KRONIEK

'Synodalia — De Praeses „dezes jaars" — Briefwisseling en misschien gesprek — Gesprek na briefwisseling — Nog eens : Wereldraad contra Wereldraad — Hromadka

Onder praesidium van het oudste lid in jaren, ds. Luteijn van Groningen, is maandag 4 febr. j.l. de generale synode der Ned. Herv. kerk haar eerste zitting aangevangen. Haar eerste werk was verkiezing van een moderamen. Als praeses werd gekozen dr. A. A. Koolhaas uit Amersfoort. Dat zulks geschiedde direct bij de eerste stemming, is wel een bijzonderheid. Onder de oude kerkorde kwam zoiets ook wel voor bij de stemmingen ter classicale vergadering, maar dan waren er , , voorvergaderingen", waarin de open komende plaatsen , , verdeeld" werden. Maar voor deze synodevergadering zal wel geen , , vóórvergadering" geweest zijn. Of toch wel iets, dat er op lijkt en meegewerkt heeft tot dit resultaat ? Hoe het ook zij, het is een bijzondere, felicitatie waard, zo gekozen te zijn tot zulk een functie. Wij bieden gaarne de nieuwe praeses onze gelukwens, zelfs in dubbele mate, daar hij 31 januari mocht promoveren tot doctor theologiae. Vergis ik mij niet, dan heeft de synode in haar huidige praeses de eerste, die de doctorstitel heeft. Natuurlijk bedoel ik hier de synode onder de nieuwe orde.

Ik hoop zeer, dat het dr. Koolhaas gegeven mag zijn met vaste hand in de juiste koers de synode dezes jaars te leiden.

Het heeft mij verwonderd, dat dr. Van Itterzon uit 's Gravenhage geen plaats in het moderamen heeft gekregen, Dat had wel verwacht kunnen worden van een synode die, naar men zegt, iets , , rechtser" is georiënteerd dan de vorige. Of dit waarlijk het geval is, zullen de feiten moeten leren.

Over wat in deze eerste zitting is verhandeld en besloten, zullen we niet veel zeggen. Verworpen is het voorstel betreffende de , , sectie-predikanten", d.w.z. de synode wilde niet de weg op van , , een beter gerichte bemoeienis" betreffende , , de zielszorg voor de predikanten en hun gezinnen, het stimuleren van de studie en nascholing van de predikanten, , , het zoeken naar betere wegen bij het beroepingswerk" etc, Het adres van de , , Zwingli-bond" zal schriftelijk beantwoord worden. De synode zag direct geen heil in een samenspreking, hoewel er wel stemmen opgingen voor een , , ontmoeting". Dit gesprek ware o.i. wel aanbevelenswaardig geweest. De commissie, voor deze aangelegenheid benoemd, kan alsnog tot een gesprek besluiten.

Het comité voor de Zuid-Molukken kreeg de toezegging voor een samenspreking met het groot-moderamen. Is er in dezen een kentering ? We verblijden ons over een en ander: Het , .gesprek" in dergelijke zaken kan uiterst verhelderend werken.

Van de synode naar de oecumene is niet een al te grote overgang. De synode komt immers op uit een kerkorde, die zeer oecumenisch is ingesteld. Dat is de laatste tijd, indien wij het al niet wisten, wel aan het licht getreden in diverse artikelen in , , Woord en Dienst", waarin over de volkskerk en de oecumene is gehandeld. Dr. Golterman, prof. Haitjema, ds. Buskes en prof. De Graaf, hebben er het hunne van gezegd. Vast is wel komen te staan, dat de uitdrukking , , Christus belijdende volkskerk" in de kerkorde niet voorkomt. Dr. Golterman, ik meen ook ds. Buskes, en prof. De Graaf, zijn van oordeel, dat ze ook geen Nieuw Testamentische grond heeft. Met deze drie ben ik het op dit punt wel eens. Maar over deze kwestie wilde ik het in dit verband niet hebben. Het vorige dus terloops.

Waar ik wèl op wilde wijzen, Vindt zijn aanleiding in iets, dat ik toevallig op een februari-zondag beluisterde in een radioverhandeling van ds. Ruitenberg, de perspredikant der synode.

Ds. Ruitenberg gaf op die bewuste zondag voor dé microfoon een overzicht van wat hem in binnen- en buitenlandse kerkelijke bladen en tijdschriften had getroffen. Ook , , De Waarheidsvriend" werd gememoreerd: het slot uit de vorige Kroniek, waar een stuk van prof. Van der Schuit's artikel uit „De Wekker" was overgenomen. Dat het in dat deel der Kroniek ging over , , Wereldraad contra Wereldraad", werd niet vermeld.

Verder werd er de aandacht op gevestigd, dat Hromadka, voorheen theologisch hoogleraar in Hongarije, zich allesbehalve geestdriftig had getoond over de Hongaarse opstand en de hervormingen op kerkelijk gebied. Men zal zich herinneren dat over de vervanging van de , , collaborerende" kerkelijke waardigheidsbekleders, om de felle aantijging van prof. Van der Schuit over te nemen, de huidige secretaris van de Wereldraad van Kerken zich zeer verblijd had uitgelaten.

Wij zouden hier weer kunnen spreken van , , Wereldraad contra Wereldraad". Want Hromadka is ook lid van het centraal comité van de Wereldraad van kerken. Hromadka heeft tijdens zijn werkzaamheid in Hongarije gepleit om zich met het regime, zoals dat toen was en nu weer is, te conformeren. Ds. R. veronderstelde, dat die uitlating van Hromadka wel onder de loupe zou worden genomen op de vergaderingen van het centraal comité van de Wereldraad van kerken. Ik heb, wat aan verslagen werd gepubliceerd, nauwkeurig nagegaan, doch niets aangetroffen dat wees op zelfs maar een vraag, aan Hromadka gesteld.

't Is mogelijk, dat over zijn houding wel werd gesproken, doch dat dit in het verslag niet werd opgenomen. Ook in persverslagen van kerkelijke besturen, synodes en wat dies meer zij, wordt gemeenlijk slechts geplaatst wat men kwijt wil. Hoe dit alles ook zij, Hromadka zal zich, indien hij het nog niet deed, wel weten te verdedigen. Indertijd had zijn houding de goedkeuring, vergis ik mij niet al te zeer, van niemand minder dan prof. Barth. Die kon in de omstandigheden, waarin zich de gereformeerde kerk toentertijd in 'Hongarije bevond, zich verenigen met Hromadka 's gedragslijn. Het zal er wel precies zo mee zijn, als met de r.k. kerk in Polen, die zich ook Conformeerde aan de situatie in het Polen van Gomulka, en „de gelovigen" adviseerde ter stembus op te ko­men en zo de regering Gomulka, of juister, Gomulka en zijn plannen te steunen. Het recht van opstand ener bevolking tegen haar regering is altijid nog een omstreden artikel. In de Kroniek van de januari-aflevering van , , Kerk en Theologie" spreekt prof. Van Niftrik er ook terloops over, refererend hoe Calvijn er tegen was — alleen de lagere magistraten hadden in conflicten een taak : men zie boek IV van de , , Institutie" —, en bij een conflict aanried in ballingschap te gaan en niet de wapens tot verzet te hanteren. Beza was van ander gevoelen. En het is op zijn advies, dat de Hugenoten ten strijde trokken. Of dit de zaak van het protestantisme in Frankrijk heeft gediend, is een vraag, welke we hier onbeantwoord kunnen laten. Het ging in dit verband over Hromadka en hij is nog niet uit het centraal comité van de Wereldraad verwijderd. En het is de vraag, of het ooit zal geschieden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen