DE TEKST VAN DE BELIJDENISGESCHRIFTEN

Over een nieuwe uitgave van de belijdenisgeschriften kimnen wij niet anders dan ons verheugen. En het doet ons goed op de band van dit werk te lezen: de belijdenisgeschriften der Ned. Herv. Kerk, welke titel ik verreweg verkies boven : de Belijdenisgeschriften volgens artikel X.

Nu is er iets bijzonders met deze uitgave en vandaar dat een iets breder artikel hieraan gewijd wordt: de teksten van alle belijdenisgeschriften verschijnen hier in herziene vorm. Het initiatief hiertoe is uitgegaan van de Raad voor Kerk en Theologie. De herziening had ten doel de taal en de zinsbouw van de belijdenisgeschriften aan het hedendaagse gebruik aan te passen; de inhoud is ongewijzigd gebleven. Alle aanhalingen uit de Bijbel zijn in overeenstemming gebracht met de vertaling van het N.B.G. van 1951. Aldus de bewerker prof. dr. J. N. Bakhuizen van den Brink.

Dat de moeilijkheden van een herziening vele zijn, gevoelt ieder, die zich van dit werk rekenschap geeft. Wij signaleren slechts enkele dingen, die ons troffen.

In  de Apostolische Geloofsbel. vertaalt de bewerker het artikel: nedergedaald ter helle met: nedergedaald in het dodenrijk. Hij motiveert deze vertaling met de verwijzing naar bet artikel over de wederopstanding der doden en naar Ps. 16 : 10 en andere plaatsen. Deze vertaling nu is doorgevoerd in de catechismus enz. Maar klopt nu het 44ste antwoord van de Heid. Cat. wel op de vraag? Waarom volgt daarop: nedergedaald in het rijk der doden? En het antwoord luidt: opdat ik in mijn hevigste aanvechtingen verzekerd moge zijn dat mijn Heere Jezus Christus.... mij van de angst en pijn der hel verlost (verkort weergegeven.) Dat geldt eveneens van de catechismus van Geneve vraag en antwoord 65, waar nedergedaald in het rijk der doden de weergave is van descente és enfers, maar in antwoord 69 is er sprake van, dat Christus tegen de macht van de hel heeft gestreden (la puissance des enfers) waarbij kennelijk gedoeld wordt op de nederdaling ter helle.

Het woord Zaligmaker vinden wij in de vertaling van het N.B.G. niet meer als gesproken wordt van Christus. Wel vinden wij het nog in 1 Tim. 1 : 11 en 6 : 15, waar de apostel spreekt van de zalige God. Nu kan men zeggen, daar staat een ander woord in het Grieks (makarios) en dat is wel waar, maar in 1 Petrus 1 : 5 en 9 en Openb. 7 : 10 staat ook het woord dat in de nieuwe vertaling elders met heil wordt weergegeven en in de Statenvertaling wordt vertaald door zaligheid (sotèria) en in de genoemde plaatsen heeft de nieuwe vertaling wel het woord zaligheid; vergelijk ook 1 Th. 5:8: hoop der zaligheid, maar in Luc. 1 : 47 heeft men God mijn Zaligmaker veranderd in God mijn Heiland. Dezelfde anomaliën vinden wij in het O.T. Welgelukzalig is gehandhaafd (Ps. 1 enz.), maar in Ps. 72 : 17 heeft men vertaald: mogen alle volken.... Hem gelukkig prijzen, in stede van het vollere en rijkere van de Statenvertaling: alle heidenen zullen Hem welgelukzalig roemen.

Deze opmerkingen in verband met de nieuwe vertaling moeten wij wel maken nu de belijdenisgeschriften aan deze vertaling worden aangepast; b.v. de nieuwe uitgave leest Heid. Cat. vr. 30: Geloven dan ook zij aan de enige Heiland Jezus, die hun redding en heil bij de heiligen, bij zichzelf of ergens anders zoeken ? Allereerst kan ik niet nalaten er op te wijzen, dat in de alleroudste uitgave van de catechismus, (b.v. die van 1563 door Johanes Mayer te Heidelberg gedrukt, waarvan een zeldzaam exemplaar in de bibliotheek van de universiteit te Utrecht aanwezig is) het woord Zaligmaker voorkomt. Regelmatig is in de nieuwe uitgave het woord Zaligmaker en Zaligheid vervangen door Heiland en heil, soms door behoud; zie artikel 9 en 21 van de N.G.B, en Can. van Dordt I, 4. Ik kan dit alleen maar betreuren; waarom moest het woord zaligheid in zondag 22 vervangen worden door heerlijkheid? Bepaald onjuist is het als men in artikel 23 N.G.B, leest: het heil van de mens bestaat hierin, dat God hem de gerechtigheid zonder werken toerekent; hier wordt verwezen naar Ps. 32 : 2 en Rom. 4 : 6, waar ook de nieuwe vertaling het woord zalig handhaaft. Ook overigens geeft de vervanging van het woord zaligheid en zijn deTivaten aanleiding tot incongruenties. De bewerker heeft laten staan — daar ben ik blij om — zaligmakende kennis en zaligmakend goed in de artikelen tegen de Remonstranten (III, IV — 3, 4).

Deze anomaliën vinden wij ten aanzien van het woord verdoemenis. Ik ga niet in op de nieuwe vertaling, maar blijf slechts bij deze uitgave van de belijdenisgeschriften. Het woord verdoemenis is gehandhaafd in antwoord 52 van de Heid. Cat., zoals ook in artikel 12 van de N.G.B., maar in vraag 20 van de Heid. Cat. is het woord verdoemd vervangen door veroordeeld (de Duitse uitgave van 1563 heeft hier: door Adam verloren) evenals antwoord 37. Heid. Cat. het eeuwige oordeel en in antwoord 71 zal veroordeeld worden (naar de tekst van de nieuwe vertaling), maar in de N.G.B, artikel 15 en artikel 20 is weer sprake van verdoemenis, zoals we ook lezen van eeji verdoemelijke dwaling (artikel 13. In hoofdstuk 2 van de artikelen tegen de Remonstranten, artikel 5 van de verwerping der dwaling is in één zin „der verdoemenis schuldig" veranderd In , , aan het oordeel onderworpen" en „verdoemd zal worden" zonder meer gehandhaafd.

Allerlei andere veranderingen vind ik vervlakking, b.v. Heid. Cat. zondag 23: indien ik deze weldaad met een gelovig hart aanneem, inplaats van zover ik zul­ke weldaad; ongelukkig in artikel 17 N.G.B.; waarom hier het woord ellendig door ongelukkig vervangen, terwijl hetzelfde bedoeld is als ellende in zondag 2 en 3 van de Heid. Catech. (miser en miseria) ? Opgewekt om onze rechtvaardigmaking (artikel 20 N.G.B.), hier is de nieuwe vertaling niet gevolgd; waarom leest de bewerker vraag 101 van de Heid. Cat.: mag men als gelovige bij de Naam van God een eed zweren; taalkundig lijkt mij dit niet toelaatbaar; de Duitse uitgave heeft Gottselig en de Latijnse pie; hierbij verwijs ik naar de Can. van Dordt I—5 (verwerping der dwalingen), waar pietas met godsvrucht (het oude godzaligheid) is weergegeven.

Het is m.i. onjuist als bewerker in de catechismus van Geneve antwoord 74 vertaalt: in de tweede plaats geeft zij ons de zekerheid, dat wij eens in heerlijke ontsterfelijkheid zullen opstaan, hier staat in het Frans certain gage, dit is zeker onderpand; wij denken hierbij ook aan de Heid. Cat. antwoord 49.

Onjuist is het laatste antwoord van de Heid. Cat.; hier heeft de nieuwe uitgave: Amen wil zeggen het moge waar en zeker zijn, dit is zowel taalkundig als theologisch onjuist, bovendien wordt door deze weergave ook het verdere van het antwoord onbegrijpelijk.

Het trof mij, dat het woord waarachtig, dat in de nieuwe vertaling alleen van God gebruikt wordt en niet van mensen en van zaken, in zondag 6 en in Can van Dordt III, IV—2 is bewaard.

Hoe moeilijk het is de tekst van de nieuwe vertaling in te voegen in die van de belijdenisgeschriften bleek mij bij artikel 14 van de N.G.B.: Ps. 49 : 13 (21). De nieuwe vertaling heeft hier: de mens met al zijn praal houdt geen stand; in het betoog van de belijdenis past dit niet.

Tenslotte: op pag. 143, artikel 2 is het woord hebben uitgevallen; het woord ongetwijfeld is mij daar ook niet duidelijk.

Deze opmerkingen mogen een bewijs zijn van de belangstelling waarmede ik dit werk heb bestudeerd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen