VAN KWAAD TOT ERGER

II

In , , De Hervormde Kerk" van 1 december j.l. maakt de hoofdredacteur ds. Landsman bezwaar tegen het commentaar op de oproep inzake Hongarije en het Midden Oosten, zoals die onder bovenstaande titel is gegeven in De Waarheidsvriend van 22 november j.l. Zijn bedenkingen kunnen als volgt worden samengevat :

1. Ten onrechte zou zijn gesteld, dat deze boodschap evenals die over Nieuw Guinea, van het moderamen Van de generale synode zou zijn uitgegaan.

2. Het moderamen van de synode zou zijn aangeduid geworden als een , , clan", en het moderamen tezamen met de synodale raden en commissies als een , , toonaangevende club".

3. Ten onrechte zou de boodschap ervan zijn beticht, de gebeurtenissen in Hongarije en Egypte op één lijn te hebben gesteld.

4. Er zou niet kunnen worden gesproken van een , , tik op de neus" na de vorige oproep over Nieuw Guinea.

5. De oproep zou vanuit de Schrift hebben gesproken, en niet vanuit een bepaalde politieke visie.

6. Het commentaar „Van kwaad tot erger" zou gepoogd hebben de afstand te vergroten tussen de Waarheidsvriendlezers en de Hervormde Kerk, zijn synode en diens organen van bijstand.

Naar aanleiding hiervan moet allereerst worden opgemerkt, dat noch „De Waarheidsvriend" ooit in het algemeen, noch het stukje , , Van kwaad tot erger" in het bijzonder, er naar heeft getaald om de Waarheidsvriendlezers de Hervormde Kerk tegen te maken. Deze beschuldiging doet geen recht aan de diepe liefde die de hervormd gereformeerden hun kerk toedragen, en die voor eerlijk oordelende andersdenkenden niet onopgemerkt blijft.

Juist deze liefde tot de Kerk echter doet alle dingen, die aan een gezond kerkelijk leven vreemd zijn, des te pijnlijker gevoelen. En wie daarvan nota neemt, ontdekt er bepaalde lijnen in. Een liturgistische lijn in het toelaten van de liturgisten voor zover ze het niet te bont maken. Een syncretistische lijn in het accepteren van verschillende soorten vrijzinnigen. Een cultiveren van een volkskerkideaal dat met de toestand van vóór 1816, die toch ook iemand als Hoedemaker voor ogen stond, maar weinig wezenlijks meer gemeen heeft. Een onmacht, om de belijdenis — als exponent van een krachtig, opgewekt geestelijk leven in de bloeiperiode der Kerk — normerend, regelend in de aan zulk geestelijk leven ontzinkende Kerik te doen functioneren.

Wie geen vreemdeling is in het kerkelijk leven van nu — en dat is ds. Landsman toch waarschijnlijk niet — weet, dat deze lijnen samenhangen hiermee, dat het kerkelijke apparaat wordt beheerst door een groepering, die zich beschouwt als het denkend deel van de Kerk, en doelbewust het kerkelijk leven langs bovengenoemde lijnen stuwt; tot verdriet van hen, die overtuigd zijn van de noodzaak, dat het gereformeerde karakter van de Kerk niet alleen in de belijdenis, maar ook in het kerkelijk leven uitkomt.

Deze groepering nu werd in het vorige artikel aangeduid met , , clan" en , , toonaangevende club". Het is dus een misverstand, indien ds. L. meent, dat daarmee het moderamen of de organen van bijstand als zodanig bedoeld zouden zijn-geweest. Misschien is dit onvoldoende duidelijk uitgedrukt geworden. Mogelijk ook, dat ds. L. in navolging van Lodewijk XIV te veel leeft bij de gedachte : het kerkelijk apparaat — dat zijn wij, het denkend deel van de Kerk. Er werd in De Waarheidsvriend evenwel niet aan de touwtjes gedacht, maar aan de mannen die aan de touwtjes trekken. Ieder weet immers, dat er tot in het moderamen van de synode toe figuren zijn, die het volle vertrouwen genieten van de rechtervleugel der Kerk, en achting verdienen om het werk, wat zij daar onder moeilijke omstandigheden doen. Men moet ook dankbaar zijn, dat dit nog mogelijk is. Het doet echter aan de zeer reëele aanwezigheid van een overmachtige tegenstroming niet af.

Tegen deze achtergrond, anders gekleurd dan het schilderij dat ds. L. van het gewraakte vorige Waarheidsvriendartikel gaf, kunnen zijn bezwaren voor zover nodig in het kort nog verder worden bezien.

Ad 1. Het moderamen van de synode  of haar organen van bijstand zijn helemaal niet aan de oproep te pas gekomen ? Och kom! De boodschap werd mede door de Ned. Hervormde Kerk aan het Nederlandse volk gericht en het begeleidend schrijven, waarmee het aan de kerkeraden werd toegezonden, was door ds. De Ru en dr. Emmen namens het moderamen van de generale synode ondertekend. Als deze ondertekening geen verantwoordelijkheid inhoudt, wat betekent ze dan wel ?

Ad 3. Ds. Landsman schrijft : , , Een goed lezer zal moeten toestemmen, dat van een op één lijn stellen van dat wat in Hongarije en in het Midden Oosten gebeurt, geen sprake is".  Dan is schrijver dezes een slecht lezer, want hij vindt dat dit wél het geval is ; ja zelfs, dat hij dat zo nog mild had uitgedrukt. Immers de redactie van de boodschap : „Maar de klem van het optreden van Rusland is verzwakt, doordat Engeland en Frankrijk ", alsmede het feit, dat wel uitdrukkelijk een definitieve regeling voor het Midden Oosten en niet voor Hongarije wordt gevraagd, suggereert de lezing : , , Weliswaar Hongarije maar Egypte ", zodat de spits van het betoog bepaaldelijk op het gebeuren in Egypte schijnt te worden gericht.

Ad 4. De oproep inzake Nieuw Guinea heeft in de Kerk een andere reactie gewekt dan de leidende groepering in de Kerk, door wie de oproep was geïnspireerd, zich had voorgesteld. Men meende de souvereiniteit over Nieuw Guinea wel zodanig discutabel te kunnen stellen, dat het kerkvolk alvast kon wennen aan de gedachte van een mogelijke overdracht van die souvereiniteit aan Indonesië, en deze gedachte als die van „de Kerk" te kunnen presenteren. De Kerk heeft dit evenwel in zeer brede kring, ook bij monde van een aantal classes, niet genomen. Waarom zou dit niet een , , tik op de neus" mogen heten ? Als zodanig is het blijkens de nadere verklaringen, in verontschuldigende toon gesteld, in pers, conferenties en radio toch kennelijk wel opgevat. En dit had een waarschuwing moeten zijn, met zulk een stoutmoedige gelijkstelling van de mening van de „clan" met het oordeel van de Kerk een tweede maal voorzichtiger te zijn, te meer, waar nu de mogelijkheid ontbrak om zelfs maar de synode te raadplegen.

Ad 5. Terecht is, toen de oproep over Nieuw Guinea in de Synode werd behandeld, gewaarschuwd tegen de secularisatie (verwereldlijking) van het begrip ., , Gods gerechtigheid". Aan deze secularisatie doet het denken, als ds. Landsman de oproep over Hongarije en Egypte vanuit de Schrift acht te spreken, alleen al omdat die oproep pleit voor recht in de samenleving der volkeren. Het woord recht is blijkbaar de vlag, waaronder de oproep zo maar tot een Scnriftuurlijke oproep wordt. In het oude Israël hebben de profeten hun spreken krachtens Goddelijke opdracht toch wei anders opgevat, en het verband ook van politieke nood met de wortel, waaruit die nood opkomt, breder uitgewerkt en daarvoor dieper gegraven. Wij zijn ervan overtuigd, dat zulk een waarlijk profetisch getuigen juist in een tijdsgewricht als dit, , , van het wordende internationale recht in een wereld die leeft onder de dreiging van een atoomoorlog" en, voegpn wij daaraan toe, waarin velen vragen naar de betekenis van het gebeuren roet het nieuwe Israël, nog ten volle op zijn plaats is.

Moge de Kerk daartoe worden toegerust, zowel naar binnen als naar buiten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen