Een vreemde eend in de bijt

Het is niet te ontkennen, dat de nieuwe koers aan het kerkelijk leven van na de oorlog een bepaald karakter heeft gegeven. Er heeft zich een Hervormde stijl ontwikkeld, die in een aantal kenmerken afwijkt van de stijl der reformatie. De Gereformeerde Bond betreurt dit. Hij is er van overtuigd, dat deze tegenwoordige Hervormde stijl er een teken van is, dat men het kerkelijk leven een zodanige inhoud tracht te geven dat daarbij wezenlijke waarden verloren dreigen te gaan.

De Bond zoekt te bevorderen, dat de Kerk zijn reformatorisch karakter herkrijgt. Daarmee wil hij wat anders dan de rest van de Kerk wil. De „Hervormde stijl" wordt door de bedoelingen van de Geref. Bond doorkruist. Dat doet af aan de eenheid van die stijl (voor zover daarvan kan worden gesproken!). Waren de hervormd gereformeerden er nu maar niet, dan zou alles veel meer met elkaar stroken. Maar nu zijn zij er wel en gooien gereformeerd roet in het middengroepseten, dat Hervormd eten heet te zijn.

Dat vindt men niét aangenaam. Het is aanleiding, dat de Geref. Bond als Fremdkörper wordt beschouwd.

Hoe men ons ziet

Dat men de Geref. Bond een vreemde eend in de bijt vindt, treedt aan de dag in verschillende graden van duidelijkheid.

Er zijn er, die zich rondweg aan de hervormd gereformeerden en hun aanwezigheid in de Kerk ergeren, en dat niet onder stoelen of banken steken. Als men ziet, onder welke motieven men soms middenorthodoxe evangelisaties in bescherming wil nemen en zelfs prijst (zie een — wijselijk anoniem — stuk in het Hervormd Weekblad de Gereformeerde Kerk van 27 augustus jl.), dan kunnen de haren te berge rijzen. En heeft niet zelfs een visitator-generaal eens gezegd, dat bij de wederinvoering van de tucht de Geref. Bond misschien het eerst zou worden aangepakt?

Anderen staan er wat milder tegenover. Zij vinden het modaliteiten-stelsel een wezenlijke trek van de Hervormde Kerk, en zijn van mening dat de Geref. Bond van die modaliteiten-kudde ook wel een schaapje mag zijn. Dat past goed in het stelsel, zolang het schaapje maar geen schaap wordt. Is dat nog niet het geval, dan wordt de „Hervormde stijl" niet ernstig bedreigd. De grote midden­ groep-meerderheid bepaalt immers tóch de gang van zaken. De honden blaffen, maar de karavaan trekt voort. En daarbij de honden toch mee te laten draven staat nog nobel-verdraagzaam óók. Van honden stelt men evenwel geen karavanen samen. In een karavaan zijn zij: Fremdkörper.

Tenslotte zijn er, die de beweegredenen van de Bond wel kunnen meevoelen. Zij hebben eveneens oog voor de toestand van de Kerk met betrekking tot haar reformatorische oorsprongen. Zij brengen het daarom ook op, over de Geref. Bond en zijn strevingen objectief-eerlijk te spreken en schrijven. Zonder reserves is men echter niet, want de Bond doet dit en laat dat. En dan komen dingen voor den dag, die op een heel ander, haast zou ik zeggen: een veel „onnozeler" vlak liggen dan waar het de Bond in de Kerk om gaat. Hoe kunnen zulke minder belangrijke zaken nu reserves oproepen? Blijven hier wellicht dieper liggende verschillen onuitgesproken? De Bond, hoewel niet onwelwillend beschouwd, blijft Fremdkörper.

Maatstaven

Het zal de oplettende lezer zijn opgevallen, dat bij meerdere van deze oordeelvellingen over de Geref. Bond datgene als maatstaf wordt gebruikt, wat zo gemiddeld in de Kerk wordt gedacht; wat in de huidige periode in de Kerk gebruikelijk is; een soort kerkelijke zede (die dus met de tijd wisselt), die tot norm en maatstaf van het kerkelijk leven wordt verheven van welke kwaliteit die zede ook is; omdat een toevallige meerderheid in de Kerk die nu eenmaal als norm onderschrijft.

Maar zo hoort het in de Kerk niet toe te gaan. Daar is een andere norm van kracht: de Schrift en de- belijdenis der Kerk. Het eerste ondervindt schijnbaar geen tegenspraak; in werkelijkheid echter kan een door het huidige theologische denken bepaalde Schriftbeschouwing de kracht van deze norm gevaarlijk ondergraven, zoals ons vers in het geheugen ligt. En dat de belijdenis het geloof der Kerk uitdrukt en daarom als norm eveneens op gezag aanspraak kan maken, ligt zeer ver aan velen die aan dit geloof ontzonken zijn.

Nochtans komt de regering der Kerk alleen toe aan Christus. Hij doet dit door Zijn Woord en Geest, die de Kerk de gave des geloofs toebedeelt. De Schrift en de belijdenis der Kerk kunnen daarom kwalijk als norm voor het kerkehjk leven discutabel (betwistbaar) zijn.

Wie of wat is de vreemde eend?

Zo gezien wordt het heel anders met de vraag, welke eenden nu in de bijt behoren en welke niet.

Wie meent, dat hier de middengroep als (vreemde) eend wordt aangeduid, behoeft daarover niet onthutst te zijn: de hervormd gereformeerden zouden dan immers óók eenden zijn, zij het eenden op-hun-plaats. Het beeld past zo echter niet.

Het gaat niet om mensen, die niet in de Kerk thuis horen. Het gaat om leringen, die afwijken van de leer, die niet naar de godzaligheid is. Die zijn Fremdkörper.

Het maakt wel eens de indruk, dat de middengroep in de Kerk de hervormd gereformeerden liever kwijt dan rijk is. In voorkomende gevallen stak en steekt zij geen vinger uit om een afvloeien van gereformeerden uit de Hervormde Kerk naar de gescheiden kerken te voorkomen.

In de Geref. Bond wint het inzicht veld, dat men niet alleen de verzorging van de geestelijke behoeften van de eigen mensen moet nastreven, maar ook behoort te trachten, de niet-gereformeerden onder beslag van de gereformeerde prediking te brengen. Dat dit besef groeiende is, kon nog wel eens een (onbedoeld) positief punt zijn in het optreden van de overigens allerongelukkigste scheurgemeenten. Hoe dan ook, wij moeten steeds meer tot uiting brengen dat het ons te doen is om de rechte leer, en niet om een dooddrukken of eruit werken van mensen. Dat lijkt ons een kerkelijk bredere houding dan die de middengroep inneemt als zij zich tegen de gereformeerden keert.

Tenslotte ....

De middengroep der Kerk zet zich dus min of meer openlijk af tegen de hervormd gereformeerden op grond van de huidige kerkelijke zede; de Geref. Bond verweert zich tegen invloeden, die ingaan tegen de leer der Kerk. Zo gezien, Hjdt het geen twijfel wie of wat de vreemde eend in de bijt is.

Uiteindelijk moet echter door ons in het oog worden gehouden dat de rechte leer in de Kerk nooit doel kan zijn, maar middel blijft.

Doel is, de enige troost in leven en sterven onder het bereik te brengen van ieder waarvoor de Kerk de verantwoording draagt, en het opwassen in de genade van hen, die die troost leerden kennen.

Als ergens wordt bereikt dat de rechte prediking van de kansel weerklinkt, dan is daarmee naturlijk wel in zekere zin een „doel bereikt", maar het eigenlijke is toch, dat dan een ander doel: het kerkelijk en bijbels verantwoord weiden van de kudde, beter wordt gediend.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen