Het gevaarlijke woord

In het Gereformeerd Weekblad van vrijdag 7 maart 1958 schrijft prof. Bavinck het volgende:

Onze Nederlandse taal is uiterst rijk aan karakteristieke woorden. Er zijn ook woorden bij, die ons bijna ongemerkt inspinnen in een web van dodelijk gevaar. Een van die is, naar het mij voorkomt, dat veel gebruikte woordje , , eigenlijk". In mijn woordenboek wordt de betekenis ervan aldus omschreven: , , alle eigenschappen bezittend van, geheel aan zijn naam beantwoordend, volgens het wezen der zaak." Ja, dat lijkt allemaal heel fraai en onschuldig, maar in de levende werkelijkheid van ons bestaan is het absoluut niet zo onschuldig. Eerlijk gezegd, ik ben doodsbenauwd voor dit woord.

„Eigenlijk moest ik je straffen", zegt een moeder tegen haar kind dat erg stout is geweest. Eigenlijk.

, , Eigenlijk moest ik een vaste regel hebben in mijn Bijbellezen en mijn gebed", zegt het meisje dat op een kantoor werkt en ergens alleen op kamers woont. Eigenlijk.

, , Eigenlijk moest ik mijn preek veel meer biddend voorbereiden", zegt een predikant, die het heel erg druk heeft met allerlei arbeid.

„Eigenlijk moest ik, voordat ik een huisbezoek breng, eerst eens even heel rustig nadenken over het gezin, waar ik naar toega, en het hele gesprek, dat wij zullen voeren, biddend voor God neerleggen", zegt een ouderling.

, , Eigenlijk moest ik, ook in mijn zakendoen, op mijn kantoor, in mijn aanraking met mijn personeel, met mijn klanten, veel meer openstaan voor de verantwoordelijkheid, die ik als Christen draag", zegt een zakenman. Eigenlijk.

Als ik al die mensen zo hoor redeneren, zie ik het gevaar levensgroot op me afkomen. Want niet één van al die mensen doet, wat hij , , eigenlijk" moest doen! In dat woordje , .eigenlijk" zitten twee dingen heel knusjes tegen elkaar aangedrukt, een erkenning en een capitulatie. Een belijdenis en een verontschuldiging. Een aanvaarding en een nederlaag. En het vergif schuilt daarin, dat die erkenning, die belijdenis, de capitulatie een beetje vergoelijkt. Eigenlijk zouden allerlei dingen moeten, maar ze kunnen immers toch niet! Dit leven is toch immers een wanhopige zaak! Ik voel heel goed, dat het anders moet dan ik het elke dag doe, maar het is immers een onmogelijkheid het anders te maken. De nederlaag wordt ïn het woordje „eigenlijk" stilzwijgend geaccepteerd en zelfs als vanzelfsprekend beschouwd. In dat woordje „eigenlijk" is iets van opium, van heel voorzichtig werkende bedwelming, en dat is het beangstigende ervan.

Ik zat er laatst eens over na te denken, dat het woord , , eigenlijk" in de Bijbel helemaal niet voorkomt. Nee, natuurlijk niet! Stel je voor dat God eens tegen ons gezegd had: „Eigenlijk mag je niet doodslaan en geen andere goden hebben voor Mijn aangezicht!" Stel je voor, dat Jezus eens tegen ons gesproken had: „Eigenlijk zou ik u willen verlossen en eigenlijk is er geen andere naam onder de hemel gegeven door wélke ge verlost kunt worden." Ja, stel je dat eens voor, dat de Bijbel, ook eens met het woordje , , eigenlijk" ging rammelen, zoals wij dat doen! Nee, ik zou me met geen mogelijkheid een Bijbel kunnen denken, waarin plaats zou zijn voor het woordje , , eigenlijk".

En als ik daar zo over doormijmer: dan is het alsof God tegen me zegt; „Als je dan geen tijd hebt 's morgens om 10 minuten in de Bijbel te lezen, lees dan desnoods maar een paar verzen. En als je geen tijd hebt om lang té bidden, bid dan desnoods maar heel even, heel kort, maar doe dat dan met heel je hart, met heel je wezen! Maar bespaar me, o mens, dat woord , , eigenlijk", want daar ga je aan kapot, dat. vreet je op, dat maakt je onrecht, onwaar, ontrouw! Ik weet wel hoe klein je bent en hoe zwak van krachten en Ik wil je in alles helpen en je ook alles vergeven, ais je gelovig je toevlucht neemt tot de genade van Jezus Christus, , maar kom me nooit met dat woord aan, , want daaraan ga je te gronde!"

J. H. Bavinck

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen