Ds. P. ZANDT overleden

Al wie voor zijn standpunt en werkzaamheid in het staatkundig leven gevoed begeert te worden door de zegeningen der Reformatie, zal met grote ontroering hebben kennisgenomen van het heengaan van ds. P. Zandt.

Dat is tekenend voor de persoon en de overtuiging van ds. Zandt.

Niet allen, die de gereformeerde beginselen liefhebben, gaan in het politieke leven dezelfde weg. Juist omdat zij elkaar voortdurend raken, zijn daar de wrijvingen soms het hevigst. Maar niettemin zijn zij in hun diepste drijfveren zo innig verwant, zijn zij zozeer „van hetzelfde geslacht", dat een diepe verbondenheid wederzijds bij de voortduur wordt gevoeld.

Ja, wij zouden het nog anders willen stellen: in het speuren van deze verbondenheid zal met name moeten blijken, of beiden inderdaad ten diepste door hun liefde voor het gereformeerde beginsel gedreven worden.

Zo beleefd, wordt het heengaan van ds. Zandt ook door degenen, die politiek andere wegen gaan, maar zich in hun diepste drijfveer met hem op 't nauwste verbonden wisten, als een ernstig verlies in de eigen kring ervaren.

Twee jaar mochten wij als lid van de Tweede Kamer met ds. Zandt verkeren. In onze jeugd hem vaak beluisterd hebbend — nog herinneren wij ons zijn preek over „Uw Koninkrijk kome" op 1 januari 1940, de laatste Nieuwjaarspreek, die in de later door het bombardement verwoeste oude dorpskerk van Bleskensgraaf werd gehouden —, was het een weerzien na vele jaren.

Op twee manieren was dit weerzien een verrassing, de ene teleurstellend, de andere verkwikkend.

Een teleurstelling was het publieke optreden in de Kamer. Het eenzaam profetisch getuigenis, waarop in onze kring zo vaak werd gewezen, bleek een mythe. Zo het getuigenis op zichzelf al profetisch mocht heten, het werd zeker niet met profetische kracht gebracht en vooral ook maakte het niet de indruk, dat het met profetische overtuiging werd gebracht. Wel overtuiging natuurlijk wat betreft de waarheid van het gesproken woord zelf, maar geen overtuiging dat het gesproken woord werkelijk iets zou kunnen doen. En profeteren wordt tenslotte gekenmerkt niet slechts door het zien van de dingen, maar ook door het zeggen van de dingen die je ziet. Maar wij realiseren ons, dat ds. Zandt in deze laatste twee jaren van zijn leven nog slechts een schim was van wat hij in de jaren van zijn kracht was.

Een verkwikking daarentegen waren de hartelijke persoonlijke belangstellihg en de mildheid in de omgang, die ds. Zandt ten aanzien van anderen aan de dag legde. Het is opvallend, hoezeer daarop in deze dagen in de commentaren van zijn felste tegenstanders, de Roomsen, ook zo bijzonder de nadruk wordt gelegd.

Bij dit persoonlijke contact sloot hij zich niet af, maar toonde hij integendeel een grote openheid. In het bijzonder bleek hij toegankelijk voor een andere visie en een gesprek, als hij bespeurde, dat wederzijds het verlangen aanwezig was op dezelfde grondslag dat gesprek te voeren. Wij denken b.v. aan het zojuist ingediende wetsontwerp op de subsidiëring van kerkbouw. Natuurlijk kan bij de bepaling van het standpunt artikel 36 van de N.G.B, niet buiten beschouwing blijven. Dit betekent echter niet zonder meer, dat daarom zulk een wetsontwerp moet worden aanvaard. Want de N.G.B. spreekt over een geheel ander kerkbegrip dan dit wetsontwerp. Ds. Zandt was het er mee eens, dat voor de beoordeling van zulk een wetsontwerp niet voldoende is, dat artikel 36 een eerste rol behoort te spelen, maar tevens de vraag, of met zulk een wet ook het doel van artikel 36 metterdaad wordt gediend en bevorderd. Het stemt ons tot verdriet, dat het gesprek, dat wij over dit wetsontwerp nog zouden hebben, thans niet meer zal plaatsvinden.

„De Waarheidsvriend" is geen politiek blad. Maar het wil wel zijn voor allen in de Hervormde Kerk, die de gereformeerde belijdenis liefhebben. En omdat voor hen allen — hoezeer hun wegen politiek uiteengaan — zijn heengaan als een verlies zal worden ervaren, daarom mag dit persoonlijk getuigenis hier toch een plaats vinden.

Ds. Zandt was fel en onverdraagzaam in zijn standpunt. Maar ook bij de ander, ook bij zijn tegenstander, tegen wie hij zich zo heftig — naar ons inzicht vaak zo onbillijk heftig — kon afzetten, zocht hij niettemin naar wat hem bewoog. En het verheugde hem, als hij dan verwantschap bespeurde. Het stemt ons dankbaar, dat wij — bijkans twee generaties jonger — die herinnering aan ons korte gemeenschappelijk Kamerlidmaatschap mogen behouden.

Hij was een man van heftige strijd. Wij herinneren ons uit de genoemde reek, dat hij als één der kenmerken van het Koninkrijk noemde, dat het een Koninkrijk des vredes is.

Hij was ook een man van sombere en donkere kleuren. Als een ander kenmerk boodschapte hij de gemeente, dat het was een Koninkrijk des lichts.

Het is niet aan ons te oordelen over de harten. Maar hij liet zich kennen als een oprecht kind des Heeren. Zo zal hem door genade (wat hij noemde als een derde kenmerk van net Koninkrijk) de eeuwige vrede in een eeuwig licht ten deel vallen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen