DE KERKDIENST IN VROEGER TIJDEN

In de eerste eeuwen na de Hervorming was het gebed vóór de prediking (het zogenaamde vóórgebed) een belijdenis van zonde, een bede om vergeving en om de opening van het Woord.

Na de preek de dankzegging voor (en vaak ook een korte neerslag van) de prediking en de voorbeden voor land en volk en aparte personen en geibeurtenissen.

Onze vaderen hadden nogal voorkeur voor formuliergebeden. Heel anders dan de meeste kerkgangers tegenwoordig.

In de Doop- en Avondmaalsdiensten zijn onder ons óók de formuliergebeden in gebruik. Maar overigens laten wij de gebeden achter in ons kerkboekje veelal ongebruikt liggen.

Zelf gebruik ik af en toe in de avonddienst het gebed vóór de leer van de Catechismus, maar ik geloof niet, dat dé gemeente daar nu zo mee ingenomen is, ook niet die gemeenteleden, die graag „de vaderen" noemen.

Voor veler gevoel is het bidden toch iets minder „echt", als de predikant het gebed voorleest of opzegt uit een boekje.

Maar de Dordtse Synode schreef vóór: Alle diensten zullen enerlei vorm van „openlijke" kerkgebeden gebruiken. Wel mogen zij „kortelijk en kuiselijk" daarin voegen, wat de aanwezige nood vereist, als voor speciale personen der overheden, voor sommige kranken, enz.

En die „enerlei vorm" van gebeden was dan de verzameling gebeden, die wij nog achter in een (kompleet) Psalmboekje hebben staan.

U moet die gebeden eens opzoeken. Ze zijn voor ons gevoel soms wel erg breedsprakig, maar toch zit er nóg een machtige taaikracht in de breed-viitgolvende zinnen.

En ook naar de inhoud zijn er prachtige gebeden bij, bijvoorbeeld het Avondgebed.

Het „gebed des zondags na de predikatie" vond de synode zelf ook wel wat lang, zodat zij zelf een korter er bij gaf — maar het lange gebed kan op vastenen bededagen gebruikt worden, was haar oordeel.

In verschillende streken van het land stond men er werkelijk op, dat er niets anders gebeden werd, dan de formuliergebeden letterlijk. Zelfs moest er voor de bijzondere voorbeden vaste formuleringen worden opgesteld door de kerkeraad.

Voetius vertelt van een predikant die voor én na de preek steeds weer alleen het „Onze Vader" bad en nooit iets anders. Zeker niet naar de bedoeling van de Heere Jezus, Die dit gebed niet heeft gegeven als een „formulier", maar als een „voorbeeld" (Gij dan bidt aldus; niet: gij dan bidt dit, maar: aldus, dat is: op deze wijze).

In onwetendheid wordt vaak de goede oude tijd hoog gewaardeerd, maar wat zou de gemeente nu zeggen, als een dominee in de kerk en bij zieken en bij begrafenissen nooit anders bad dan het „Onze Vader"?

Natuurhjk waren er ook in die tijd die opkwamen tegen dit uitsluitend gebruik maken van de formuliergebeden.

Koelman, predikant van Sluis in Zeeland, die ook wel eens een „vrij" gebed wilde bidden en niet altijd een formuliergebed, is om zijn verzet afgezet uit zijn dienst en uit Zeeland verbannen!!!

In andere provincies was men niet zo strak op dit punt en bleven of kwamen de vrije gebeden in gebruik naast de voorgeschrevene.

Een volgend maal iets over de gebedshouding in de kerk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen