KRONIEK

Mijn oog viel onlangs op een foto in een onzer dagbladen, waarop President Eisenhower met z'n schoondochter stonden afgebeeld, op bezoek bij Paus Johannes XXIII. Dit snapshot had niets bijzonders, dan alleen, dat 't twee machthebbers ons deed zien na hun gesprek van ca. twee uren, terwijl de stereotype glimlach — moet ik zeggen maskerglimlach ? — om hun gelaat speelde. Dat schijnt er tegenwoordig bij te behoren, ook al zijn de ernstigste zaken in geding.

Ja, het ging in Eisenhower's reis om doodernstige zaken. De Engelsen .gebruiken in dergelijke aangelegenheden de uitdrukking van „to be or not to be", bestaan of niet bestaan. Eisenhower's wereldreis is ingezet om, met Moskou straks in het reine te komen. Vrede en vrijheid, kon het parool luiden.

De reis schijnt succesvol geweest te zijn. Die berichten bereikten ons uit schier ieder land, waar de President besprekingen hield. Zelfs de Russische pers gaf van haar tevredenheid blijk, volgens het „Buitenlands Weekoverzicht" van de N.R. Crt. d.d. 12 12 '59, er bij vermeldend, dat de bladen van China wat grommig waren. In Nieuw-Delhi heeft, ik meen tijdens zijn ontvangst door het parlement van India, de voorzitter Amerika's president de titel van : „Pelgrim voor de vrede" gegeven.

Ik weet niet hoe de geschiedschrijver van straks het zeer uitzonderlijke jaar 1959 zal typeren. Maar hij zal niet kunnen zwijgen van Eisenhower's pelgrimage voor de vrede, omdat zij wel de exponent is van een opmerkelijke ommekeer in de wereldpolitiek der V. S.

Zolang de dit jaar overleden Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Dulles, nog. de leiding had, was van coëxistentie geen sprake. Dulles voerde een „randpolitiek", de politiek van contact met Rusland in uiterste noodzaak en dan van terzijde. Maar Dulles' politiek heeft afgedaan, met dat hij het moede hoofd, bezweken in de strijd met de gevreesde ziekte, heeft neergelegd. Hij is nog bij zijn leven geëerd met de hoogste onderscheiding in de V.S., doch zijn spoor wordt niet gevolgd. Eisenhower heeft het roer omgewend en staat nu zelf in de stuurstoel. Er is bij alle tragiek rondom Dulles en zijn verscheiden, toch iets van barmhartigheid, dat hij dit alles niet heeft beleefd.

De glorie der wereld is wisselvalhg. Dat geldt ook hier.

„Dulles' politiek heeft afgedaan", schreef ik zo pas. Is het wel waar ? De beweging der Morele Herbewapening is op het politieke pad getogen. En ze schijnt Dulles' spoor te willen volgen.

Wat toch is de zaak ? De beweging van de Morele Herbewapening heeft op grote schaal in ons land en daarbuiten — Zwitserland zag ik in dit verband ook genoemd — een brochure verspreid, die tot titel heeft: „Ideologie en Coëxistentie". Men wil daarin betogen:

„dat de derde wereldoorlog reeds is begonnen en dat dit een oorlog is met slechts twee fronten : communisme en anti-communisme".

Van de communisten wordt in bedoelde brochure gezegd, dat het hun te doen is om de uiteindelijke wereldheerschappij en dat ze, om daartoe te komen, „geen enkel strijdmiddel verafschuwen", doch dat „hun belangrijkste strijdmiddel is hun overtuiging en hun levens- en wereldbeschouwing, die daarop gebaseerd is : hun ideologie.

De Morele Herbewapening meent, dat daartegenover slechts die kan worden gesteld, welke de Morele Herbewapening geeft.

Deze bestaat in het stellen van vier volstrekte maatstaven : absolute eerlijkheid, reinheid, onzelfzuchtigheid en hefde.

God wil mensen, die deze maatstaven aanvaarden, gebruiken om door Zijn Geest de wereld te beheersen, als ze zich door Hem laten leiden. Veranderde mensen veranderen de wereld".

Ik heb mij in deze weergave gerefereerd aan een artikel in „Hervormd Nederland", dd. 12 12 '59, waaruit ik ook de citaten hiervóór overnam.

De beweging van de Morele Herbewapening is in het leven geroepen door de Amerikaan Frank Buchmann, die haar nog leidt. Ze heeft in de dertiger jaren veel van zich doen spreken. Massabijeenkomsten werden gehouden, o.m. in Utrecht. Haar leuze was : „Nieuw Nederland loopt van stapel". De oorlog heeft mede deze leuze tot een illusie gemaakt. Schipbreuk heeft de beweging niet geleden. In de na-oorlogse jaren heeft deze beweging meermalen van zich doen spreken. Thans roept ze op tot de anti-communistische strijd, en vecht verbeten tegen coëxsistentie met Rusland.

Gelijk men uit de titel van de brochure, die in millioenen-tallén huis aan huis verspreid moet zijn — mij schijnen ze overgeslagen te hebben — dient ze zich aan als een „ideologie" : een veel belast en verdacht woord.

Dr. Buskes, die in „Tijd en Taak" nogal een vinnige polemiek over het vlugschrift voert met aanhangers der Morele Herbewapening, typeert haar als „een religie zonder tranen". Ik las dit in „Woord en Dienst", dd. 12 12 '59, dat meerdere kolommen vulde met fragmenten uit genoemde perspolemiek. Dr. Buskes heeft goed gedaan de Morele Herbewapening in haar beginselen en ideeën op de korrel te nemen. Uit wat hij schreef nog het volgende :

„De ideologie, die door de morele herbewapening wordt gepropageerd als een antwoord op alle vragen en een oplossing van alle problemen, behoort tot de illusies der wereld, in dit geval de vrome wereld. Ik zeg neen, als Frank Buchmann getuigt: „Mijn kracht is de kracht van tien, omdat mijn hart rein is". Ik zeg neen, als ik in een platenboek van de morele herbewapening lees : „De morele herbewapening heeft een antwoord, dat de hele wereld zal vrijmaken". Het christelijk geloof is een tegengif tegen al deze illusies, welke men in weerwil van de feiten, hardnekkig als evangelie blijft verkondigen. Die illusies breken na korter of langer tijd stuk en de mensen, die zich aan deze illusies hebben overgegeven, vervallen tot wanhoop, als het christelijk geloof ontbreekt. Een historische verwerkelijking van het koninkrijk Gods moet worden ontkend, om ruimte te maken voor het geloof dat het koninkrijk Gods nochtans in de geschiedenis der mensheid een werkzame kracht is".

Als ik zeg, dat in de Morele Herbewapening een christelijk humanisme zich voor ons stelt, weet ik, dat men van die zijde mij fel zal tegenkomen. Doch het gaat in dit alles, met name in haar anticommunistische propaganda en strijdroep om „de veranderde mens" en zulks in een wetteïsme, dat voor het historisch farizeïsme niet onderdoet. Daarom staat niet Christus, doch de christen in het centrum.

„Een religie zonder tranen', zei dr. Buskes. Ik voeg er aan toe: een religie zonder Rom. 7. Dit is meer sectarische, uit Amerika afkomstige stromingen eigen.

Ik geloof dat deze „kruistocht" tegen het communisme evenmin zal slagen als de kruistochten, waarvan de geschiedenis weet. Dulles' politiek — die van M. H. volgt slechts schijnbaar zijn spoor — was een andere, reëlere. Men zoekt het thans in een andere weg. Of die een betere is ? De toekomst zal het uitwijzen.

Ondanks alles, waarom wij de actie van de Morele Herbewapening moeten afwijzen, heeft ze toch dit goede element in zich: het grote gevaar, dat in het communisme dreigt, opnieuw in het licht te hebben gesteld, Door al de leuzen van vrede en coëxistentie verhezen wij die permanente dreiging zo licht uit het oog, vergeten wij, dat in de ideologie van het communisme elementen schuilen, die jaren de beruchte „goddelozenactie" ontketenden. Die actie moge thans minder fel zich doen gelden, misschien, latent voortgang hebben, het communisme heeft ze nooit verloochend. En daarom.... men zij op zijn hoede.

„Een uitzonderlijk jaar" noemde ik, in het begin, 1959. Dat is het geweest in zijn weken, waarin we gehuld waren in dichte mist, in zijn maanden vol zonneschijn, niet minder in zijn rampen, in overstromingen en stormen, die van catastrophale aard waren. Die stormen memorerend — ze woedden langs de Westkust van Europa van Spanje tot Noorwegen en kosten ongeveer honderd zeelieden het leven — merkte de N.R.Crt op, dat hier de techniek machteloos was. Hier kon men niet „op een knopje drukken". In dit geheel is „Gods vinger". (Exodus 8 : 18). „Ja de Heere regeert, dat de volken beven". Wij zijn helaas goeddeels het beven verleerd. Maar het moet doorleefd! Wij hebben daartoe iets te kennen van wat Maria zong :

„Hij heeft machtigen van de troon afgetrokken en nederigen heeft Hij verhoogd". (Lukas 1 : 52).

Het wonder van Christus' verwachte geboorte deed haar dit zingen:

„Verheugd in God hare Zaligmaker". Wij gaan Christus' geboorte herdenken. Zal dit „herdenken" danken zijn ? Danken omdat het Gode beliefde Zijn Zoon, Zijn Kind, diep in ons hart gestalte te geven ? Zo alleen zullen we getroost Sylvesteravond kunnen gedenken. Omdat ondanks alles wat verglijdt, blijft heersen het Woord van Immanuël: „Zie, Ik maak alle dingen nieuw". Dat is het „nieuwe", dat nog nimmer er was, en nooit veroudert.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen