Zwingli te Einsiedlen

III

De abdij Einsiedlen behoorde van ouds aan de Benedictijnerorde en bezat grote rijkdommen. Interessant is het verhaal van haar stichting.

In de 9e eeuw was dit oord nog een ontoegankelijke woestijn. Hier bouwde in 838 Meinhard, zoon van een Duitse graaf, een kluizenaarshut. Maar woeste rovers vielen op de heilige man aan en vermoordden hem. Lange tijd bleef het oord onbewoond, maar in de 10e eeuw besloot een rijke Domheer van Straatsburg op deze plaats een kerk en klooster ter ere van Maria te stichten. Toen alles voltooid was, en kerk en klooster nu zouden ingewijd worden viel, naar luid de legende, het volgende voor.

De Bisschop van Constants, die in eigen persoon de plechtigheid verrichten zou, bevond zich de nacht tevoren in de kerk en lag met zijn priesters voor het altaar nedergeknield om het gebed te doen. Maar daar klonk hem eensklaps een hemels gezang in het oor, komende uit het binnenste van de kapel, en in hetzelfde ogenblik verscheen op het altaar het beeld der h. maagd in schitterend gewaad. Toen de dag aangebroken was, weigerde hij de plechtigheid te verrichten. Men drong echter bij hem aan: maar, ziet, toen hij beginnen wilde, deed zich een luide stem horen, die tot driemaal riep : , , Houd op. God Zelf heeft reeds gewijd!" Ter gedachtenis aan dit gebeuren werd door een bul van Leo VIII het feest der Engelen wijding ingesteld, dat om de zeven jaar moest gevierd worden, en waarbij aan allen, die dan ter bedevaart komen zouden, volle aflaat van zonden verzekerd werd. Weshalve er boven de poort van de abdij dit opschrift gelezen werd : hier verkrijgt men volkomen vergeving van zonden, beide van schuld en straf !

De abdij kreeg een grote naam en haar roep steeg ten top, toen in de 14e eeuw een wonderdoend Mariabeeld, - dat in de kloosterkapel prijkte, eensklaps genezing begon te geven, zowel voor lichaamskwalen als voor zielewonden. Tegelijk was daarmede een nieuwe goudmijn geopend.

Hier kwam nu Zwingli in de zomer van 1516. Van hier rekent hij zelf het ware tijdstip, dat hij 't Evangelie begon te prediken.

Hij kreeg hier ook weer enige goede vrienden. Hij liet ten behoeve van het klooster convent voornamelijk door Glareanus te Bazel vele kostbare boeken kopen. Met grote ernst zette hij zich verder aan het lezen der Heilige Schrift en van de kerkvaders. Later heeft hij meermalen betuigd, dat hij uit de kerkvaders de grote dingen geleerd had, die hij predikte. Behalve met Hieronymes en Chrysostomus was hij ook bijzonder met Augustinus ingenomen, aan wiens denkbeelden over de verlossing der mensen en over de natuur en de werking des geloofs hij zijn bijval schonk.

In deze tijd begon hij al de brieven van Pauluis in de oorspronkelijke taal met eigen hand over te schrijven. Hij deed dit met het doel om ze altijd mee te kunnen nemen, Want er werden toen alleen maar grote uitgaven van het Nieuwe Testament gevonden. Al deze Paulinische brieven leerde hij van buiten, en in het vervolg van tijd ook nog de overige boeken des N.T., en zelfs een gedeelte van het O.T. Door deze lectuur kwam het, dat hij het geloof in Christus, waarin de zondaar alles tot zaligheid gegeven is, tot middelpunt van zijn ganse godgeleerdheid maakte. Wat niet op Christus betrekking heeft en tot Christus leidt, verwierp hij als niet waardig dat men er zijn aandacht op vestigt. '' Christus alleen, zeide hij, is de waarheid.

In zijn prediking volgde hij de gewone Evangeliën, die hem genoegzame stof tot veelzijdig gebruik aan de hand deden. , , Ik heb", zo verhaalt hij zelf, , , voor en aleer nog iemand in onze streken iets van Luthers naam geweten had, reeds in het jaar 1516, begonnen het evangelie van Christus, te prediken, alzo dat ik geen kansel beklommen heb, of ik nam de woorden, die die morgen bij de mis als evangelie gelezen werden, voor mij en legde ze uit, niet naar menselijke vonden, maar naar de H.S. zelve. Dit beken ik echter, dat ik mij in den beginne nog zeer gehouden heb aan de verklaringen der kerkvaders, ofschoon mij dit toen reeds een weinig begon te verdrieten." Intussen begon er hier en daar enig gemor tegen de nieuwigheidsprediker gehoord te worden: en toch waagde het niemand hem tot verantwoording te roepen.

Zwingli dacht er niet aan een enkele stap tegen het gezag van de Paus en de Kerk te ondernemen. Vervolgens koos hij in-staatkundige aangelegenheden de partij van de Paus en de keizer tegen Frankrijk, 't welk om de invloed, die hij had voor het Roomse hof geen onverschillige zaak was. Hij werd in 1518 zelfs benoemd tot Acolythus-Kapelaan (misdienaar) van de heilige Stoel met de voordelen daaraan verbonden.

Het is duidelijk, Zwingli stelde zich niet ten doel om zich van de bestaande kerk af te scheiden. Hij wilde de kerk in de kerk hervormd hebben en wilde niets vuriger, dan dat die hervorming van de kerkelijke overheid zelve zou uitgaan.

Zwingli zag zich echter genoodzaakt zijn stem luider te verheffen. In de zomer van 1518 kwam over de Gothard de Franciskanermonnik Bernhard Samson voor de verkoop van aflaatbrieven, gelijk Tetzel. Hij verkondigde, dat in zijn hand al de schatten van Christus' bloed en van al de heiligen waren, dat hij macht had, alle zonden, die gepleegd worden, te vergeven, en alle zielen uit het vagevuur te verlossen.

„Goede lieden", verzocht Samson in een  der steden van Zwitserland, , , laat eerst de mensen voorgaan die geld hebben. Als die geholpen zijn zullen we zien, of we ook u kunnen helpen". Nu, dat was misschien wel mogelijk, want hij had aflaatbrieven in verschillende prijzen : op perkament geschreven kostte de aflaat een zilveren kroon; op gewoon papier een paar dubbeltjes.

Over deze goddeloze handel werd Zwingli in gloeiende verontwaardiging ontstoken. Hij trad voor het volk op, om met al de kracht, die hij bezat, daartegen te prediken. Hij beschreef Samson als een schandelijke bedrieger, en bewees uit de H.S., dat er geen rechtvaardiging voor de zondaar is dan alleen door het geloof in Christus.

, , Jezus Christus", riep hij uit, , , heeft gezegd: komt tot Mij allen, die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u rust geven". Welk een dwaasheid is het dan, welk een vermetelheid te zeggen: koopt aflaatbrieven! Gaat naar Rome! Geeft uwe gaven aan de monniken! Offert den priesters! Hoe zal dan een mens, die zelf een zondaar is, aan anderen vergeving kunnen schenken? Gelooft het niet! Laat Christus alleen uw Heiland zijn." Deze prediking had een goede uitwerking. Velen werden met afkeer van de schaamteloze monnik vervuld en noemden hem openlijk een bedrieger.

In december 1518 werd Zwingli tot prediker aan het Groot-Munster te Zurich verkozen. Alzo verkreeg hij zijn ontslag van de gemeente Glaris, waaraan hij nog altijd officieel verbonden was en verliet Einsiedlen om in Zurich het werk der hervorming aan te vangen. Maar daar was Zwingli zichzelf nog niet van bewust. Dat ging alles zeer geleidelijk in zijn werk, zoals we nader hopen te zien.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen