Kroniek

De 27e januari van dit jaar werd openbaar gemaakt het besluit van Paus Johannes XXllI om een oecumenisch concilie, een synode met afgevaardigden van de R. K.-Kerk uit heel de wereld, bijeen te roepen; waar gesproken zal worden oVer de mogelijkheden van hereniging met andere kerken.

De N.R.Crt. van 31 januari j.l. aan welke ik enkele gegevens ontleen, weet te verhalen, dat de afkondiging van dit besluit viel , , ter gelegenheid van het feit, dat de Apostel Paulus negentien eeuiwen geleden zijn brief aan de Romeinen schreef".

Die datum schijnt voor de R. K.-Kerk vast te staan, gelijk meer data en gebeurtenissen, welke onder ons allerminst , , volkomen zekerheid hebben" (Luc. 1:1). Wij wisten dit, doch het is niet overbodig daaraan steeds weer ons zelf te herinneren. Doch ter zake.

Het pauselijk besluit, welks betekenis volgens de N.R.Crt. moeilijk kan worden overschat, wordt in verband gebracht met het , , open beleid" dat reeds van het begin van zijn optreden, het pausschap van Johannes XXIII kenmerkt, in tegenstelling van dat van zijn voorganger.

Men wil, dat de huidige kerkvorst hiertoe beïnvloed is door zijn jarenlange contacten, tijdens zijn verblijf aldaar, „met landen van de Balkan en in Turkije, en zijn arbeid in Frankrijk — hij is daar nuntius geweest — waar in de Rooms Katholieke Kerk een krachtig streven bestaat naar een zekere zelfstandigheid".

Bij het pauselijk besluit schijnt , , in de eerste plaats gedacht te zijn aan de kerken van het oosten, als de Grieksorthodoxe en de Russisch-orthodoxe Kerk". Tussen deze oosterse kerken en de westelijke, de R.K.-Kerk, bestaat al sinds ca. 1070 een breuk, een schisma.

De N.R.Crt. d.d. 27 januari j.l. oriënteert dienaangaande, dat „op het 17e oecumenisch concilie in Florence van 1438—1443 inderdaad een hereniging met de oosterse dissidenten werd bereikt, die echter na twee of drie jaar weer werd teniet gedaan door het uitbreken van een schisma, dat sindsdien niet meer werd geheeld" Als men weet, dat die oosterse kerken , , van de Byzantijnse ritus" , , een ruim vijftig millioen zielen" tellen, kan men zich indenken, dat vereniging met deze , , schismatici" Rome niet onwelgevallig zal zijn. In een toelichting op zijn besluit zegt de Paus: , , Wij gaan niet uitzoeken wie indertijd gelijk had of ongelijk; de verantwoordelijkheid is gedeeld".

Of dit ook bedoeld is voor de , , heretici", de kettersen, de protestantse kerken? Men fluistert, dat aan protestantse kerken gevraagd zal worden waarnemers naar dit concilie te zenden.

In hoeverre dit waar is, zal wel blijken, wanneer op het binnenkort te houden consistorie door de Paus nadere bijzonderheden zullen vermeld worden, o.a. over plaats en tijd van het te houden concilie. Met de voorbereidingen van zulk een oecumenisch concilie zullen wel een paar jaren gemoeid zijn. Men schat, dat het aantal afgevaardigden minstens wel de drie duizend zal overtreffen. Men ziet, het is waarlijk geen geringe onderneming, waartoe Johannes XXIII het initiatief heeft genomen.

***

Wat heeft de Paus er toe gebracht dit besluit te doen afkondigen? Zijn er leergeschillen, die door zulk een concilie moeten behandeld of beslist worden? Dat was de noodzaak, waarom voorheen dergelijke concilies werden samengeroepen. Men denke aan de eerste concilies, Nicea en de volgende in de 4e en 5e eeuw, welke van grote betekenis zijn geweest voor het dogmatisch belijden der Christelijke Kerk. Men denke ook aan het enkele malen onderbroken en daarom schier twintig jaar geduurd hebbende conicilie van Trente, waar Rome de Reformatie heeft veroordeeld en het , , anathema sit", die zij vervloekt en huiveringwekkende monotonie over de kinderen der Reformatie heeft uitgesproken.

Evenwel, tot beslissing van leergeschillen en uitbouw van het dogma, is, gezien de beslissing van het laatste, het Vaticaanse concilie van 1869-70, deze in uitzicht gestelde oecumenische kerkvergadering niet nodig. Op het concilie van 1870 is, ondanks tegenstand, het dogma van de pauselijke onfeilbaarheid, wanneer hij ex-cathedra, d.w.z. in zijn kwaliteit van stedehouder van Christus spreekt, vastgesteld. Paus Pius XII heeft als zodanig in 1951 het dogma der ten hemel opname, lichamelijk en geestelijk, van Maria uitgevaardigd. Het straks te houden concilie moet, naar men meldt, ook niet gezien worden als een voortzetting van het Vaticaanse (van 1870), dat geschorst en niet gesloten schijnt te zijn.

Maar als het dan niet zal gaan om leergeschillen, welke bedoeling zit dan voor? In dit opzicht zeilen we nog enigszins in de mist, hoewel men vermoedt, dat de bedoeling van Rome's pontifex maximus (hoogste priester) is een tegenzet te doen tegen de oecumenische beweging geïncorporeerd in de Wereldraad van Kerken. Onwaarschijnlijk lijkt dit niet, Rome heeft immer op het standpunt gestaan, dat de ware, echte oecumeniciteit bij haar berust. Daarom heeft ze steeds geweigerd met de Wereldraad contacten te hebben. Daar komt nog bij, dat de besprekingen tussen Wereldraad en russisch-orthodoxe prelaten, jimi 1958 in Utrecht gehouden, haar niet zeer welgevallig zullen geweest zijn. Rome werkt op allerlei wijze om de ene, leidinggevende kerk der christenheid te worden. Men denke aan de , , gebedsweek", in het laatst van januari j.l. gehouden, waartoe haar oproep is uitgegaan, een gebedsweek, welke de , , week der gebeden" tientallen van jaren onder auspiciën van de Evangelische Alliantie gehouden, wilde verdringen of heeft verdrongen. Misschien heeft de samenkomst der , , bruggenbouwende" niet-r.k. kerken te Nyborg, welker voorbereidingen reeds jaren in gang waren, mede invloed gehad op de afkondiging van het voorgenomen concilie. Hoe dit alles ook zij, Rome heeft welbewust haar bedoelingen. En ze zullen niet het minst liggen op politiek terrein. Want in dergelijke plannen liggen kerkelijke en politieke motieven nauw vervlochten dooreen. En het is goed, tijdig van dergelijke kerkelijke ondernemingen op de hoogte te zijn, en zich gewaarschuwd te houden. Want ondanks innerlijke geschillen, komt de r.k. kerk naar buiten uit als massale eenheid, tegenover de zeer verdeelde kerken van reformatorische oorsprong, wier positie te hachelijker is, naarmate zij de waarheid der Schriften minder volstrekt aanvaarden en belijden. Wij zijn alleen sterk, wanneer wij als de duif uit het Hooglied zijn in de kloven der steenrotsen (Hooglied 2 : 14).

Over eenheid en waarheid gesproken. In die woorden is ook het probleem, dat meer en meer gaat nijpen in ons kerkelijk leven, samen te vatten. Het spitst zich de laatste tijd toe in verband met het verzet van , , de gereformeerde amibtsdragers" inzake de openstelling van de ambten voor de vrouw. Ds. Landsman — hij herdacht kort geleden zijn 25-jarige ambtsbediening, welk feit de redactie van , , Hervormd Nederland" met een voor de julbilaris zeer waarderend artikel herdacht — betreurt het in , , Hervormd Nederland", dd. 31 januari j.l., dat deze , , vorm van gereformeerdheid" die zaak , , zo op de spits drijft, zo zeer met het induscutabele vereenzelvigt, dat ze kerkscheuring riskeert en, waar ze het voor het zeggen heeft, zo afwerend, staat tegenover een andere vorm van eredienst en een andere modaliteit van prediking, dat ze liever een , , evangelisatie" ziet ontkerkelijken dan ruimte te scheppen voor een nevenpastoraat". Nu, daar kan de bedoelde „vorm van gereformeerdheid" het voorlopig mee doen. Die , , gereformeerdheid" is niet de enige groep in de kerk, welke zich vergrijpt aan , , het indiscutabele". In het artikel, dat tot opschrift draagt , , Geest en hoofdzaak", en dat één der , , Doornse stellingen" in het geheugen terugroept, en herinnert aan het élan, waarmede in de bezettingsjaren voor gemeente-opbouw werd opgekomen, waarbij' het , , indisutabele" — Prof. Kraemer werkte ook met die term welke bedoelde de basiswaarheden van het belijden safe te stellen — nog eens wordt onderstreept, krijgt ook , , een soort vrijzinngheid, die elke , , verklaring" over het indiscutabele met argwaan beziet", haar terechtwijzing. Ik ga daar niet op in. Gegeven de visie van ds. Landsman, kan ik zijn droefheid over de gesignaleerde , , gereformeerdheid" wel begrijpen. Maar wat ik niet kan begrijpen is, dat een zo doorkneed canonicus als ds. L. niet kan, — of moet ik zeggen niet wil? — indien, dat het verzet van bedoelde , , vorm van gere­formeerdheid", niet kon uitblijven, wijl h.i. de waarheid der Schriften en het gezag der Belijdenis bij het bekende besluit der Synode in geding is, en met voeten wordt getreden. Die beide zijn voor haar in het , , indiscutabele" begrepen. En nu moge de Synode in haar antwoord aan die , , gereformeerdheid" alle registers voor de eenheid der kerk openzetten, en Calvijn's uitlating, dat , , hij wel 10 oceanen wilde oversteken om de eenheid van het verscheurde lichaam van Christus te herstellen", dat alles kan niet ongedaan maken, dat de Synode in gebreke bleef te antwoorden met een beroep op de Heilige Schrift. Ik weet zeker, dat de door ds. L. onderhanden genomen , , vorm van gereformeerdheid" de „eenheid" niet minder begeert dan hij, doch de waarheid der H. S. heeft haar eerste en hoogste liefde. En voorts, ik las met grote blijdschap, dat ds. Lagerweij van 's-Gravenhage de bevestiging van een vrouwelijke ambtsdrager (een diaken) niet heeft willen verrichten. Hier is niet maar een protest zonder meer gegeven, doch met een daad om de wille van het beginsel onderstreept. Dat is in onze tijd vol leuzen en schone woorden zonder meer een witte raaf. Daarom memoreer ik het met dank en blijdschap.

Tenslotte nog iets uit , , Alle den Volcke" van januari 1.1. Daarin las ik een brief van ons zendingsveld, een bijzondere, een verkwikkende, maar ook een beschamende brief van ouderling L. Pakan uit Makassar, , , voormalig taalassistent van dr. van der Veen".

Neen, ik citeer niet uit die brief. Onze lezers, allen zeker lid van onze G.Z.B., hebben hem in huis, hebben hem gelezen, of zo niet, kunnen hem nog lezen en herlezen. Wat mij in die brief trof? Allereerst toon en vorm, waarin men proeft een dagelijks leven uit en bij het Woord. Dan de inhoud: een verslag van het jonge, kerkelijk leven in de grote kerk van Makassar, de offerzin en liefde voor het werk bij de gemeente en de opoffering en trouw bij predikanten en ouderlingen, die zich zoveel willen ontzegen en met weinig willen behelpen om het grote werk te doen. En , , last not least", dat die brief zo treffend getuigt van een eenvoudig kinderlijk geloof in het Evangelie Gods, een geloof door de liefde werkend.

Ik las in de nieuwsbladen, dat Celebes, Toradja-land weer terrein is van gevechten tussen opstandelingen en regeringstroepen

De gemeenten leven onder gevaar en bitter kruis. Ons gebed verdubbele: , , Uw werk, o Heere, behoud dat in het leven in het midden der jaren". Zulk een brief doet goed, oneindig goed. Onze situatie vol problemen, vol ach's en wee's, daarmede vergelijkend, moest ik denken aan Jesaja's woord over , , de trouwelozen, die trouwelooslijk handelen'', maar daartegenover stelt: , , van het uiterste einde der aarde horen wij psalmen ter verheerlijking des Rechtvaardigen" (Jes. 24 : 16).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen