Kroniek

We zijn midden in de lente. Naar de kalender gerekend klopt dat niet. Maar ik schreef het neer in bewondering voor wat God in zonneschijn en nieuw uitbrekend leven rondom ons geeft te aanschouwen; elk jaar weer. Maar het is telkens weer nieuw. Het is gelijk Psalm 104 : 30 het zegt: „en Gij vernieuwt het gelaat des aardrijks". Staan wij er bij te kijken in dankbare verwondering? Welt uit ons hart op: „Hoe groot zijn Uwe werken, o Heere"? (vs. 24).

Ach wij hebben er vaak geen oog voor, omdat wij zo vaak slechts aandacht hebben voor de „wonderen" der menselijke prestaties. Die zijn er. De 12e april werd in het „nieuws" doorgegeven, dat een Russische majoor in een ruimteschip de tocht om de aarde had gemaakt en levend was teruggekeerd. Amerika hoopt dit jaar een soortgelijke prestatie te kunnen leveren. En er zullen nog wel meer stoute stukken geleverd worden.

Zal het alles de situatie in de wereld verbeteren of verslechteren? Rooskleurig is het uitzicht der dingen niet. Wij in Nederland zitten met het Nieuw-Guineaprobleem en zijn pijnlijk getroffen, dat Amerika bij de opening van de Nieuw- Guinea-raad verstek liet gaan. Met de onderhandelingen tussen Frankrijk en de rebellen-regering, — naar zij meent de enige representante van het Algerijnse volk — vlot het niet bijster. En terwijl de conferentietafel te Evian nog niet de verwachte omzittenden kreeg, werd de burgemeester van de plaats door een bomaanslag gedood. Of de persconferentie van De Gaulle de onderhandelingen zal doen aanvangen, moet afgewacht.

De Gaulle — dat is een ander aspect van de situatie — krijgt bezoek van Kennedy. Het zal diens eerste tocht als president dan over de oceaan zijn. Hij schijnt een hartig woordje tot de Franse president te willen spreken om deze te winnen voor eenheid in de westelijke verdediging. De wereld heeft veel hoop op Kennedy. Zij doet, wat een Belgisch blad, in verband met de kabinetsformatie bij onze zuiderburen van koning Boudewijn schreef, dat hij „de jeugd koos voor de verkalking". Iets dergelijks kostte Rehabeam een deel van zijn rijk!

In Kongo is het nog rumoerig en chaotisch. Een stamhoofd het zich tot koning kronen. Neen, in de wereld is het uitzicht nog droevig. We hebben dus Gods hand en wonderen hard nodig. Hij alleen kan orde scheppen en de regeerders tot rede brengen.

Nog altijd weten we niet recht, wat er ter jongste synodezitting is gesproken en gedaan in verband met de beslissing van het Breed-moderamen inzake de kwestie-Smits. Ik ben me bewust, dat „het verhaal eentonig" wordt, en velen iets verveeld zullen zijn, weer van die zaak te horen. Maar ja, het is nu eenmaal een zeer ingrijpend gebeuren. Vele gemoederen zijn zeer verontrust. In het Hervormd Weekblad „De Gereformeerde Kerk" van 30 maart 1.1. schreef ds. A. Groot in 'n gepeperd artikel over de procedure-Smits, met de telkens herhaalde vraag: „Wat moeten wij nu doen? " Hij overwoog de synodale Paascollecte te boycotten, maar kwam niet tot een solutie.

Als nu andere bladen er telkens weer over schrijven, waarom zou ik er dan ook nog niet op terug mogen komen?

Zoals gezegd, wij weten nog altijd niet, wat er precies gebeurde. Wij horen af en toe iets, via verschillende verslagen. In het Geref. Weekblad (uitgave J. Bout) gaf ds. Van Galen in een drietal artikelen een verslag van de synode-zitting, februari j.l. gehouden. Echter, wat hij schreef over de uitspraak van het Breedmoderamen was naar mijn smaak ietwat onbevredigend. Ik miste er in, wat ik juist van hem hoopte te horen. Ik wilde nl. zo graag weten of er een motie van afkeuring is ingediend, of daarover is gestemd, en met hoeveel stemmen tegen en voor die is verworpen. Of, indien zulk een motie uitbleef, of er, over wat gepubliceerd werd — in het synodale verslag — is gestemd of niet, en hoe de stemmenverhouding was. Of mogen we niet precies weten, wat er alzo is gezegd en opgemerkt? Is er een zekere geheimhouding opgelegd? Men zegt, dat in het verkeer der staatslieden de geheime diplomatie is uitgebannen. De praktijk wijst uit, dat dit — officieel wellicht juist — met een korreltje zout is te nemen. Want als de contacten tussen de Franse regering en de F.L.N, verbroken „of stroef zijn", wordt er achter de schermen druk geconfereerd.

Maar, gezien en gehoord, wat wij uit de februari-zitting der generale synode vernamen, schijnt er zo iets als geheime diplomatie te worden bedreven. Waarom mag het kerkvolk, dat met de gang van zaken grote moeite heeft en in zorg is, nu niet precies weten hoe de zaken staan? Het is toch geen zaak van theologen en ingewijden, maar van heel de kerk! Zoals het nu is, bleef over heel wat de mist hangen.

Ik zou het prijzen als de mist wegtrok en we klaarheid kregen. Maar misschien zal op de Jaarvergadering van de Geref. Bond meer licht verspreid kunnen worden. We hopen, dat de 26e april ook daartoe een gezegend samenzijn zal geven en misschien ook enig antwoord op de vraag: „Wat nu? "

Op de in de Paasweek gehouden conferentie van Gereformeerde predikanten heeft de ex-praeses van de Generale Synode der Ned. Herv. Kerk, dr. A. A. Koolhaas, gerefereerd over: „Hoe functioneert het opzicht in de Nederlandse Hervormde Kerk? " Dat is wel zeker een oecumenisch gebeuren geweest, zij het binnen de landsgrenzen. Het is begrijpelijk, dat er grote aandacht, en een zeer geanimeerde discussie was. Te oordelen naar het verslag, dat „Trouw" van het ter vergadering verhandelde gaf (nr. van 7 april 1.1.) was het voor de Geref. predikanten een in zekere zin verhelderende oriëntering in het huidig hervormd kerkrecht. Ook voor ons? De spreker zei o.m. dat „de zo verdrietige gang van zaken bij de behandeling van de publicaties van prof. Smits, voort komt uit een mate van onzekerheid over de mogelijkheid tot bewandelen van de weg gewezen in hoofdstuk IV" (nl. van ordinantie 11).

En verder lees ik:

Bij de discussie lichtte dr. Koolhaas toe, dat er reeds voorstellen zijn, om aan de door hem gesignaleerde onzekerheid een eind te kunnen maken. Maar, zo vroeg men hem, zijn de hervormden niet te formalistisch geweest? Indertijd is de bijbel bovenop de Reglementenbundel gelegd, is nu niet de bijbel onder de kerkorde komen te liggen? Had men niet moeten zeggen: dan maar niet conform de kerkorde?

Dr. Koolhaas (die zich onthield van een oordeel over de beslissing van het breed moderamen der hervormde synode en het gewicht van de daarop volgende synodale verklaring onderstreepte) zei in zijn antwoord o.m., dat er inderdaad een moment kan komen, dat „het niet langer kan'. Maar... waren degenen die met afscheiding en doleantie meegingen, vóór 1834 en vóór 1886 ontrouw?

Ik vind deze uitlating van dr. Koolhaas wel zeer merkwaardig. Vooral omdat onder leiding van niemand minder dan de spreker ter conferentie in Utrecht het Breed-moderamen de zaak-Smits behandelde naar Ord. 13.29.5. Het is natuurlijk mogelijk, dat men daarna het betere licht op de kerkorde kreeg. Ook ds. Landsman — met prof. v. Itterzon de enige expert in het huidige kerkrecht volgens een scribent onlangs in „Vrij Nederland" — hamerde in „Hervormd Nederland" op dit aambeeld. Maar dan zal er nog iets in de betreffende Ordinantie moeten gewijzigd worden, of iets toegevoegd, als ik het gezegde goed begrepen heb. Weer wachten dus, of er nog iets uit de bus komt! Nu ja, we wachten al twee jaar.

Wat volgt zullen we te zijner tijd wel horen. Doch men zie de zaak urgent, opdat we geen meelevend kerkvolk verliezen!

In de week van 9-16 april heeft de Herv. predikantenvergadering plaats gehad. „Onder auspiciën van de Synode", gelijk het heet.

Ete convocatie wordt dan ook door het bureau der Synode verzonden, althans in enveloppe van de Synode. Zo zijn we het nu reeds enkele jaren gewend. Ik vind deze gang van zaken jammer, vooral voor de predikantenvergadering, de vereniging wel te verstaan. Men krijgt de indruk van een zekere vrijheidsberoving, een zekere bevoogding van Synodewege over haar predikanten. Indertijd is er een hele strijd geweest over de opleiding van predikanten in de Geref. kerken. De vraag was nl. of de wetenschappelijke toerusting door de kerken of door een universiteit in zekere zin vrij van de kerken moest geschieden. De strijd is bijgelegd en men heeft de keuze naar believen. Persoonlijk geef ik de voorkeur aan de vrije wetenschappelijke vorming.

Zo zou ik ook een predikantenvergadering willen, vrij van de kerkelijke leiding, opdat volkomen het kritisch element, ook ten opzichte van de kerkleiding, tot zijn recht zou kunnen komen, zowel in keuze van sprekers als van onderwerpen. Bij de thans geldende regeling krijg ik sterk de indruk, dat van Synodewege alles bedisseld wordt, opdat het in de door haar gewenste lijn ga. Overdrijf ik? Misschien wel. Het zij zo. De onderwerpen van dit jaar versterkten mij in mijn kijk. Ze waren o.a. de tucht — de leertucht — mutatie en presbyteriale of bisschoppelijke kerkorde. Ik heb het met mijn eigen woorden gezegd. Hier heeft men de officiële aankondiging:

Dr. Kr. Strijd van 's-Hertogenbosch „Dimensies der leertucht".

De leertucht als functie der Kerk heeft een eschatologische, oecumenische, apostolaire, pastorale, juridische, situationele dimensie. De aspecten van praedestinatie en dwaling, van ware en valse profetie, van ambt en persoon, van begrenzing en differentiatie, van Woord en Geest komen in het gezichtsveld. Tenslotte zal de vraag moeten worden gesteld, of in een kerk met een zo schuldig verschraald en eigenmachtig-ingeperkt belijden als de Ned. Hervormde Kerk, de extreme vorm van belijden, die mede in de leertucht wordt gemanifesteerd, kan en mag worden volvoerd.

En daarna:

Ds. W. Zijlstra van Wijckel en dr. H. Schroten van Rotterdam-Charlois:

Korte inleiding over:

„Komen wij met de tegenwoordige presbyteriale structuur van de Kerk nog uit? "

Naar aanleiding van het mutatierapport is alom de vraag gerezen, of de huidige presbyteriale vorm van de Ned. Hervormde Kerk niet een „Saulsharnas" is, dat de Kerk belemmert de grote problemen, waarvoor zij zich gesteld ziet in de wereld van vandaag, tot oplossing te brengen. In hoeverre is de huidige vorm bepaald door een voorbijgegane historische situatie? Is het zelfs niet nodig de beginselen van de presbyteriale kerkstructuur zelf opnieuw te toetsen aan het bijbels kerygma, zoals de Reformatie het heeft leren verstaan?

Ik heb van beide referaten een verslag gelezen, doch het was mij te beknopt om er thans op in te gaan. Wel heb ik de indruk, dat de leertucht, ingekapseld in heel wat zwaargeladen termologieën van haar wezenlijke en Bijbelse roeping beroofd, een zachte dood zal sterven. En wat het andere betreft? In naam de presbyteriale orde der Kerk handhavend, verschijnt ze me, naar het verslag althans, wezenlijk als een andere, episcopaal, bisschoppelijk, gelardeerd. Ik kan me begrijpen, dat ds. Groenewoud, in Hervormd Weekblad „De Gereformeerde Kerk" d.d. 6 april 1961, zijn beduchtheid en misnoegen over deze onderwerpen en hun toelichting, uitsprak onder het opschrift: „Wat wil men toch? " Ja, wat wil men toch? In deze richting voortgaande zeilt de Kerk op een andere koers, naar ik vrees, dan die van Schrift en Belijdenis. Als men het zó wil, laat men het dan royaal zeggen. Dan weten we waar we aan toe zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen