TUSSEN HOOP EN VREES

De synode heeft weer haar voorlopige beslissing genomen inzake de gehele of gedeeltelijke toelating van de vrouw tot de ambten. Zij heeft de voorstellen van de commissie van rapport zó aanvaard, dat zij nu aan de kerk voorstelt om het oüderlingambt en het diakenambt open te stellen voor de vrouw en het predikambt na verleende dispensatie.

Deze voorstellen zijn genomen met 29 van de 51 stemmen. Bij de vorige behandeling stemden 31 van de 52 leden vóór. Een kleine wijziging heeft zich voorgedaan. Als alle leden aanwezig geweest zijn, is bij de nieuwe samenstelling van de synode het aantal voorstanders iets teruggelopen, terwijl het aantal tegenstemmers met één werd vermeerderd.

De vraag is nu niet alleen, hoeveel mensen tegen- of voorstemden, maar ook wiè tegen- of voorstemden. De stem van de ene afgevaardigde weegt zwaarder dan die van de andere. En de vraag is ook, hoe de adviseurs adviseerden. Dit is met name van belang voor de ontvangst in de classes. Voorshands moet Ik het maar doen met mijn korte courantenverslagen, al zullen die wel gemaakt zijn naar het communiqué, dat door de synode zelf verschaft is. Van belang acht ik dan de argumentatie, gegeven door de rapporteur dr. M. H. Bolkestein en het advies van prof. dr. Th. L. Haitjema. Wij horen in het advies van dr. Bolkestein geen andere klanken dan bij de vorige behandeling ter synode. De centrale vraag is volgens dr. Bolkestein: , , Wat is de mens ? Wij gaan ontdekken, dat de mens man en vrouw is". Dan zegt dr. B. : , , Hoe staat het met het getuigenis van de Heilige Schrift ? Velen leren dat 't zonneklaar is, dat de vrouw in alle delen alle ambten moet vervullen. De kerk is niet zonder meer een copie van de oude kerk. Zij heeft de gebondenheid, lichaam van Christus te zijn, maar zij heeft ook de vrijheid tot inrichting van haar leven naar eis van de tijd. Expliciet komt de vrouw in het ambt niet vaak in de bijbel voor, tenzij in het diaconaat. Maar scherper toeziende merken wij, dat het samenwerken van man en vrouw verondersteld is".

Bij nauwkeurig lezen van dit advies is er nogal wat op te zeggen. Op innerlijke tegenstrijdigheden kan allicht later nader worden ingegaan. Voorlopig dit dus, dat de rapporteur geen nieuwe gezichtspunten geopend heeft na de behandeling van vorig jaar. Mij komt het voor dat de waarschuwing, die prof. Haitjema geeft, althans met deze argumentatie wél nieuw is. Hij adviseert eerst de richtlijnen over het ambt, die de Raad voor kerk en theologie reeds ter tafel legde, te bestuderen. Gelet op de spanningen, die verwacht moeten worden, adviseert hij alleen het diakenambt open te stellen. Nieuw was voor mij ook dit verschil van inzicht onder de voorstanders, dat dr. Dokter zegt: , , De man moet een opdracht hebben, de vrouw heeft het charismatische of zij heeft het niet". Dr. Dokter wil dit onderscheid tussen het werk van man en vrouw bewaren.

Zo zal de zaak dus nu de kerk ingaan. De ietwat ongunstiger stemverhouding vóór invoering, de innerlijk tegenstrijdige motivering van dr. Bolkestein en van dr. Dokter en het tegen-advies van prof. Haitjema zullen de stemming in de classes kunnen beïnvloeden. Het feit, dat de vroegere consideraties in de classes voor de voorstanders ongunstig zijn uitgevallen (nog iets ongunstiger dan bij de vorige synode-behandeling bekend was), kan het vermoeden wekken, dat het nog niet zo zeker is, dat deze zaak doorgaat. In de kerk, vooral in de grondvergaderingen van de kerk, veranderen deze dingen nog niet zo snel. Vooral de behoudendheid, die er op dit punt toch bij: de confessionelen blijkt te zijn, kan bij de consideraties gewicht in de schaal leggen. En de Schrift handhaaft haar eigen gezag.

Hoe dit in de tweede behandeling in de classes uitvallen zal, is evenwel bij benadering nog niet te zeggen. Van belang zal zijn, dat de afgevaardigden trouw zullen opkomen en dat men er zorg voor draagt, dat de vergaderingen, voordat het op stemmen aankomt, niet verlopen. Van belang zal het ook zijn, hoe de kerk dit draagt in het gebed. En boven alles staat de Koning der kerk, Christus, Die, hoe het ook gaat. Zijn gemeente regeert.

Prof. Haitjema voorziet spanningen in de kerk. Die zijn er nu al, grote en vele, maar die zullen door deze zaak wel zeer vergroot worden. Dr. Bolkestein wijst er op, dat de laatste eeuwen veel groepen door de kerk verloren zijn. Hij vreest, dat bij niet-aanvaarding bepaalde groepen vrouwen afgestoten zullen worden. Ik acht die mogelijkheid niet uitgesloten. Waarom zegt dr. Bolkestein niet, dat bij aanvaarding andere groepen, mannen en vrouwen, kunnen worden afgestoten ? Dit acht ik evenmin uitgesloten. Hoe groot moeten de groepen vrouwen zijn, die eventueel afgestoten zullen worden ? Bij mijn gangen door de kerk hoorde ik zelden de vraag naar de vrouw in de ambten. Wèl hoorde ik ook in middenkringen van de kerk het tegenovergestelde. Ik heb zo'n idee, dat deze begeerte hoofdzakelijk in de top van de kerk leeft. Stel al dat daar echter een kring of kringetje afgestoten zou worden, zal die dan de kerk verlaten ? Bij eventuele aanneming van de voorstellen kon wel eens een deel der kerk afgestoten worden, dat belangrijk groter is. Waarom betrekt de officiële rapporteur dit aspect niet in zijn beschouwingen? Van hem mag toch objectiviteit verwacht worden ?

Als de rapporteur over afstoten spreekt, dan moet hij ook de andere kant bezien en maar eens vergelijken, welke delen behouden en afgestoten kunnen worden. Ik ben ervan overtuigd, dat er mensen in de kerk zijn, die zonder bezwaar de Gereformeerdgezinden zouden afstoten, die er zelfs geen bezwaar tegen hadden, als die geheel niet meer in de kerk waren.

Wel willen wij serieus overwegen, welke spanningen —om met prof. Haitjema te spreken — kunnen ontstaan. Als de voorstellen niet worden aangenomen, dan blijft het voor de ambten van ouderlingen en diakenen zoals het was. Niemand verliest iets. Ik kan mij indenken dat er onkerkelijke gemeenten zijn, waarvoor het moeilijk is om ouderlingen en diakenen te vinden. Zij zien denkelijk in deze voorstellen een mogelijkheid om mensen voor die ambten te vinden. Wij voor ons zouden zeggen: , , Laat men in die gemeenten eens Gereformeerd gaan preken en men zal zien dat er dan wel weer mensen komen, die de ambten kunnen waarnemen". Een verliespost voor de voorstanders kan men ook noemen, dat men in verschillende plaatsen, waar men de vrouw reeds laat werken op de preekstoel en op de catechese en het pastoraat, daar een punt achter zal moeten zetten. Hoe komt dat eigenlijk, dat men dit al doet, voordat er besluiten dienaangaande door de synode genomen zijn? Is dat kerkordelijk? Of is dat een voorbarigheid, die met orde en regel in de kerk spot ? Hier zouden dus kleine spanningen kunnen ontstaan bij afwijzing van de voorstellen. Maar welke spanningen kunnen ontstaan bij aanvaarding ? Er zullen gemeenten zijn, waar men van nieuwe dingen niet schrikt, zelfs niet van deze nieuwigheden. Maar er zullen gemeenten zijn, waar men van zulke dingen niet gediend is, omdat zij het „diepere inzicht" in de Schrift, waarvan ds. Bolkestein spreekt, niet hebben en ook niet willen en zullen hebben. Zij menen zelfs, dat de mannen van het diepere inzicht door de bijbel heen kijken naar heel iets anders. Zij zullen dat dus in hun gemeente bepaald niet aanvaarden. De spanningen komen echter voor de gemeente bij vacatures, wat de vrouwelijke predikanten aangaat en voor de predikanten bij de consulentschappen en voor de ambtsdragers in het algemeen in kerkelijke vergaderingen en in de meermansgemeenten. Men mag er van verzekerd zijn, dat er een vrij groot deel in de kerk is, dat de vrouw in geen enkel ambt erkennen zal. Er zullen tegenstanders zijn die hier soepelheid zullen betrachten, maar er zullen ook tegenstanders zijn bij wie men op geen enkele soepelheid zal behoeven te rekenen. Navenant zal het bij het kerkvolk zijn. Hier zullen inderdaad de spanningen te verwachten zijn, die prof. Haitjema ziet komen. En het zal bij spanningen niet blijven.

Stel dat een predikant als voorzitter van een classis een vrouw in een ambtelijke vergadering niet kan aanvaarden, stel dat een predikant bij een dienst een vrouwelijke ouderling niet kan aanvaarden, dan is er een spanning ontstaan, waar geen dispensatie uitkomst kan brengen. Stel dat een ouderling of diaken geen vrouw in de ambtelijke vergaderingen kan erkennen, hoe moet dit gaan ? Hier zullen meer dan spanningen komen. Hier voorzie ik kerkelijke klachten met procedures en al de gevolgen van dien. Behalve dit is er het algemeen gevoelen onder het kerkvolk. Daar zullen geen procedures te verwachten zijn, maar een geleidelijk wegvloeien naar andere kerken. Heeft men daaraan na 1834 en 1886 zo'n behoefte? Heeft onze kerk zoveel crediet te verliezen ?

De ontwikkeling van het kerkelijk leven onder de nieuw gevolgde koers moet wel tot de overtuiging brengen, dat het allengs in banen wordt geleid, die met de belijdenis der kerk op fundamentele punten in strijd zijn. Ook in de onderhavige bespreking ter synode blijkt, dat de voorstanders op andere wijze de Schrift benaderen dan het geloof volgens de belijdenis der kerk dat doet, dat zij er een andere theologie op na houden en niet handelen uit het geloof der belijdenis.

Het moest voor degenen, die de vrouw in het ambt willen zien, in zo'n belangrijke zaak hoogst bedenkelijk zijn, dat er ter synode in eerste behandeling al zo grote minderheid van tegenstanders blijkt te zijn (29—22). Het loopt dus maar om een verschil van 4 stemmen. De weerstand zou zeker nog groter zijn, als de werkelijk meelevende leden der kerk zich konden uitspreken.

Wij kunnen niet meer doen, dan degenen, die deze ontwikkeling van zaken bevorderen, er op wijzen, dat zij in de regering der kerk niet vrij zijn, om dat te doen naar eigen inzicht. Ambtelijk moeten zij zich gebonden weten aan de Heilige Schrift als het Woord Gods en aan de belijdenis, die, nog altijd in één van de grondartikelen van de kerkorde staat. Slechts in gehoorzaamheid aan dat Woord kan men zegen verwachten voor het kerkelijk leven, opdat dat overeenstemt met het wezen der kerk, als openbaring van het lichaam van Christus.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen