Hinken op twee gedachten?

De illusie, dat de vrijzinnigen niet zo heel erg vrijzinnig meer zijn en dat het alleszins oorbaar is hen als  "modaliteit" te erkennen, zodat hun op de een of andere wijze een plaats, dient te worden ingeruimd in die steden, waar soms sinds mensenheugenis geen vrijzinnig predikant de kansel besteeg (door opname van de voorganger der vrijzinnig- Hervormden in officieel kerkelijk verband, hetzij door de kerkeraad, hetzij door de prov. kerkvergadering) deze illusie is wreed verstoond door het geruchtmakend artikel van dr. P. Smits, die ter gelegenheid van de Goede Vrijdag van dit jaar schreef over de vraag , , Waarom stierf Jezus? " Deze beschouwing, die door dr. J. J. Buskes terecht als grof, oneerbiedig en oppervlakkig wordt gekwalificeerd en een platvloers verraad van het Evangelie van de Goede Vrijdag is, verscheen in het officiële orgaan van de Vereniging van Vrijz. Hervormden , , Kerk en Wereld". Evenals enige jaren geleden die van dr. A. de Wilde, die het zo voorstelde, dat Jezus gestorven is en Christus opgewekt. Hetgeen in tegenspraak is met b.v. Hand. 2 : 32: déze Jezus heeft God opgewekt en met 2 Cor. 4 : 14: dat Hij, die de Heere Jezus opgewekt heeft....

Nu is dit laatste woord van de apostel Paulus, voor wiens beschouwingen dr. Smits niet veel geeft. Zo acht hij Paulus' , , geloofsdenken" in Rom. 5 alleen maar een merkwaardige dogmatische constructie, waar een modern mens niets mee kan beginnen.

Buskes, die het betreurt dat uit de kring van de Vrijz. Hervormden geen protest is aangetekend tegen de grofheden van dr. Smits, stelt aan zijn „vrijzinnige vrienden en broeders" de vraag: meent u werkelijk, dat ook dit nog valt binnen de ruimte van de Christusbelijdende geloofsgemeenschap die onze Herv. Kerk wil zijn? En als een andere vrijzinnige predikant (weer in , , Kerk en Wereld") zich verheugt over het onvermoeid ijveren voor de waarheid van dr. Smits, wijst hij erop, dat op deze wijze de vervreemding van elkaar toeneemt en afgebroken wordt , , wat wij samen hébben opgebouwd". Wij vragen: wat hebt u dan toch samen opgebouwd? Wat anders dan een schijn-eenheid? Welke geloofsgemeenschap kan er zijn met wie een dergelijke ketterij — neen, zegt Buskes: blasphemie, d.i. godslastering— verkondigen èn tolereren?

Maar nu vergeet u toch, dat er ook andere vrijzinnigen zijn. Die wel degelijk afstand nemen van wat links-vrijzinnigen beweren en van het streven van de z.g. , , Zwingli-Bond", die een vrije religiositeit voorstaat en elke dogmatische binding verwerpt.

De rechts-vrijzinnigen weten weer, dat de vraag niet is: hoe komt de mens (uit zichzelf) tot God? , maar: hoe komt God tot de mens? En men wil weer nadrukkelijk belijden, dat God in Jezus Christus tot de mens komt. Er is weer plaats voor zaken als openbaring, vergeving (rechtvaardiging), het overgezet-worden in een nieuwe zijnswijze (wedergeboorte, heiligmaking). , , Niemand komt tot de Vader dan door Mij"; Christus wordt weer Heiland en Verlosser.

Dat zijn inderdaad andere klanken, die noch bij de oud-modernen noch ook bij dr. Smits te beluisteren zijn. De rechts-vrijzinnige predikant, die wij met grote ernst over deze dingen hoorden spreken, typeerde het oud-moderne standpunt als creatief-autonoom: de mens schept zichzelf, aan niets buiten zichzelf gebonden, zijn godsdienstig leven. Het rechts-vrijzinnige standpunt werd aangeduid als kritische autonomie: wanneer ons de waarheid wordt geopenbaard, kunnen wij die herkennen en moeten wij die erkennen. Doch: dit herkennen is een werk van de Heilige Geest, die ons verlicht. Een nog niet herkennen en erkennen kan gevolg zijn van een nog niet verlicht zijn. Deze spreker vroeg: geef ons de tijd om verder naar de belijdenis toe te groeien. Vast staat en niet getornd mag worden aan de oer-christelijke belijdenis: Jezus Christus is de openbaring Gods (het z.g. indiscutabele).

Dit belijden zal tenslotte een innerlijke en geestelijke tucht uitoefenen, waardoor nog van verre staanden tot naderkomen óf tot heengaan gedwongen zullen worden. 

Wij plaatsten boven dit artikel als titel de vraag: hinken op twee gedachten? Want wij hadden het gevoel, dat deze rechts-vrijzinnige spreker toch niet boven het vrijzinnige standpunt uitkwam en meer langs de belijdenis heen groeit dan naar haar toe. Is er in het christelijk geloof wel plaats voor „autonomie" (dat is toch: eigen-wettigheid), zij het ook een kritische? Aangezien de vrijzinnigheid beducht is voor een fundamentalistische en confessionalistische verenging t.a.v. art. X van de kerkorde (het artikel van het belijden der Kerk), blijft men bijeen en houdt het kruit droog.

Spreker constateerde verschuivingen in de richtingen: de rechts-vrijzinnigen staan vrij dicht hij die gematigde midden-Orthodoxen, die tussen vorm en inhoud van de Schrift weten te onderscheiden. Wel is men niet precies aan elkaar gelijk geworden, maar wederzijds heeft men — aldus deze rechts-vrijzinnige woordvoerder — waarheidsmomenten van elkaar verwerkt. Als verschilpunten werden genoemd: de maagdelijke geboorte (volgens dr. O. Noordmans één der pijlers van het christelijk geloof !), het opstandingslichaam des Heeren in verband met het ledige graf, de genoegdoening door Christus. De rechtsvrijzinnigen leggen hier sterk de nadruk op het religieuze motief tegenover de bijbelse vorm en op de religie van de belijdenis tegenover haar letter.

De zin (b.v. van de twee-naturen-leer van Christus) van dit belijden is: Jezus Christus is de openbaring Gods op het vlak der menselijke geschiedenis. Zo wil men de Schrift èn de belijdenis , , vertalen". Wel werd de treffend-juiste voorwaarde gesteld: dit vertalen kan alleen, wanneer men de grondtaal van beide ook werkelijk verstaat; anders krijgt men een onbetrouwbare bewerking.

Zien wij het juist, dan gaat het allereerst om de juiste Schriftbeschouwing. En dan blijft er o.i. geen plaats meer voor een autonomie van de mens, ook niet van de gelovige; zelfs niet voor een kritische autonomie. De maagdelijke geboorte, de lichamelijke opstanding (n.b. 1 Cor. 15), de verzoening door voldoening béhoren tot het indiscutabele. Kan de moderne mens dit niet aanvaarden, zoals dr. Smits met klem beweert? De antieke kon dit evenmin, vandaar dat Paulus spreekt van het , , dwaze Gods", dat intussen wijzer is dan de mensen; ook de moderne.

Wij kunnen ons nog niet verheugen in de kentering bij vrijzinnigen, zolang zij (evenals sommige , , orthodoxen") blijven hinken op twee gedachten. Want dan zijn wij toch niets verder dan de zo rekbare „geest- en hoofdzaak-"formule van voorheen. In de praktijk betekende dit, dat ieder zijn opvatting voor , , geest-en-hoofdzaak" hield!

Nodig is een onvoorwaardelijk buigen voor de Heilige Schrift als het Woord van God. Is dit fundamentalisme en confessionalisme? Wij menen, dat dit de eenvoudige geloofsgehoorzaamheid is, die de Geest van Pinksteren leert beoefenen. Hij. doe het ook hen, die nu nog hinkende tasten. Zoals Hij het ook enigen geleerd heeft.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen