TIJD EN TAAK

(Overgenomen uit Weekbulletin dd. 16 maart 19757 van Persbureau der Ned. Herv. Kerk).

Ds. J. J. Buskes Jr. : De eigenlijke liturgie (n.a.v. een artikel van D. Scheps, die meent dat in hoofdzaak een verdere uitbreiding der liturgie de kerkdienst nog kan redden).

Velen verwachten heel veel van de liturgische beweging. Ze zijn op zoek naar een nieuwe eredienst en willen ons daartoe terugvoeren naar , , de oude christelijke gebruiken en handelingen", naar , , een katholieke eredienst". Zij pleiten voor Gregoriaans zingen in de kerk, voor responsies, knielbanken, altaartafels en kaarsen, voor kerkgebouwen, die tot , , devotie" stemmen.

Ze zullen het met dr. Van der Linde eens zijn, die in zijn pas verschenen boekje : , , De komende oecumenische kerk" zegt: , , Onze tijd is bezig het mysterie van de kerk opnieuw te ontdekken of te beleven. Het besef van dit mysterie is het zuiverst bewaard in de z.g.n. katholieke traditie van de kerk in oost en west. Dan moeten wij daarheen terug. Of liever: daarheen vooruit". Dr. Van der Linde duidt het geheim van de kerk aan met het woord , , Huis Gods" : , , God de Heer woont in elke kerk, op de hoek van de straat, die verrijst boven de tekenen van de presentie van het verheerlijkte lichaam van Zijn Zoon".

Vergis ik mij, als ik het verlangen van velen in deze woorden van dr. Van der Linde vertolkt zie?

Het is het verlangen naar het heiligdom.

Ik kan dat verlangen begrijpen, maar niet delen.

Liturgie betekent dienst. Het is naar mijn overtuiging een noodlottig misverstand, wanneer men meent, dat de dienst van God in de eerste en voornaamste plaats in de kerk geschiedt. De eigenlijke liturgie, de wezenlijke dienst van God, is de dienst van het leven van elke dag: op straat, in de fabriek, op het kantoor, in de winkel, in het gezin, in het parlement, in de vakvereniging. In de kerk worden wij tot deze dienst van God opgeroepen en gezegend. De kerk is geen heiligdom. Een heiligdom is een afgesloten ruimte buiten het leven.

De heer Scheps spreekt over , , een eredienst, die waarlijk eredienst is". Die kan volgens hem alleen de liturgische beweging brengen. In een heiligdom, dat tot devotie stemt. Met Gregoriaanse zang. Met responsies, kaarsen, knielbanken en een altaartafel.

Dit wordt een gestileerde eredienst, waarbij men teruggrijpt op het verleden; een terugkeer naar de oude christelijke gebruiken en handelingen. Ik geloof er niets van, dat wij zo de crisis in de eredienst overwinnen. Ik geloof veeleer, dat wij zo nog veel meer in de crisis komen. De, liturgie van de kerk komt op deze wijze nog veel verder af te staan van de liturgie in het leven van elke dag. De geschiedenis spreekt een duidelijke taal. Voor Rome liggen de zaken uit de aard der zaak anders. Bij Rome is de kerk inderdaad het Huis Gods, waar de Heer aanwezig is op het altaar, een heiligdom dus.

Maar voor wie in deze aanwezigheid van de Heer niet gelooft, is het onmogelijk de kerk als een heiligdom te beschouwen. Wie het tóch doet, komt bij de Grieks Orthodoxe kerk of bij de Anglicanen terecht. Maar dit betekent een vervreemding van het werkelijke leven.

De kerk moet naar alle kanten openstaan. Niet, om uit de wereld in de kerk te kunnen vluchten en daar de wezenlijke dienst van God te vieren, maar om uit de kerk de wereld in te gaan en daar de eigenlijke liturgie te bedrijven.

Men versta mij goed. Persoonlijk heb ik niet de minste behoefte aan Gregoriaans zingen in de kerk. Maar als men Gregoriaans zingen wil, vind ik 't best, al vrees ik, dat wij, Gregoriaans zingend, ons al verder van het werkelijke leven verwijderen. Ik zal echter geen principiële bezwaren maken. Op één voorwaarde : dat men van Gregoriaans zingen geen dingen verwacht, die men er niet van verwachten mag, in wezen ook niet van verwachten kan.

Bonhoeffer heeft tijdens het Hitlerregime het eens heel scherp geformuleerd : Ieder, die in de week de joden helpt, mag op zondag Gregoriaans zingen! Waarmee Bonhoeffer bedoelde dat de eigenlijke liturgie niet bestaat in Gregoriaans zingen op zondag, maar in het helpen van mensen in nood in het werkelijke leven van elke dag.

De heer Scheps zegt, dat de diensten waar de liturgische vernieuwing is ingetreden, door velen bezocht worden : onder de talrijke kerkgangers zijn er velen uit andere geloofsgemeenschappen, waar men niet aan liturgie doet, en velen van de kerk vervreemden, die , , de dienst zo mooi vinden". Dat woord mooi vinden had hem moeten waarschuwen. Ik beweer niet, dat de dienst in de kerk niet een schone dienst mag zijn. Ik heb waarlijk geen voorkeur voor een lelijke dienst. Maar als de mensen de dienst zo mooi vinden, slaat mij de schrik om het hart. Jezus heeft gezegd dat de tijd komt dat de ware aanbidders God zullen aanbidden, niet in dit of dat heiligdom, maar in geest en waarheid. Ik vrees, dat wij met het zoeken naar een heiligdom, dat tot devotie stemt, bezig zijn, onze kerkdiensten al meer te stileren en te steriliseren, en te vluchten in een onvruchtbare restauratie van het verleden, die ons nog veel meer dan onze tegenwoordige kerkdiensten doet vergeten, dat de eigenlijke liturgie de dienst van- God in het leven van elke dag is. Gregoriaans zingen, kaarsen, altaartafel en knielbanken, ik heb er geen bezwaar tegen, als men er maar geen wonderen van verwacht, als men maar niet meent, dat wij daarmee de kerkdienst vernieuwen.

Tot zover ds. Buskes. Wij kunnen dit met ds. Buskes goed eens zijn, wat de strekking aangaat, en daarom zouden wij willen opmerken, laat dan dat Gregoriaans zingen, kaarsen, altaartafel en knielbanken ook maai weg, omdat men het toch in deze din­gen zoekt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen