filosofie van Socrates en humanistisch ingesteld — zo fel was gekant tegen het borgtochtelijk lijden van de Heere Jezus ? Gedenke haar rusteloze strijd tegen de , , bloedtheologie" !

*

Over humanisme gesproken. ... , , De Hervormde Kerk" d.d. 2 juni j.L geeft daarvan het volgende te lezen :Echtparen of echte paren. Humanisme en sexualiteit. In , , Libertijn", maandblad van de Humanistische Jongerengemeenschap (mei 1956), staat de mededeling, dat op zondag 3 juni 1956 een buitengewone algemene vergadering gehouden zal worden. Het agendapunt is de regeling der buitenlandse kampen.

Op een vorige algemene vergadering is betreffende deze kampen het volgende vastgesteld:

a. Men kan in een gemengd kamp drie verschillende groepen tenten onderscheiden, n.l. voor meisjes, jongens en gehuwden.

b. Onder gehuwd wordt verstaan, zij die Ie. wettig getrouwd zijn; 2e. meerderjarig zijn en zichzelf als , , echte"-paren beschouwen.

c. De deelnemers moeten op de opgaveformulieren mededelen of zij zich als gehuwd willen beschouwen.

d. Personen die tijdens het kamp tot de conclusie komen dat ze samen de nacht willen doorbrengen, kunnen hiertoe in de gelegenheid gesteld worden, indien dat organisatorisch mogelijk is.

Aanvankelijk was het hoofdbestuur van de Humanistische Jongerengemeenschap enkel gekomen met de punten a tot c. Volgens de Gemeenschappen Amsterdam en Haarlem zou dit echter nog te veel een beperking der persoonlijke vrijheid en verantwoordelijkheid betekenen.

Daarom werd ook punt d. toegevoegd. Het geheel werd met 221 tegen 174 stemmen aangenomen.

Thans blijkt het hoofdbestuur van het Humanistisch Verbond tegen dit laatste punt bezwaar te maken en zelfs met een veto te dreigen. Hef hoofdbestuur der Jongerengemeenschap wenst de besluiten der vorige algemene vergadering te handhaven. Daarom is nu een buitengewone algemene vergadering bijeengeroepen".

Wij huiveren van een dergelijke — men vergunne ons het krasse woord — ontaarding der zeden in algemeen menselijke zin. O, tempera, o mores, d.l. O, tijden, o zeden.

Ds. M. A. Krop, studentenpredikant te Groningen, die over deze zaak schrijft, mede, omdat , , het Humanistisch Verbond van Hervormde zijde niet onwilwelwillend tegemoet werd getreden", plaatst enkele rake opmerkingen, waarin o.a. dit te lezen is : Ik vermoed, dat elke humanist hier bij het woord , , ontucht" protesteert. Ik vraag hem dan om een ander woord voor die situatie". Hij besluit als volgt: , , Wij hopen, dat zondag a.s. dit gehele kampreglement van de tafel genomen wordt. Er was een tijd, dat van sommige zijden het wordend toekomstig huwelijk werd voorgesteld als een ideale vrije liefdesgemeenschap, hoogstens ten behoeve van burgerlijke gevolgen, op het stadhuis geregistreerd. We weten nu dat dit ouderwets gepraat is, We verwachten van het Nederlandse humanisme een betere en modernere sexuele moraal". Wijlen prof. H. Bavinck heeft eens gezegd, dat de cultuur, indien zij niet meer de band met de cultus (bedoeld als dienst van de God der Schriften) heeft, ontaardt in bestialiteit. Commentaar hiervan is in het boven vermelde te lezen.

In de nacht van 28 op 29 mei j.l. overleed onverwacht prof. dr. A. H. Edelkoort. Dat betekent een verlies voor de Utrechtse Theologische Faculteit, een felle slag voor mevrouw Edelkoort, die door ziekte tengevolge van het overlijden van haar echtgenoot, de begrafenis niet kon bijwonen.

In zijn „In Memoriam" vermeldt prof. Van Urunik: , , Toen ik dinsdagmorgen even op zijn studeerkamer was, lag daar alles keurig geordend klaar — een open Bijbei, een open schrift — op de komende arbeid". (, , Trouw", d.d. 31 mei j.L). In die enkele zinnen is Edelkoort ten volle getekend. , , Gestorven in het harnas". Ontroerend, treffend en diep moet zijn prediking op j.l. Goede Vrijdag geweest zijn, uitgezonden door de N.C. R.V., over het kruiswoord : , , Mijn God, Mijn God, waarom hebt Gij Mij verlaten? " Nu mag hij ten volle delen in de vrucht van Jezus' verlaten-zijn door God, naar de aangrijpende uitspraak van ons Avondmaalsformulier : „opdat wij tot God zouden genomen worden, en nimmermeer van Hem verlaten worden". Dat is : vrij zijn door het bloed van het Lam.

1) Nadat dit werd geschreven, vermeldde „Trouw" : Mr. J. H. Smits, president van de rechtbank te Arnhem, heeft woensdagmorgen, vonnis wijzende in het kort geding, dat ds. S. , Pennekamp, Herv. predikant te Brummen, aanhangig maakte tegen de commissie voor het opzicht in Gelderland, diens eis niet ontvankelijk verklaard.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen