Kroniek

Jamestown, in de Amerikaanse staat Virginia, viert dezer dagen haar 350jarig bestaan in het dusgenaamde Jamestown Festival, dat tot december zal duren. Dit feit behoort natuurlijk zonder meer niet in de , , Kroniek", evenmin als m.i. een gedetailleerd verslag van Bredero's blijspel , , Het Moortje", dat vorige week ter gelegenheid van de aanvang van het Holland Festival werd opgevoerd in de kolommen van „Trouw".

Het 350-jarig bestaan van Jamestown herinnert er aan, dat de stad door Britse kolonisten werd gesticht in het jaar, dat een groep eenvoudige boeren en handwerkslieden uit Engeland zich vestigden in Amsterdam, omdat hun consciëntie hun verbood langer te behoren tot de Engelse staatskerk. Zij konden zich n.l. niet langer verenigen met de liturgische vormen en gewaden en de episcopale (bisschoppelijke) organisatie der kerk. Zij streefden naar een kerkelijk leven dat zoveel mogelijk vrij was van deze elementen en waarin de , , congregation" of gemeente der gelovigen zonder hiërarchisch opgebouwde geestelijkheid het , , independente autonome centrum vormde. Ten opzichte van de Church of England (Kerk van Engeland) waren zij dus „non-conformists" en om hun prijsstellen op de gereformeerde leer en tucht , , disciplinists". Het grote vraagstuk was nu of dergelijke gemeenten getolereerd konden worden, gegeven het sedert de Reformatie in Engeland tot heerschappij gekomen staatskerkelijke stelsel en of de nonconformists ter zijde van de kerk in hun stille , , conventikels" tevreden konden zijn". (N. R. Crt. d.d. 4-5 '57).

Het antwoord ten opzichte van die tweevoudige vraag moet ontkennend luiden.

Vandaar vervolgingen en tenslotte een uitwijken naar Nederland. Gemakkelijk ging dit niet, want de puriteinen — dat is de gemeenschappelijke naam voor al wie het in de staatskerk in Engeland het niet konden houden — mochten niet zich afscheiden van de kerk, maar evenmin het land verlaten. Clandestien zijn deze lieden dus hier gekomen. Hun leider was ene William Brewster, districtspostmeester in Seroobij. Hun predikant was ene John Robinson. Na eerst gepoogd te hebben in Amsterdam zich te vestigen besloten ze. Leiden als woonplaats te vragen, wat de vroedschap toestond. Na 12 jaren besloot het grootste deel der gemeente om in Amerika een eigen gemeenschap te stichten. Redenen voor dit besluit waren 1e, dat ze het niet konden verdragen, dat hun nakomelingen na een paar generaties geen engelsen meer zouden zijn; en voorts, dat ze aanstoot namen aan de vrijpostigheid der hollandse jeugd en de slappe zondagsviering.

Na regeling van een en ander vertrokken de emigranten 20 juli 1620 met de Speedwell van Delfshaven naar Plymouth. Daar was de Mayflower gereed gemaakt, waarmede met de broeders uit Holland ook nog een aantal daar woonachtige puriteinen uitvoeren, onder leiding van Brewster, daar Robinson in Leiden was achtergebleven. De 19e november van dat jaar landde de Mayflower in de omgeving van Kaap Kod in Massachusetts, Voor men aan land ging werd het volgende stuk opgesteld, welks tekst ik aantrof in „Het Hervormd Weekblad De Gereformeerde Kerk", d.d. 23-5-'57 :

, , In de naam van God, amen. Wij ondergetekenden, loyale onderdanen van onze geëerbiedigde souvereine heer, koning Jacobus, bij de gratie Gods koning van Groot-Brittannië, Frankrijk en Ierland, verdediger des geloofs, etc. ondernomen hebbende ter ere Gods en ter bevordering van het christelijk geloof, een reis om de eerste kolonie te stichten in de noordelijke delen van Virginia; verbinden en verenigen ons bij dezen plechtiglijk en wederkerig tezamen, in de tegenwoordigheid van God en van elkander, tot een burgerlijk, staatkundig lichaam, ten einde goede orde en bestand onder ons te verzekeren en de bovengenoemde doeleinden te bevorderen en deswege te stellen en te vestigen en te vormen zodanige rechtvaardige en billijke wetten, ordeningen, handelingen, constituties en ambten, van tijd tot tijd, als het meest voegzaam en dienstig zullen geacht worden voor het algemeen welzijn van de kolonie, en beloven daaraan alle verschuldigde onderwerping en gehoorzaamheid. Tot getuigenis waarvan wij hiertoe hebben onderschreven onze namen bij; Kaap Cod, op de 11e november, anno dom. 1620".

Deze kolonisators en stichters van New-England leven voort onder de naam Pilgrim Fathers, een naam ontleend aan Hebreen 11 : 13 , , en hebben beleden, dat zij, gasten en vreemdelingen op de aarde waren". Het zijn deze , , Pelgrims", van wie wijlen dr. Ö. Noordmans in zijn mooie boek , , Liturgie" zegt: „De Pilgrimfathers verklaarden dat ze Engeland verlieten om de Liturgie" (blz. 7).

De uitrusting van de Mayflower II onlangs en de behouden aankomst in Plymouth in de Ver. Staten van Amerika, en het 350-jarig herdenken van de gebeurtenissen, welke tenslotte doorwerkten tot het zelfstandig worden van de Amerikaanse replubliek heeft , .de aandacht der ganse wereld weer gaande gemaakt" voor deze om „de liturgie" uitgewekenen.

Van Jamestown festival naar de conferentie donderdag 6 juni j.l. op Woudschoten belegd door de Confessionele Vereniging is een gans grote overgang. Niet alleen gezien de afstand tussen de feestvierende stad in Noord-Amerika en het conferentieoord bij Zeist, doch ook wat de onderwerpen betreft, door de C. V. ter conferentie aan de orde gesteld. Ds. W. A. Zeydner, praeses van visitatoren-generaal, sprak daar over: „De kerkelijke rechten van de georganiseerde minderheidsgroepen in de kerk". Het door ds. Zeydner ter conferentie behandelde is te breed om het hier ook maar heel summier over te nemen. Hij behandelde breedvoerig een rapport van ds. C. J. P. Mackay in 1944 door de raad voor inwendige zending uitgegeven. Dat vermeldt het bestaan van 332 evangelisaties (niet meegerekend de afdelingen van de Ned. Prot. Bond, waarvan ongeveer 60 pct. uit hervormden bestaat). Gezien een dergelijke openbaring van een onder ons in gang zijnd differentiatieproces, waarvan krachtens het rapport Mackay , , kerk en de evangelisatie beide schuld hebben", klinkt het iets vreemd, als ds. Z. zegt, de toestand , , niet wanhopig te achten".

Temeer doet het zulks, omdat ds. Z. zegt, na de invoering van de Kerkorde in 1951 , , in de kerk meer verontrusting te vinden". Tegenover de o.i. niet onjuiste uitlating van prof, Kraemer, die juist met het oog op de modaliteiten en minderheden bij de invoering van de Kerkorde het ergste vreesde, omdat deze de tijd van voorbereiding veel te kort vond en dat in essentiële zaken in het kerke­ lijke leven niet was voorzien", geloofde , , ds. Z. echter meer heil te moeten verwachten van het bloeien van het kerkelijk gesprek in de ambtelijke vergaderingen". Maar wat hij van de resultaten daarvan uitliet, was nu niet direct een staven van dat geloof. Hoe het ook zij, het referaat lokte veel debat uit. Tersnede merkte dr. Streeder uit 's-Gravenhage op er zich over te verbazen, dat de kerk zo zeer in gebreke bleef zich leerstellig nader te omlijnen". En tenslotte zei hij (dr. Str.) , , een groei te missen van een judiciële leertucht jegens bepaalde zienswijzen — niet tegen personen ! — van bepaalde groepen".

Prof. Haitjema sprak vervolgens over: „De reformatie als toetssteen en krachtbron der oecumene" en dr. Terlaak Poot tenslotte over : , , Er moet gepreekt worden. Wat en Hoe? " Doch de N. R. Crt., aan welke we een en ander ontlenen, was in het verslag van de beide laatste referaten zo beknopt, dat we 't verschijnen dezer twee laatste referaten in de Geref. Kerk of Kerk en Theologie willen afwachten, om zo nodig hierop terug te komen.

Het piece de milieu, huiselijk gezegd de hoofdschotel, was, althans volgens het verslag, de rede van ds. Z. Maar voldaan schijnen mij daardoor de geesten niet. Het stuk bood weinig nieuwe uitzichten. Zijn zé er wel ? Ja, als de kerk de waarheidsvraag aandurft en niet er omheen blijft lopen in een uitstel of uitwegen, welke aan vrees voor deze waarheidsvraag doen denken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen