KRONIEK

In „Kerk en Theologie", van januari 1958, plaatste dr. H. Schroten een artikel, getiteld: , , Het ambt in de huidige discussie". Het is het referaat, iets aangevuld en met een naschrift over , , de vrouw in het ambt", dat hij 6 mei 1957 voor de Reünisten-studiedag van de Geref. Theol. Stud. Vereniging „Voetius" heeft gehouden.

Het is niet mijn bedoeling op dit referaat als zodanig hier in te gaan. Ik memoreerde het bovenstaande alleen, omdat mij daarin frappeerde, wat hij verhaalt van het privatissimum, dat wijlen prof dr. J. A. C. van Leeuwen elke maandagmorgen hield, waar hij met de studenten, die het bezochten, de Institutie van Calvijn las. , , Mij trof toen o.m." zo schrijft dr. Schroten, , , de nadruk waarmede hij er ons herhaaldelijk op wees, dat de eerstvolgende dertig of vijftig jaren stellig het probleem der Kerk meer en meer actueel zou worden en de theologische discussies zou gaan beheersen". Hij voegt er dan aan toe: , , Zijn visie is juist gebleken".

Bij het lezen van deze woorden moest ik onwillekeurig denken, aan het begin van het referaat, dat prof. Van Leeuwen indertijd hield voor de jaarvergadering van de Gereformeerde Bond. Het ging over: , , Voorwerpelijke—onderwerpelijke prediking". Ik heb het op het moment niet bij de hand, zodat ik niet kan nazien, wanneer precies hij dat referaat hield. Daarom kan ik ook niet letter­lijk citeren- Doch in de aanvang, poneerde hij de uitspraak: , , Het kerkelijk vraagstuk is aan de orde". En hij sprak die woorden, naar ik meen, lichtelijk reagerend op het feit, dat het kerkelijk vraagstuk in die jaren in de Bond niet aan de orde werd gesteld, misschien omdat het niet leefde in het volk en dit er geen belangstelling voor toonde. Ook hiervan zou ik kunnen zéggen: „Zijn visie is juist gebleken".

Ondanks kopschuwheid toen, was het aan de orde, ondergronds, het is waar, maar het was er. Nu is het er bovengronds. Maar leeft het onder ons, leeft het in ons kerkvolk?

Ter beantwoording van de vraag, welke ik hierboven plaatste, geef ik een stuk, dat ik ontleen aan de N. R. Crt. d.d. 7 maart j.l.:

, , De , , toogdag" van de organisatie van hervormde gemeenteleden , , In dienst der kerk" zal plaats hebben op dinsdag en woensdag 18 en 19 maart te Deventer. Het thema van de toogdag luidt: Kan de Hervormde Kerk anders dan een volkskerk zijn?

Op dinsdag vinden de algemene vergadering en een avond, aangeboden door de gemeente Deventer, plaats. Op woensdagmorgen zullen na een wijdingsdienst in de Grote Kerk het woord voeren prof. dr. M. A. Beek en prof. dr. G. C. van Niftrik over het centrale thema.

Na de lunch worden de besprekingen voortgezet in sectievergaderingen, waarin het thema in verschillende aspecten wordt uitgewerkt. De onderwerpen van de sectiediscussies zijn:

1. De Hervormde Kerk en haar maatschappelijke verscheidenheid. Gespreksleiders: prof. dr. J. P. Kruyt en drs- P. H. Vrijhof.

2. De Hervormde Kerk en haar financiën. Gespreksleiders: ds. H. J- F. Wesseldijk en H. J. Ploos van Amstel.

3. De Hervormde Kerk en de politiek. Gespreksleiders: de Tweede Kamerle­den H. Kikkert en C. Kleywegt.

4. De Hervormde Kerk ia haar theologische verscheidenheid. Gespreksleiders: dr. A. de Wilde en ds. J. R. Wolfensberger.

5. De Hervormde Kerk en de andere kerken. Gespreksleiders: dr- W. F. Golterman en dr. J. M. van Veen.

6. De Hervormde Kerk in zielszorg en werving. Gespreksleiders: ds. F. Keja en dr- A. F. N. Lekkerkerker.

De slotbijeenkomst vindt weer plaats in de Grote Kerk.

Een dergelijke anonce werd in meerdere bladen gelanceerd. In „In de Waagschaal" d.d. 25 februari 1958 schreef ds J. C. H. Jörg erover. Hij wist te verhalen, dat in 1956 te Kampen 1200 bezoekers waren, dat de toogdag in Apeldoorn in 1957 er 1500 trok en hij sprak de hoop uit, dat er in Deventer 2000 zouden komen. Dat zou voor I.D.D. K. toch wel een verblijdend accres zijn. De organisatie, welke, vergis ik me niet, een niet al te groot aantal leden heeft, weet toch wel eën activiteit te ontwikkelen, die de mensen wat doet en aantrekt. De voorbereiding was niet op korte termijn. Ze is goed opgezet. Verschillende bladen, behalve het eigen orgaan, publiceerden artikelen, welke betrekking hadden op het onderwerp, dat in Deventer naar zijn vele aspecten zal worden belicht en besproken. En de organisatie inzake de bespreldng op de onderwerpen, de inrichting van het , , forum", kan er ook zijn.

En hoe men ook staat ten opzichte van het begrip „volkskerk", welke opvatting men er van heeft en hoe men ook de idee in deze tijden poogt te verwerkelijken — de Synode van 1886 gaf er een interpretatie van, dr- Hoedemaker gaf een gans andere visie, dr. P. J. Kromsigt gaf er een, die Hoedemakers gedachten verder uitwerkt, dr. Langman sprak er over in zijn dissertatie en gaf nu pas weer in 't , , Hervormd Weekblad De Geref. Kerk", een vijftal artikelen over dit onderwerp — de , , volkskerk" als zodanig trekt mensen, al dunner de gelederen des volks helaas in de kerk zelve, zodat indertijd de zin gelanceerd werd, dat het begint te gelijken op „een volkskerk zonder volk". Zo is het gelukkig nog niet. Maar ondanks veel geexperimenteer en pogingen , , nieuwe wegen" te banen en te gaan, is het resultaat niet van dien aard, dat het met de kerk hoopvol vooruit gaat.

De meeste mensen trekt nog altijd de kerk daar, waar de prediking gaat in de zuiver schriftuurlijke en reformatorische lijn. Daar mogen we dankbaar voor zijn. Maar we hebben toe te zien, dat wij, Herv. Geref., daar niet in rusten en geen houding aannemen van: „beati possidentes", wel overgezet met: , , zalig zijn de bezitters".

Wij hebben toe te zien, dat we niet verliezen, wat we hebben. En eveneens, dat het kerkelijk vraagstuk niet zonder ons zou worden opgelost. „Zo ver is het nog niet", zal men zeggen. Neen, dat is waar. Maar de belangstelling er voor is niet bijster levendig. Toen onze kerkeraden in september 1957 in Utrecht samen waren — het ging over , , De vrouw en het ambt", een zaak, welke in onze kringen nogal enige deining geeft — was de zaal vol, maar, ik had graag een dusdanige opkomst gezien, dat we naar een nog grotere zaal hadden moeten verhuizen.

Toen ging het in zekere zin over een afweerhouding. Die moet er zijn. Doch dat is het negatieve. Welke is onze positieve , , bijdrage" in de oplossing van het kerkelijk vraagstuk? Welke is de vormgeving daarvan?

Men zegt, dat vooral onze jongeren daarvan wel meer dan tot nu toe bekend werd, willen weten. Ze verlangen wellicht naar een ideaal, een doelstelling. In de trant van, , in wezen, vrucht der tijden in vorm van dezen tijd". Zulk een ideaal kan binden en bezielen. En „binding" en , , bezieling" heeft ook voor ons grote waarde. Het gaat om grote dingen in de zaak van onze Koning.

In de rubriek „Drijfhout", welke geregeld in , , Herv. Weekblad De Geref. Kerk" verschijnt, trof mij een mededeling onder het hoofd , , Vliegtuig-doop"- De schrijver ontleende het bericht aan „De Protestant", , , het orgaan van de Ev. Maatschappij en de Nederlandse Gustaaf Adolf Vereniging onder redactie van ds. de Ridder", wiens , , grondige indringende beschouwingen", die hij — hij ondertekent met , , Strandvonder" — roemt. Het daar vermelde luidt als volgt:

, , Wist ü reeds, dat j.l. december een van onze vliegende Hollanders, het nieuwe K.L.M.-vliegtuig , , Leonardo da Vinci", in Rome, in aanwezigheid van zeer vele en hoge autoriteiten, plechtig gedoopt is? Na informatie ter bevoegder plaatse is vernomen, dat deze ritus op verzoek van de K.L.M. is voltrokken ! De heer Vogels van de K.L.M, sprak eerst een uitgelezen, internationaal gezelschap toe, dat in Rome bijeengekomen was ter assistentie bij de doop van de Viscount 800 PH-VIF. Daarna heeft mgr. Smit het vliegtuig gezegend en in een speciaal gebed aan God gevraagd zijn zegen over dit vliegtuig uit te storten, , , opdat zij, die daarmee hun luchtreis ondernemen, onder de bescherming van de zalige Maagd voorspoedig de plaats van hun bestemming mogen bereiken ...".

Zo werd dit nieuwe vliegtuig gedoopt met de naam van Leonardo, dat universeel genie, wiens geest — al was hij r-k. geregistreerd, zich niet zozeer door de kerk als wel door de idealen van de oudheid en de renaissance liet richten en inspireren. Leonardo vatte eens al zijn geloof en twijfel, deemoed en trots, samen in de uitspraak: , , Ons leven is onderworpen aan de hemel, maar de hemel aan de geest".

Ik kan me indenken, dat , , Strandvonder" dit bericht , , met zure verbazing" las. Het artikel besluit:

, Onderwijl is de vraag, die Jac. Roos heeft gesteld, er een, die een protestants kamerlid wel eens in de Tweede Kamer mocht stellen, in de vorm van een krachtig protest: , , Kan een maatschappij als de K.L.M., waarvan 51 %  der aandelen in de handen der overheid is, een dergelijk ritueel laten voltrekken ? 

De K.V.P- en P.v.d.A. zitten elkaar geregeld in het haar. Naar mijn weten werd van bovenstaand feit in de polemiek niet gerept. Er blijkt wel uit dat de P.v.d.A. niet pal staat voor de echt „protestantse waarheden", welke het geestelijk bezit van ons volk zijn. Er is dan ook alle reden om Valerius bij te vallen als hij zingt: , , Neder land let op uw saeck"-

***

Ten besluite ditmaal nog een enkel woord over twee historische gebeurtenissen, waarvan de data ruim een maand na elkaar vielen.

In de nacht van 5 op 6 maart 1883 verloren 83 vissers uit Paesens en Moddergat de dood in de golven. Om brood voor vrouw en kind te gewinnen waren ze uitgevaren in scheepjes, nauwelijks zeewaardig en niet bestand tegen de felle storm, welke in de nacht opstak. Dit is de „grootste ramp" genoemd, welke ooit de visserij aan de friese waddenkust heeft getroffen" (, , Trouw"dd. 1-3-'58).De 6e maart zou op de plaats, waar de vissers van vrouw en kinderen afscheid namen, een eenvoudig monument onthuld worden., , Moddergat werd een dorp van weduwen", zo vertelde men daar ter plaatse aan de correspondent van „Trouw". , , Van overheidswege", lees ik verder, , , geen cent steun". , , Van particuliere zijde werd door een comité, welks voorzitter de Commissaris des Konings was, honderd duizend gulden bijeengebracht"- , , In de gemeenteraad van West- Dongeradeel is destijds geen woord aan de ramp gewijd", zegt het artikel in , , Trouw". Ook in de kerkeraad, welke , , op de eerstvolgende vergadering wel de overtreding van het zevende gebod aan de orde kwam, werd aan de ramp voorbij gegaan". Overheid en kerk maakten wel een slechte beurt! Het verslag meldde niet welke kerk hier in geding is. Er zijn er daar twee.. Was de ene kerkeraad al even zwijgzaam in dezen als de andere? En wat deden de diaconiën? Ging met haar niet een golf van barmhartigheid om Christus' wille? De reacties hier vermeld — uitgezonderd de actie van het comité — waren wel droevig!

De andere gebeurtenis, waarop ik doelde, is eveneens een droevige. De 5e febr. jl. was het 25 jaar geleden, dat , , de muiterij op De zeven provinciën" uitbrak, welke door het uitwerpen van een bom na vier dagen achtervolging de kop werd ingedrukt. Het is een trieste gebeurtenis geweest in de Nederlands- Indische geschiedenis. We zullen er niet verder over uitwijden, noch de reacties vermelden in de Tweede Kamer en daarbuiten. Ik herinner mij, dat er van socialistische zijde een carricatuur verscheen, waarin dr. H. Colijn, die op strenge maatregelen had aangedrongen, werd afgebeeld met handen, druipend van bloed. Het onderschrift luidde: , , Mijn God is een God der wraken". Ik neem alleen uit het artikel van G. Puchinger in , , Ned. Gedachten" dd. 5-2-'58 — waaraan ik een en ander ontleende — een enkel citaat over :

, , Op een S.D.A.P.-meeting op dinsdagavond 14 februari 1933 op het meetingsterrein achter het Volksgebouw, aan de Prinsengracht te Amsterdam, treedt als eerste spreker op één der Haagse Wethouders, die — wij volgen thans letterlijk het verslag van het Algemeen Handelsblad van woensdag 15 februari (Ochtendblad) — , , eerst sprak over de geringe betekenis van onze vloot in Oost-Indië, welke wel zeer duidelijk aan het licht gekomen is bij de jongste gebeurtenissen in onze Oost- Spr. laakte het Optreden der autoriteiten tegen „De Zeven Provinciën" en wekte de arbeidersklasse op, om niet te versagen in de strijd voor vrijiieid van „Indonesië", voor de ontwapening en voor het socialisme".

Daarna vermeldt hij:

, , Verschillenden hadden er in die dagen toch ernstig bezwaar tegen, dat een Wethouder van één onzer grote steden zich zo tegenover het wettig gezag stelde, en openlijk sympathie betuigde met de muiters.

Maar niet velen zullen vermoed hebben, dat die zelfde spreker vijf en twintig jaren later onze minister-president zou zijn !

Hoe zou hij later zelf ondervinden wat het betekent het gezag te moeten handhaven tegen de revolutionaire krachten!"

De chaos, welke thans in Indonesië dreigt, is niet los te zien van wat in het verleden geschiedde. Ook niet van 't hier gememoreerde. Is de chaos ook niet in gang in heel de wereld van heden? De chaos is niet iets onschuldigs. Integendeel. Prof. Berkouwer schreef over: , .Gericht en chaos" in „Trouw" dd.8-3-'58. Hij verwees daarin o.m. naar Jeremia 4 : 23-31. In het begin zegt hij: , , Zoals , , duivels" naar zijn oorspronkelijke zin betekent, dat de dingen door elkaar heen geworpen worden, zo is het met de chaos. Daar weet tenslotte niemand meer raad op, en alleen het wonder kan ons redden".

Daarin is wel treffend getekend, wat wij zien in de wereld van vandaag. De duivel is , , de overste der wereld". Maar Christus zeide in de lijdensnacht: , , De overste dezer wereld komt, en heeft aan Mij niets"- (Joh. 14 : 29). Daarin is van het, , wonder", genoemd , , het troetelkind van het geloof".

God geve in deze tijden ons te leven uit dat wonder.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen