Kroniek

De ontwikkeling van het leven en streven onzer dagen kenmerkt zich o.m. hierin, dat zij vele en velerlei spanningen oproept. Af en toe worden wij er weer aan herinnerd door opschriften in onze dagbladen als : , , spanning" „verhoogde spanning", , , geladen met spanningen" boven diverse artikelen, welke over deze materie handelen. Spanningen zijn er internationaal — men denke aan het schema Oost-West —, maar ook in ieder volksbestaan door krachten en tegenkrachten, die in het interne leven werken. Deze spanningen bestrijken het sociale, het economische, het monetaire terrein, en welke men meer wil noemen.

Spanningen zijn er evenzeer in het leven en bestaan der kerken. Geen enkele is er vrij van. Zo gezien zou er reden zijn onze tijd aan te merken als een zekere herhaling van de tijden, waarin de Reformatie zich baan brak. Ook toen gisting en spanning over heel de linie. Het was immers de tijd der renaissance, der , , nieuwe geboorte" van het Europese geestesleven, dat worstelde om vrij te worden en uit te komen van onder de heerschappij der ene kerk. welke hoe langer hoe meer denatureerde in roomse kerk. Het humanisme, zo machtig in onze dagen, was in dat proces de stroming welke in de waarden van het hellenisme zijn idealen had gegrepen en worstelde om de heerschappij. Het vond als tegenspeler tegenover zich de Reformatie, die ook op de oudheid teruggreep, maar haar idealen niet vond in Hellas, doch in de H.S. het Woord Gods, dat z'n macht openbaarde in de harten en zo onder de machtige beademing des Geestes, een martelaarskerk had opgeroepen, welke middel werd, , , dat in de stervende oude wereld de kracht van de Opgestane Christus een nieuwe samenleving baarde, die zich stelde onder 't Kruis van Immanuël. Welnu iets dergelijks geschiedde in en door de Reformatie. Het Woord Gods werd weer een macht in de volke­renwereld van Europa, zij het ook, dat het humanisme daadkrachtig bleef en terrein won in de spanningsvolle worsteling met de Reformatie, niet het minst doordat het zich meester wist te maken van menige academische leerstoel

Aan die tijden gemeten, is onze tijd, hoezeer daarin gelijksoortige krachten werken, geen herhaling van de Reformatie — de historie herhaalt zich niet al kunnen we spreken van paralelle verschijnselen — want het Woord Gods verloor en verliest zijn zeggenschap op velerlei terrein, tot in onze kerken en gezinnen toe. Het kerkendom, in al z'n geledingen en onder welke naam het verschijnt, is, mede als gevolg van het hiervóór genoemde, geen eenheid, doch openbaart evenals het volkerenleven in welks midden het leeft en werkt, in een spel van krachten en tegenkrachten zijn grote spanning en versplintering. Dat is het beeld, dat zich aftekent voor onze ogen en een herdenking van de Reformatie, hoe goed ook op zichzelve — we dwepen niet met ene, die als oecumenisch bedoelde kerkdienst met een aparte liturg, schuldbelijdenis en genadeverkondiging in Breda's monumentale kerk werd gehouden en uitgezonden blijkens de , , Omroepgids" d.d. 26-10-'57 — kan dat niet vervagen. De macht van het Woord, dat Luther en Calvijn alles was, ontbreekt, niet omdat het in zichzelf machteloos is, doch omdat wij er zo rebels en vijandig tegen zijn, tenzij zijn genadekrachten ons overwonnen.

Een , , militante roomse organisatie Opus Deï, d.i. een werk Gods, geheten, brengt beroering In Spanje, omdat ze steeds meer macht weet te verwerven. Het is een , .seculiere orde" d.w.z. een wereldlijke orde, welke bij geen congregatie behoort. Ze heeft haar vertakkingen reeds in 17 landen. , , De leden dezer beweging beloven een leven van christelijke volmaaktheid te lijden, maar zetten hun beroepsbezigheden voort. Zij doen persoonlijke beloften van kuisheid, armoede en gehoorzaamheid, maar maken hun lidmaatschap van de Opus Deï niet bekend of ontkennen dit zelfs. Het half geheiligd karakter van de organisatie is voor de gemiddelde Spanjaard aanleiding geweest haar , , la masoneria blanca", de witte vrijmetselarij te noemen". Ongeveer 29 jaar geleden is de organisatie door een Aragonese priester José Maria Eseriva opgericht. Hij streefde er naar een élite van devoot christelijke mannen en vrouwen te scheppen in staat om aan de maatschappij vorm en leiding te geven." Het hoofdkwartier der beweging is in Rome gevestigd. Franco is de beweging welgezind, en hoopt wellicht mede door haar invloed meerdere sterkte aan zijn regime te kunnen verschaffen. Vele leden kregen topfuncties bij onderwijs en elders. Franco's vertrouwde rechterarm schout-bij-nacht Louis Carred Blanca staat bekend als een felle aanhanger, zo niet een lid in eigenlijke zin van de Opus Deï.

Leden dezer organisatie kregen grote invloed in het huidige Kabinet en weten de invloed der , , blauwhemden" de Falange, eens de steunpilaar van Franco, te verzwakken, wat de leden dezer groepering geenszins welgevallig is en hen dwong tot verzet en bestrijding.

Nu bestrijkt de actie van de Opus Deï in het tot nog toe van haar vermelde, het politieke terrein. Maar omdat kerk en staat in Spanje nauw verbonden zijn, is men in de kringen der hiërarchie, dus in de kerkregering, zeer beducht voor de invloeden dezer witte vrijmetselarij.

Men overtuige zich door het volgende: , , Zij, die menen, dat het recht van het staatshoofd om kandidaat-bisschoppen voor te dragen — toegestaan in het nieuwe concordaat (1953)—betekent dat de kerk dienaresse is geworden van het huidige regime, vergeten dat dit privilege zal gelden voor welke regering Spanje in de toekomst ook moge krijgen". Wijl onder invloed van de Opus Deï verschillende arrestaties hadden plaats gehad, schreef een ander blad Signo, voor Katholieke Jongeren, , , Het communistisch gevaar wordt effectiever bestreden door het respecteren van de minimumrechten van het individu, dan door al te krachtige waakzaamheid.

Geen staat, die zegt wettig, met gevoel voor rechtvaardigheid en in christelijke geest te handelen, kan zich veroorloven deze rechten te minachten." Een en ander, hier boven weergegeven, is vrij gevolgd — de citaten inbegrepen — ontleend aan de N.R.Crt. d.d. 24 augustus j.I.

Wat dit alles voor de protestantse kerken heeft te betekenen? Signo sprak van „minimumrechten van het individu". Die waren er tot nu toe. En de protestanten werden op alle manier verdrukt. Hoe zal het dan worden als de Opus Deï aan invloed wint, een invloed, waarvoor de clerus vreest en waartegen Signo, het blad van de jonge katholieken, waarschuwt ? Nog meer vervolgingen ? De martelaarskerk van Christus doorleefde telkens dat, wanneer de verdrukking toenam. God uit den hemel om Christus wille de krachten Zijner genade overvloediger maakte tot sterke weerstand en volharding. Dat lere Hij, onze broeders en zusters kennen door Zijn Woord ; en de „eenvoudige Heidelberger" in hun taal overgezet, zij daarvoor eert gezegend middel!

Ook in het Rooms-Katholicisme in Frankrijk waren en zijn er spanningen. In de N. R. Crt. van 15 oktober lezen we dienaangaande:

, , Het is sinds de oorlog reeds verscheidene malen voorgekomen, dat bepaalde figuren en stromingen in de r.k. kerk van Frankrijk door Rome min of meer openlijk werden gewaarschuwd, gecorrigeerd, of zelfs gedesavoueerd. In 1952 betrof dit de jezuïten te Lyon; in het najaar van 1953 viel het conflict met de priester-arbeiders. In het begin van 1954 werden de drie paters-provinciaal van de dominicaner orde ontslagen, terwijl enkele vooraanstaande dominicanen, waaronder pater Congar, uit Parijs werden verbannen. Daarnaast deden zich in de laatste jaren interne spanningen voor in het jeugdwerk, die o.m. leidden tot het aftreden van de leiders van verschillende jeugd- en studentenorganisaties. Verschillende bladen en publikaties werden door een verschijningsverbod getroffen.

Onlangs voegde zich een nieuw conflict toe aan deze rij. Op 19 september j.l. werd bekend, dat krachtens besluit van de H. Stoel belangrijke wijzigingen werden voorgeschreven van de methode van godsdienstonderwijs in Frankrijk. Deze maatregel had vooral betrekking op het werk van kanunnik Colomb, secretaris-generaal van de door het Franse episcopaat ingestelde nationale commissie voor het godsdienstonderwijs. Aangezien nog zeer onlangs dit episcopaat met nadruk zijn vertrouwen in de persoon en de methode van kanunnik Colomb had uitgesproken, raakt de blaam, waarmee Rome hem nu treft, over zijn hoofd heen het gehele Franse episcopaat zelf.

We hebben dit verhaal wat uitgebreid gegeven, opdat onze lezers kunnen zien, dat het niet alleen gaat om: „spanningen rondom de catechismus", zoals boven dit artikel staat, doch er reeds meerdere jaren door het Vaticaan werd ingegrepen. De laatste maatregel waarover hierboven wordt gesproken was inderdaad in verband met een nieuwe methode ingevoerd voor het godsdienstonderwijs, de zogenaamde „Catechisme progressif", oftewel , , geleidelijke methode". Men kwam er toe om de tegenwoordige jeugd zo mogelijk te behouden bij de kerk. Deze ziet haar invloed afnemen : priesterroepingen verminderen, in vele parochies bestaat het meelevende deel hoofdzakelijk uit oudere vrouwen, in Parijs vervult 90 % van de bevolking haar kerkelijke plichten niet meer. Men ziet, ook de R.K. Kerk in Frankrijk maakt moeilijke tijden door. Dat niet alleen; er is ook innerlijke verdeeldheid. Want het Vaticaan heeft er ook zijn medestanders, de dusgenaamde , , traditionelen", die staan tegenover de getroffenen de , , niettraditionelen". Laat Rome niet stoffen op haar eenheid. Zeker, die is er formeel, en materieel in de zin, dat men nog zelfs in Frankrijk, waar de kerk in de geschiedenis meermalen in conflict met het Vaticaan was, bang is voor de Heilige Stoel. Doch de gisting der meningen en de spanningen door krachten en tegenkrachten zijn terdege aanwezig. De verdeeldheid is waarlijk niet uitsluitend in de kerken der Reformatie.

In „Woord en Dienst" d.d. 19 oktober j.l. vangen dr. Buskes en dr. de Wilde hun briefwisseling aan over , , Vrij zinnigheid en Rechtzinnigheid". Wat dr. Buskes schreef hebben onze lezers reeds onder ogen gehad. Daar ook wel het stuk van dr. de Wüde zal worden opgenomen, ga ik op de inhoud daarvan niet in. , , Het gaat er meteen pittig op los, zodat wij ons van deze correspondentie veel voorstellen", schrijft de redactie in haar kort overzicht van de inhoud van dit nr. Wat bedoelt zij met dat , , veel voorstellen? " Meer dan van de correspondentie Boer-Berkhof ? Geven al zulke tournooien op papier meer dan situatie-belichting? Nu ja, ook die zijn nodig om de nood der kerken te leren voelen. En inderdaad de correspondenten gaan „pittig" met elkaar te werk. Snijdend scherp is wel dr. de Wilde, als hij na beweerd te hebben, dat ds. v. Wijngen een dicipel van Albert Schweizer is, aan dr. Buskes de vraag stelt of hij, als Albert Schweizer predikant in onze Herv. Kerk was, de vrijmoedigheid zou hebben om hem te helpen afzetten". En verder ; „Als jij je preekstoel af zou staan, aan wie zou je die liever afstaan aan onze collega de calvinist, dr. Malan, de ex-premier van Zuid-Afrika, die ook het Evangelie in Afrika verkondigt, of aan de links-vrijzinnige dr. Schweitser? " Genoeg hiervan. De vraag rijst of dr. Buskes sterk staat met alleen het zwaard te heffen tegen links-vrijzinnig.

Ik wijs nog op iets anders ter illustratie van verdeeldheid en spanningen onder ons.

In september jl. heeft eindelijk na vele adviezen, de centrale kerkeraad van 's-Gravenhage het verzoek der vrijzinnig-hervormden om inschakeling in het gemeentelijk verband, afgewezen met een meerderheid van enkele stemmen. De vrijzinnig-hervormden zullen wellicht nu proberen hun wens te verkrijgen via overgangsbepaling 238a. Van hun zijde gezien is zulks te verstaan. Maar illustreert het niet hoe diep we in het moeras verzonken en daarmede de nood der kerk ?

De nood der kerk, ja die is er. Symptomen daarvan zijn er te over. Ik wijs op twee, waarvan ik dezer dagen las. , .Trouw" van 21 oktober 1.1. verhaalde van een , , jeugddienst met jazz in de Schotse kerk in Rotterdam". Het verslag zegt o.m. :

, , In de benedenzaal van de Schotse kerk aan de Schiedamsevest te Rotterdam is gistermiddag een jeugddienst gehouden van de Jonge Kerkgroep in de Hervormde Zuiderwijkgemeente Zuid waarin door de vlootpredikant ds. J. C. de Bruine gemaakte liederen, voornamelijk als blues, , met piano, drums, trombone, klarinet en trompet zijn gezongen. Van een der liederen werd door de voorganger , , the verse" gezongen, terwijl ook de orde van de dienst een geheel eigen karakter droeg."

Deze dienst werd georganiseerd door de predikanten de Bruïne en G. Julius. De laatste schreef er over in , , De Rotterdamse Kerkbode" als volgt:

„Als vlootpredikant woonde ik wel eens een negerdienst bij, en al weet ik wel, dat hun geëmotioneerdheid ons niet ligt en de vaak moraliserende tekst in , , Gods own country" dikwijls weinig meer te maken heeft met het evangelie, toch ben ik er van overtuigd, dat het dit ritme is en deze spontaniteit (wat ons maar al te zeer ontbreekt) dat niet alleen de negers en de Amerikaanse jongeren aanspreekt, maar ook onze jongeren, die wij echter de kans niet geven en daarom maar rustig uitleveren met hun dynamische aard aan de zo gesmaalde rock and roll. We laten ze , , op de fles" gaan. Als u begrijpt wat ik bedoel."

Een compensatie alzo van , , rock and roll". De woorden in bovenstaand stuk „weinig meer te maken met het evangelie" zou ik willen toepassen op het geheel, dat in december zal herhaald worden. Is dit tot heil der kerk, of gaat ze hiermede „op de fles ? ", om de eigen woorden van ds. Julius in dit verband over te nemen.

En nu het andere. Mevrouw Kartini uit de kerk van Nieuw-Guinea sprak in Rotterdam op een zendingsbijeenkomst. Ze zei in haar rede, dat het haar verbaasd had hier in de gezinnen, waarmede ze in contact was, te missen, wat in haar eigen land regel en inzetting was : de dagelijkse huiselijke godsdienstoefening.

Ik citeer dit — ik vond het ook in een nr. van Trouw, dat ik niet meer bij de hand heb — uit mijn geheugen.

Hier wordt — en het is beschamend voor ons allen — de vinger op de wonde plek gelegd. En zulks door „een vreemdelinge" (zie Lukas 17 : "18)

Beschamend voor de kringen, waarin mevr. K. hier verkeerde ? Ja, maar niet minder voor ons allen. Want ook in onze gemeenten is het in dezen in gezinnen ook soms van predikanten vaak lang niet in orde. Het ontbreken van het leven met het Woord in het persoonlijk leven is diep gezien bron van alle ellenden in kerk en samenleving. Hoe rijk zou het zijn wanneer Gods Woord ons weer lief werd, zo lief, dat we met Smijtegelt getuigden: „Ik gaf het niet voor de hele wereld".

Elke echte reformatie vangt aan in het hart, dat de Geest bewerkt tot die liefde voor het Woord en de overgave aan de Heere Jezus, Die in die weg Zijn kerk bewaart in de enigheid des geloofs..

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen