KRONIEK

De zomer van 1956 zal ons heugen. Om meer dan éen reden. Allereerst wel om haar guurheid, haar weinige zonne- en vele regendagen. „Trouw" berichtte, dat augustus 1954 nog meer regen had gegeven dan dit jaar. Maar als dit bericht niet op statistisch secure gronden rustte, zouden we het niet geloven, want , , lest heugt best". De regenval, gepaard met harde wind, was soms zó geweldig, dat men geneigd was het woord catastrophaal te bezigen. Nu is dat een groot woord en we moeten met grote woorden voorzichtig en zuinig omgaan. Maar het is te begrijpen, bij een schade in de agrarische sector aangericht, gelijk dat in Overijssel het geval is, dat een woord, als ik hierboven plaatste, onwillekeurig in onze gedachten opkomt. De nadelige gevolgen voor de landbouw zijn nog niet vast te stellen, doch dat ze er zijn, en niet gering, schijnt wel een feit. Daar zijn we allen bij betrokken, ondanks het voortschrijdend proces van industrialisatie. Want , , ook de koning wordt van het veld gediend". Het zal goed zijn ons de treffende zinsnede uit Zondag 10 van onze Catechismus, , , en alle dingen niet bijgeval, maar van Zijn vaderlijke hand ons toekomen", te herinneren en om de kracht desGeestes te bidden om in praktijk te brengen wat er op volgt: , , dat wij in alle tegenspoed geduldig en in voorspoed dankbaar zijn mogen". Deze , , tegenspoed" snijdt veel dieper in dan de teleurstelling, welke vakantiegangers hebben ondervonden door het minder gunstige weer. Niemand bagatellisere zulk een teleurstelling, vooral, waar sommigen slechts een korte vakantie is gegund. En dan was er nog het ongerief voor de huismoeders, die in vaak bekrompen woonruimten zich voor de taak gesteld zagen de jeugd, vrij van school en verveeld doordat binnenblijven, het parool werd, bezig te houden en vakantievreugd te verschaffen, Gelukkig duurde de vakantie hier niet zó lang als in Frankrijk, waar alle scholen van 1 juli—1 oktober vrijaf geven. Een andere reden, dat de zomer van 1956 ons heugen zal, is de meer dan drie maanden durende kabinetscrisis. Nederland begint in dezen op Frankrijk te gelijken. We zullen er niet veel van zeggen, want hier geldt wel: , , Wie 't schrikkelijkst hiervan swijgt, heeft 't olderbest geseidt". Men is geneigd te zeggen, , , Holland op z'n smalst", doch dat is minder juist en zal wel vervangen moeten worden door : , , het partijwezen op z'n smalst".

Voorts zijn er nog de , , gerezen moeilijkheden in het Koninklijk Huis, waarmede de communique's 29 juni en 24 augustus j.l. door de Koningin en de Prins der Nederlanden aan de pers ons confronteerden" om de woorden van mr. Jonkman, de president der Eerste Kamer, over te nemen, door hem in de eerste zitting van de Senaat gesproken. Hij voegde aan het voorgaande toe: , , Wanneer het gaat om , , moeilijkheden" in het Huis van Oranje, dan valt er over het Nederlandse volk een zware schaduw van beklemming en spanning, maar dan doen tegelijk onze innige gevoelens van aanhankelijkheid en eerbied zich te krachtiger gelden. Het tweede communiqué besloot met de woorden : , , met vertrouwen zien wij thans de toekomst tegemoet". Uit het Nederlandse volk rijze de bede, dat het zo moge zijn". (N.R. Crt. d.d. 19 sept. j.l.). En dan is er het conflict rondom het Suez-kanaal. Buitenlandse bladen plaatsten boven hun berichten dienaangaande, dat de situatie ernstig was ; sommige spraken zelfs van zeer ernstig. Nu is die pers wel vaak. heel wat sensationeler dan in doorsnee de onze. Maar niemand bagatellisere de , , kanaal-kwestie". Men kan zich optrekken aan wat Foster Dulles zeide, dat , , Amerika het kanaal niet open wenst te schieten", maar betrouwen op , , prinsen" is altijd wankel. En we hebben het nu tweemaal meegemaakt, dat , , niemand oorlog wilde" en dat hij toch kwam. Ons betrouwen zij op de Heere, bij Wien alle volken samen nog minder geacht zijn dan een droppel aan de emmer en een stofje aan de weegschaal. En in dit betrouwen zij ons gebed tot Hem, dat Hij over ons de vrede beschikke.

September is na de vakantiemaand augustus, de tijd, dat men zich allerwege inzet voor het winterwerk, vooral op kerkelijk terrein. Verschillende jaarvergaderingen en conferenties plegen nog in de eerste helft gehouden te worden, waarna de arbeid allengs overglijdt in de wintercampagne met het tempo, welke die vereist.

Woensdag 19 september hield de G.Z.B, zijn goed bezochte jaarvergadering. Goed bezocht was ze, behalve door predikanten, die waarlijk nog niet door catechisatiedrukte afwezig behoefden te zijn. Het was er goed op die zonnige septemberdag. De verslagen door de in januari j.l. opgetreden director spraken hun taal van strijd en zegen. De werkers en werksters op het zendingsterrein in de dienst der verkondiging van het Evangelie, in de scholen, in het medische werk, werden onderscheidenlijk herdacht. De hoop leeft, dat heel spoedig het visum afkomt voor mej, dr. Van Riessen, om dr. Goslinga terzijde te staan, die het grote werk niet aan kan. Met dankbaarheid werd gememoreerd de inrichting van een sanatorium voor t.b.c.-lijders, de schenking door Simavi van een diesel-motor voor het ziekenhuis, en zo maar meer.

Ondertussen had de bestuursverkiezing plaats, welke als resultaat gaf de herkiezing der aftredenden, o.w. ds. S. van Dorp, die 2 september j.l. zijn 50jarig predikantenjubileum mocht vieren, een zeldzaam voorrecht, temeer gewaardeerd, daar hij in 1940 wegens voortdurende ongesteldheid met vervroegd emeritaat zich uit de actieve dienst moest terugtrekken.

Het referaat in de middagvergadering, gehouden door dr. H, v. d. Veen, handelde over: , , De prediking over dood en leven onder de Zuid-Toradja's", was van uitnemende qualiteit en gaf een treffende blik in de voorstellingen dienaangaande in de godsdienst der Zuid-Toradja's en de invloed daarvan in het sociale leven.

Het hoofdbestuur kan terugzien op een uitnemende jaarvergadering, waarvan stimulerende invloed uitga op het grote werk. Jonge mannen, die theologie of medicijnen studeren, alsmede wie het onderwijs in zijn vele vertakkingen dienen, kunnen nog overvloedig werk vinden bij de G.Z, B. Uitbreiding van het aantal arbeiders en arbeidsters is hard nodig. Als Indonesië maar eens wat meer meewerkte inzake het visum, was er al veel gewonnen. De director woont nog immer niet in Utrecht. Het is te wensen, dat hij spoedig een woning vindt, waarin het bureau kan worden ondergebracht en hij. in het centrum, te midden van het hoofdkwartier, kan dirigeren.

De septembermaand is ook de maand, waarin de classes voor de tweede maal in het jaar samenkomen. Een integrerend deel der agenda zal wel ingenomen worden door de synodale , , oproep tot bezinning". De synode wil weten, welke de reactie der Kerk daarop is. De classis Amsterdam — zij vergaderde tot na middernacht — stelde zich er achter, zij het met een kleine meerderheid. En de anderen ? Dat zal de tijd leren. Het is jammer, dat een en ander zoveel kostbare tijd in beslag neemt en de aandacht dreigt af te leiden van de grote, essentiële problemen. Die zijn er plenty. We noemen ze maar niet. Op één willen we de aandacht vestigen : het probleem der Vrijzinnigen, waarover dr. Lekkerkerker in de Kroniek, in afl. 3 van Kerk en Theologie repte.

Hij zegt tot schrijven over de vrijzinnigen door tweeërlei gedrongen te zijn en vervolgt dan :

„Het eerste is de publicatie van een brochure, geschreven door ds. P. van Wijnen en getiteld: , , De positie der links-vrijzinnigen in de Hervormde Kerk", uitgegeven door het hoofdbestuur van de Vereniging van Vrijzinnige Hervormden en ons toegezonden met verzoek om op de inhoud van deze brochure te reageren, Deze uitgave betekent volgens dit hoofdbestuur, dat de groep der links-vrijzinnigen een wezenliik bestanddeel is van de Hervormde Kerk.

Ik vind, dat het er met de publicatie van deze brochure niet gemakkelijker op is geworden voor onze kerk om Christusbelijdende volkskerk te zijn, in dankbare gehoorzaamheid aan de Heilige Schrift, in gemeenschap met de belijdenis der vaderen, in verantwoordelijkheid voor het heden. Ds. Van Wijnen geeft een dogmatische omschrijving van wat de links-vrijzinnigen leren. Een bijzondere, bovennatuurlijke openbaring, in Israël begonnen, in Christus voltooid, wordt verworpen : , , Alles wat zich linksvrijzinnig noemt, wijst een dergelijk openbaringsbegrip af. Voor hen is alles openbaring om hen heen, alles is vervuld van het grote Wonder". Het tweede kenmerk van de links-vrijzinnigheid is hun bijbelbeschouwing : , , De bijbel is voor hen als geheel niet meer Gods Woord, maar ook: in de bijbel is niet zonder meer het Godswoord neergelegd. Nooit en nergens is ons de volle, absolute openbaring Gods zomaar gegeven. Alles is menselijk verstaan en menselijke vertolking... Het Woord Gods is niet plotseling uit de hemel komen vallen en in zijn volheid in de bijbel terecht gekomen, zodat het bijbelgetuigenis niet meer gewijzigd of aangevuld zou behoeven te worden". Derde kenmerk volgens ds. Van Wijnen: , , Wie links-vrijzinnig is, zal alleen dat als waarheid erkennen wat zich aan zijn persoonlijk waarheidsbesef als zodanig opdringt. Niet omdat het in de bijbel staat is iets waar, maar iets is alleen waar, omdat wij het als zodanig ervaren". Vierde kenmerk : geloof in voortgaande openbaring. , .Er zijn elementen in de bijbel, waarboven een voortgaand verstaan van het christendom niet uit zal kunnen komen Maar dit betekent alleen, dat de geschiedenis van het menselijk geestesleven zo nu en dan hoogtepunten vertoont. En dat sluit een voortgaand verstaan op andere punten niet uit". Vijfde kenmerk: ondogmatische levensovertuiging. Zesde : het kerkideaal is de vrije gemeente met de drie functies van levenswijding, levensovertuiging en levenshulp.

Kan ik dit alles nog een , , modaliteit" noemen binnen het geheel van de Hervormde Kerk ? "

In het slot van dit gedeelte zijner Kroniek zegt dr. L. :

„Ik begrijp niet goed, waarom de Vereniging van Vrijzinnige Hervormden deze brochure heeft uitgegeven met als Woord vooraf, dat de links-vrijzinnigen een wezenlijk bestanddeel zijn binnen de Hervormde Kerk. Had de Vereniging niet beter gedaan met deze stelling achter te houden totdat, het gesprek binnen de vrijzinnigheid tot meerdere klaarheid was gekomen ? De brochure van ds. Van Wijnen valt naar ons oordeel buiten de grenzen van de Hervormde Kerk, die Christusbelijdende volkskerk wil zijn naar art. 10 van haar kerkorde. Dat de vragen, die ds. Van Wijnen opwerpt, nog eens moeten worden doorgesproken, lijkt mij zeer gewenst Met name nu de leer van de Heilige Schrift weer actualiteit heeft verkregen, nu — voorlopig nog onbewust, maar op een goede dag wordt dit wel helder — Schleiermacher weer hier en daar vraagt om eerherstel (toen ik kort geleden een les moest geven over deze theoloog, schrok ik van de parallelie tussen hem en de wijze waarop velen vandaag apostolaire theologie bedrijven), en tenslotte omdat het probleem van de , , Entmythologisierung" in Nederland nog steeds niet in zijn ernst is onderkend. Te zeggen dat ds. Van Wijnen honderd jaar te laat is geboren, betekent een dooddoener".

Als tweede reden voor zijn uitlatingen in dezen wijst dr. L. op de , , Haagse impasse", een stuk, dat we weglaten, omdat we over die zaak reeds schreven.

In dit verband wil ik ook wijzen op een artikel van de hand van ds. Tukker, onlangs verschenen in het G. W., 18 aug. j.l., onder het opschrift : , , Verscherpte verhoudingen", waarin hij een analyse geeft van de situatie in de Hervormde Kerk, en waarin hij eveneens de vrijzinnigen, hoe ook genuanceerd, ziet als één blok, evenals de middenorthodoxie en wie van positief gereformeerde beginselen zijn. Een oplossing geeft hij niet. Hij wijst alleen op de mogelijkheid van een ingrijpen Gods in de wondere kracht der genade, dat uitkomst kan geven. Inderdaad. Maar daarmede is niet alles gezegd. Dat laat ds. T. in zijn stuk ook wel uitkomen. Er kunnen situaties zijn, waarin we bij en naar het licht des Woords en in de kracht des Geestes aan een oplossing der moeilijkheden zullen moeten medearbeiden. In het bijzonder is dit de roeping m.i. der synode, evenals het ijveren voor reorganisatie en de reorganisatie, waaruit het huidige , .Kerk-zijn" of de poging om , , Kerk te zijn" resulteerde, zulks was. Hoe dat ook zij, 't trof mij dat de analyse van ds. Tukker — en waar hij visitatorgeneraal is, zegt mij dat heel veel — niet tot een andere situatietekening kwam dan prof. Visscher indertijd in zijn „Tijd rijpt", waarin deze evenzeer de drie groepen constateerde, waartoe ook ds. T. kwam, al zijn de namen in de loop der tijden — er liggen ruim 40 jaren historie tussen — gewijzigd. In wezen is er, meen ik, niet veel veranderd.

Ds. Hasper vierde zijn 70ste verjaardag. Hij is bij die gelegenheid geridderd, wegens zijn verdiensten op het gebied der psalmberijming. Dr Hommes had het onlangs in het G. W. (uitgave J. H. Kok te Kampen) over „onze tragedie, en nederlaag tegenover Hasper's Psalter" en daarna over : , , Hasper niet fusilleren, maar rehabiliteren". We zijn hiermede midden in de kwestie der vernieuwde of nieuwe psalmberijming. Natuurlijk kunnen wij er niet aan denken daarop thans nader in te gaan. Alleen dit: indien men een nieuwe of verbeterde berijming wenst, dan lijkt mij de weg van Hasper beter dan die, welke men nu bewandelt. Want het gaat in dezen niet om het „dichten van psalmen" maar om de berijming. In zijn Psalter gaf ds. Hasper een levenswerk. Dat is nog geen reden het te aanvaarden. Doch meerdere deskundigen prezen en prijzen het, om de berijming en de musiciologische qualiteiten. Een Synode der der Geref. Kerken — ik meen die van 1949 — heeft het Psalter aanvaard. Later is die aanvaarding ongedaan gemaakt. Vandaar dr. Hommes' artikelen. Men wil nu het , , betere", dat immer een vijand van het , , goede" is. Daarvan werd ds. Hasper het slachtoffer. Zonder ons in deze kwestie partij te stellen, verheugen wij ons in de onderscheiding hem gegeven. Toen wijlen ds. Gispen geridderd werd, sprak hij van een , , gereformeerde" onderscheiding, aangezien hij ze z.i. niet verdiend had, in tegenstelling van een professor, tegelijkertijd geridderd, wiens onderscheiding hij een , , remonstrantse" noemde. Naar die maatstaf, aangegeven door de schrijver van.: , , Brieven aan een vriend te Jeruzalem" zou ook ds. Hasper een , , remonstrantse" onderscheiding ten deel zijn gevallen. Hoe het ook zij, wij hopen dat deze harde werker voor de verbetering van het psalmgezang in de christelijke gemeente van deze waardering voor zijn werk nog meerdere jaren voldoening moge hebben, en de zegen des Heeren over hem zij nu hij de leeftijd der sterken bereikte, waarin hij nog onverdroten voort arbeidt aan het grote werk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen