KRONIEK

In september zijn vele classes bijeengeweest om haar gevoelen te geven over de „Synodale Oproep tot bezinning inzake Nieuw-Guinea". Enkele hebben haar vergaderingen in oktober gehouden en er zijn er ook, die op de september-vergadering niet klaar kwamen en de besprekingen in oktober zullen voortzetten en beëindigen. Dit wijst er wel op, dat de , , grondvergaderingen" ernst maken met een en ander. Wat daarvan het resultaat zal zijn, is nog niet met zekerheid te zeggen, ook al is de dagbladpers zeer vlijtig geweest in het , , verslaan" dier classes-vergaderingen. De synode zal zich over het resultaat bezinnen in een speciale vergadering, zo mogelijk begin december te houden, indien de commissie van rapporteurs te dezer zake met haar rapport dan gereed is.

Op de oktober-zitting van de generale synode zal de reactie der kerk inzake de , , Oproep" dus niet aan de orde kunnen komen. Daar zijn ondertussen genoeg andere zaken te behandelen, 't Ligt ook in het voornemen der synode een commissie voor bejaardenzorg in te stellen. Dat kan niet bevreemden, aangezien de bejaardenzorg, de dusgenaamde gereatrie, welke nauw samenhangt met wat men gerontologie pleegt te noemen, een wetenschap, die theoretisch deze aangelegenheid behandelt. De synode is en blijft, dat moet tot haar ere gezegd, up to date.

Maar terzake. We noemden de classes de , , grondvergaderingen" der kerk. Dr. Lekkerkerker, die in het , , Hervormd weekblad De Gereformeerde Kerk" van 4 okt. j.l. een artikel gaf over: , , Voorlopige Nabetrachtingen op de classicale vergaderingen", constateert daarin, dat , , de beroeringen rondom de Oproep als eerste resultaat hebben, dat de classes meer dan ooit tot de grondvergaderingen der kerk zijn geworden". Doch hij voegt daaraan toe : , , Weliswaar vraag ik mij af, of deze grondvergaderingen wel als voldoende mondig zijn behandeld : de Oproep is gevolgd door nadere overwegingen, de praesides en scribae van de classes zijn uitgenodigd om in Oegstgeest eens te komen praten, vertegenwoordigers van de Raad voor de Zending hebben op de meeste classes voorlichting gegeven, een lijst met vragen werd op vele classes ter beantwoording voorgelegd, waardoor de zelfstandigheid en de mondigheid van de classes niet geheel gehonoreerd is. De consideraties van de classes lijken soms ook angstwekkend veel op elkaar : men herkent de vragenlijst! Intussen zijn de consideraties nu gegeven en de synode staat weldra voor de moeilijke en delicate taak de , .bezinning" voort te zetten". Hij verhaalt verder; , , Echter is de vraag: zijn we verder gekomen? Ik meen van ja. 't Was om te beginnen een grote verrassing voor velen, dat de vertegenwoordigers van de Raad voor de Zending het voor de Oproep als zodanig niet hebben opgenomen. Zij spraken meer vanuit het rapport dat de Raad bij de synode had ingediend, dan vanuit de Oproep. Het probleem Nieuw-Guinea werd door hen niet gezien onder het aspect van de verhouding Nederland—Indonesië, zoals de Oproep dit overheersend doet, maar meer in internationaal kader. Zij betoogden, dat ons volk moet leren buiten de grenzen te kijken, dat Nieuw-Guinea behoort in de Pacificsamenhang en dat zijn toekomstige status in dat verband aan de orde behoort te worden gesteld. Daarover konden we het allemaal eens zijn".

Wat dit alles zal uitwerken, hebben we af te wachten. Van harte kunnen we ons verenigen met de opmerking in het slot van het artikel, vragenderwijze gesteld, , , of onze Hervormde kerk de laatste maanden niet veel te veel tot een politieke instantie is geworden". En hij besluit: , , Het wordt hoog tijd, dat de kerk weer haar plaats gaat innemen in een boven-politieke dimensie, troostend en verbindend. Daartoe zal er echter een overleg moeten geschieden, op een zeer brede basis". We kunnen het met dit alles van harte eens zijn. Op die weg zij de december-zitting der generale synode een eerste stap !

Het nr. van , , Hervormd Weekblad" — het eerste van de nieuwe jaargang — waaraan ik een en ander hierboven ontleende, bevat nog enkele artikelen, welke bijzonder waardevol zijn. Zo gaf H. G. G. , , Vakantiebespiegelingen", die mij bijzonder troffen en zeer instructief zijn voor een ieder, die het voorrecht had korter of langer , , buitengaats" te zijn, en door een reis over de grenzen zijn horizont te verwijden. In wat H. G. G. gaf, vloeien de horizonten over in verre perspectieven en gaat 't eeuwige boven het tijdelijke domineren. Ik kan er hier niet meer uit weergeven omdat ze zich niet zo direkt eigenen voor wat een , , Kroniek" bedoelt te geven.

Wel moet een en ander hier weergegeven worden uit het artikel van dr. Scheers, dat handelt over , , Het verschraalde zingen". Met die eigenaardige titel doelt de schrijver op het feit, dat in de kerkdiensten de keuze der gezongen liederen zich zozeer beperkt tot een klein getal, — , , een zeei: summiere bloemlezing" — dat hij meent te mogen spreken van , , een allerpoverst hymnaal". Deze summiere bloemlezing, alias , , aller proverst hymnaal" is volgens dr. Sch. , , gauw bekeken". Luister slechts : , , Eén naam is onze hope. Ere zij aan God de Vader, De dorre vlakte. Vaste rots van mijn behoud. Wat vlied' of bezwijk', Blijf bij mij, Heer, en Wat de toekomst brengen moge. Vooral het laatste is een veel gevraagd , , nummer" bij huwelijksinzegeningen. Voor de gang van het kerkelijk jaar kan het bovenstaande nog uitgebreid worden met: Op U, mijn Heiland, blijf ik hopen in de Advent en Komt allen tezamen op Kerstfeest. Van de passieliederen blijft zo langzamerhand alleen over : Jezus, leven van mijn leven. Met Pasen is het haast uitsluitend : Christus, onze Heer, verrees ; en met Pinksteren : Komt allen, deze dag of — helemaal niets.

De psalmen liggen ongeveer helemaal buiten de gezichtskring. Er zijn er nog maar een paar overgebleven om zonodig de dienst mee te beginnen : 65, 84, 89, 95, 100".

Deze. armzaligheid heeft mij menigmaal gefrappeerd. En ik ben 'blij, dat dr. Scheers hierop attendeert. Want indien zulks van deze zijde was geschied, had men misschien gezegd of gedacht, dat wij buiten ons boekje gingen, aangezien wij het gezangboek gesloten laten, tenminste voor de kerkdiensten. Het is echter plicht om er kennis van te nemen. Temeer, waar de bundel nog maar „aangeboden" is en geenszins als bundel door de kerk aanvaard werd. Men is bezig dit te vergeten; daartoe onder andere mede gesuggereerd door de , , Omroepgids" van de N. C. R. V., die bij muzikale uitvoeringen, bijbellezingen en wat dies meer zij, heel gewoon ons vertelt, dat de gezongen liederen zijn uit „de bundel der Ned. Herv. Kerk". Strikt genomen, om een uitdrukking van dr. A. Kuyper Sr. te bezigen, is het zover nog niet. Doch juist omdat deze bundel , , aangeboden" werd, en door het gebruik moet blijken of hij acceptabel is, mochten de liturgen, die hem gaarne zouden ingevoerd zien, wel het hunne doen om de rijkdom van , , deze schat der kerk" te doen kennen en uit te stallen.

Dr. Scheers merkte ook op, dat , , de psalmen ongeveer helemaal buiten de gezichtskring liggen". Dat kan ook gelden voor vele onzer christelijke scholen. Hier mag ik wèl spreken, omdat het christelijk onderwijs mij lief is, zéér lief is. Is het dan wonder, dat de jeugd zo weinig psalmen kent? Dr. Sch. verhaalt dienaangaande: , , Toen ik laatst op een Haarlems lyceum met een overwegend gereformeerde bevolking, de psalm: „God zal Zijn waarheid nimmer krenken" aanhaalde en bekend veronderstelde, keek ik in enkele verwonderde gereformeerde ogen". Een predikant, die altijd in de lijdensweken voor zijn liturgie enkel gezangen gebruikte, werd door zijn organist attent gemaakt op de schoonheid van de , , lijdenspsalmen". De predikant kende ze zo niet, doch was er dus door getroffen, dat hij die psalmen dankbaar gebruikte.

Maar er zullen er zijn, die van het bovenstaande kennis nemen en ons de raad geven de hand in eigen boezem te steken, omdat van de 150 psalmen in onze diensten, toch ook maar betrekkelijk weinige worden gezongen en men, wat dit betreft, ook van een , , heel summiere 'bloemlezing" en een pover psalter zou kunnen spreken. Volkomen waar en ad rem. Hier speelt de gemakzucht van predikant en gemeente ons parten. Wij zijn hierin vaak van vrijwillige armoede. Zeker, het kost inspanning om ze te vinden, de juwelen van onbekende psalmen. Ook de melodie is niet altijd gemakkelijk. Maar dan moet er maar een dubbel beroep gedaan worden op de organisten om het beste beentje voor te zetten. Met die inspanning zal men merken, dat het gaat en tot verrijking der kennis en verheffing van de eredienst is.

Oudtijds kende men het gebruik, een hele psalm uit te zingen. Was hij te lang, dan stopte men bij de pauze, om, als er weer gezongen moest worden, de psalm te vervolgen. Ons gebruik van de psalmen om verzen te zoeken, die bij de preek passen, verstoort het besef van de eenheid van de psalm. Wij moeten nooit , , de tijd terug willen zetten". Maar wat goed is, en als zodanig oudtijds ervaren werd, behoeft niet, omdat het een , , oud gebruik" was, zonder meer als in onze tijd niet aanvaardbaar, afgewezen te worden. En als dan het gebruik van hele en halve noten werd aanvaard — laat men toch op onze scholen vóór alles de psalmen op die wijze onze jeugd leren zingen! — dan ware het bezwaar van tijdnood ook ondervangen. Maar afgezien van deze suggesties, hoop ik toch dat kennisname van het artikel van dr. Scheers zal prikkelen tot een , , rijker" gebruik van de liederenbundels, waarvan men zich bedient. Dan zal een , , allerpoverst hymnaal" verdwijnen en de mooie gezangen uit de overige bundels, uit de vergetelheid komen. En wat ons regardeert: we zullen tonen, ook in de opgegeven psalmen, hoe rijk en diep en naar het hart van Gods volk de psalmen zijn. 't Is zeer te wensen, dat, ook in gemeeriten, waar men 't vrije lied begeert, de psalmen geen , , vergeten hoofdstuk" worden. In dezen moet, wat in vele buitenlandse kerken opvalt, uitgebannen zijn, dat men n.l. geen psalmen meer zingt.

Üe Utrechtse afdeling van de Societas Studiosorum Reformatorum, heeft de eerste week van okt. haar 10e lustrum gevierd. Over dat lustrum viel de schaduw van 't ongeluk dat een harer novleten trof tijdens de , , groentijd" of de tijd der kennismaking, voor de aspirantleden gesteld. De oorzaken van dat ongeval schijnen nog in duister te liggen. Zullen ze ooit aan het licht komen ? Daar zal wel geen lustrum zijn, waarover zó diep de schaduw van de dood uitviel. Maar met dat al, de viering van het lustrum moest haar beslag hebben. In de aula der universiteit heeft dr. Couvée, geref. pred. te Axel, gesproken en daarbij gememoreerd hoe het in 1912 er met de afdeling bijstond. Hij kon uit ervaring spreken, omdat hij, ben ik goed geïnformeerd, in 1909, toen hij als student aankwam en als theoloog werd ingeschreven, toetrad als lid der afdeling. Tijdens de lustrum viering is door het studententoneel , , een opvoering aangeboden van het door J. H. van der Star" (een der leden van de afdeling) , .geschreven spel , , De Samaritaan".

, , Trouw" (d.d. 9 okt. j.l.) heeft daarop een m.i. vernietigende kritiek gegeven. Men oordele zelf : , , Wij hebben er niet veel meer dan een zielige tragedie in kunnen herkennen. Een tragedie overigens, die een aaneenrijging was van bleke clichézinnen, vage symbolieken, rommelige wijsgerigheden en loodzware mystiek, daarbij dan nog geschreven met een miniem begrip van de elementaire kennis der toneelschrijfkunst". Het artikel zegt in het slot: , , Dat dit spel geschreven is, is niet erg, omdat het kan leren hoe het niét moet". Of het nu nodig is een dergelijke avond in de schouwburg te geven ? , , Kulturfeindlich" mag men als gereformeerd belijder allerminst zijn, maar er zijn tenslotte grenzen. Wat meer piëtisme is voor heel ons christelijk leven, dat zich in gereformeerde stijl wil openbaren, o.i. wel aan te bevelen. Prof. dr. K. Dijk drong bij zijn afscheidscollege op vrijdag 5 oktober j.l., volgens verslag van , , Trouw" (nr. 6 okt. j.l.) aan op , , verborgen omgang". Wij zijn dankbaar voor die , , oproep" van de scheidende hoogleraar van de theologische hogeschool te Kampen. En wat het lustrum van de S.S.R. betreft, dan zij herinnerd aan een uitlating van prof. Gerretson, eveneens bij een lustrum van S.S.R. in het Groot-auditorium gedaan, die ongeveer — ik citeer uit mijn geheugen — aldus luidde : , , Toen uwe vaderen hier in Utrecht, , oefenden" en de studenten hun daarbij de ruiten inwierpen, had het gereformeerd beginsel in ons volk meer invloed, dan in deze tijd, nu gij, blijkens deze samenkomst, geaccepteerd zijt".

De kerk van de friese gemeente te Gaastmeer moet nodig gerestaureerd worden en zulks zonder hulp van Monu­mentenzorg. De gemeente is niet bij machte alles zelf te bekostigen. Om geld van buiten aan te trekken, besloot de pastor loci, ds. J. W. Bruinsma, zijn vroeger handwerk — hij werd op latere leeftijd predikant — een enkele dag in de week te bedrijven. Hij was voorheen banketbakkersknecht. Nu kneedt hij die ene dag in de week deeg voor kruidkoek in de bakkerij van een zijner parochianen, waar hij de koek bakt, terwijl een aantal behulpzame jongeren ze verpakken en verzenden, naar wie ƒ 4.50 op giro no. 515243 ten zijnen name storten". Zo stond het in „De Herv. Kerk" en de N.R.Crt. d.d. 29 sept. 1956. De zaken schijnen best te gaan. Dit is een lumineus idee van ds. Br. Heel wat beter en christelijker dan de loterijen, die men om voor scholen en kerken aan het nodige geld te komen, vaak dringend aanbeveelt. Wat ds. Br. uitdacht, lijkt op wat vroeger in de krappe tijden voor scholen en kerken werd gedaan : de boeren lieten in de zomer , , schoolschapen" alias „kerkschapen" gratis in hun weilanden grazen. In de herfst werden ze verkocht en de opbrengst kwam ten goede aan kerk of school. Zo was het in tijden van nood en gebrek. En de zegen des Heeren rustte er rijkelijk op. Men was dankbaar en blij met de gunst, waarmede de Heere deze offers kroonde. Zijn zaak werd ermede bevorderd. Die zegen wensen wij ook aan ds. Bruinsma en zijn gemeente toe.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen