DE GELE STER

Op de 29ste april 1942 kwam een verordening uit, waarbij bepaald werd, dat alle Joden behalve kinderen onder de zes jaar een gele ster moesten dragen. Nu dat weer, zeiden we tot elkaar. Weer een nieuwe etappe in de strijd van de bezetter tegen de Joden. Er was reeds veel aan vooraf gegaan: Joden, die in openbare diensten werkzaam waren moesten worden ontslagen en vooral krachtens een verordening van Seys-Inquart moesten alle Joden zich aangeven. Al deze vernederende en altijd met bedreiging van straf eindigende verordeningen, waren slechts stadia op de weg naar het einde: de algehele uitroeiing. Dat wisten we toen nog niet; dat konden we ook niet geloven, al waren we wel gewaarschuwd door de berichten, die van 1933 af uit Duitsland tot ons doordrongen. De schroeven werden regelmatig vaster aangehaald. Het ging in één richting, stelselmatig uitgevoerd naar een zorgvuldig duivels opgezet plan. Door de donkere nacht gingen de treinen naar Auschwitz, Maidanek of Treblinka, waar de dood wachtte. Zo was het in ons land, zo was het in Polen, zo ging het in Frankrijk.

In deze dagen nu het proces tegen de opperbeul Eichmann in volle gang is, wordt de gehele wereld van aangezicht tot aangezicht gesteld tegenover de gruwel van ellende, die het Joodse volk heeft moeten meemaken. De geschiedenis kent geen parallel voor deze verschrikking.

Gideon Hausner, de openbare aanklager, riep de 6.000.000 doden op om door zijn mond te spreken. Wat Farao deed en Haman wilde, zinkt in het niet in vergelijking met de massale vernietiging van het 'leven van miljoenen, wier enige misdaad daarin bestond, dat zij leefden, dat zij Joodse ouders hadden. Stelselmatig heeft men, de eeuwen door, vastgehouden aan het programma van het antisemitisme, zoals de eerzuchtige, niets ontziende Haman het formuleerde tegen de tyrannieke Aliasveros (Xerxes): „daar is een volk verstrooid en verdeeld onder de volken in alle landschappen van uw koninkrijk; hun wetten zijn verscheiden van de wetten van alle volken, ook doen zij des konings wetten niet, daarom is het de koning niet oorbaar hen te laten blijven." Het gaat tegen het belang van de koning in hen met rust te laten, men moet hen verdoen.

Met benauwende medogenloosheid heeft men de eeuwen door tegen de Joden gewoed. Antioches Epiphanes (165 V. C.) wilde de Joodse godsdienst met wortel en tak uitroeien en ontketende daardoor de Joodse vrijheidsoorlog. In de Middeleeuwen waren er hoogtepunten van vervolging in de dagen van de kruistochten en later van de progroms, die in Spanje in 1492 en in Portugal in 1497 tot algehele verdrijving van de Joden leidden.

Menigeen dacht, dat het antisemitisme in de 20ste eeuw tot de onmogelijkheden zou behoren. De moderne mens was immers opgevoed tot verdraagzaamheid. Het leek ondenkbaar, dat progroms zich zouden herhalen en een optimistische mensbeschouwing ging voorbij aan de tekening, die Paulus van de natuurlijke mens geeft: in boosheid en nijdigheid levende, hatelijk zijn en elkander hatende. Na de eerste wereldoorlog brak een vreselijke vervolging uit tegen de Joden in Polen en Galicië, dat het smeulende antisemitisme nieuw voedsel kreeg door een regiem, dat stelselmatig de volksopinie bewerkte en vergiftigde. „De Joden zijn geen menselijke wezens meer, maar grijnslachende glurende duivels. Die Juden sind unser Unglück". De massamoord op miljoenen onschuldige mensen was de consequente toepassing van nationaal-socialistische principes.

En daarmee zijn we bij het bovengenoemde boek: de gele ster. Het is een fotoboek aangevuld en gestaafd met documenten uit de jaren 1933-1945. Afkomstig uit archieven van Berlijn, Londen, Parijs en andere plaatsen. In een aangrijpend voorwoord zegt Thomas Mann tot de Duitsers: „gij moet volledig en onvoorwaardelijk kennisnemen van de verschrikkelijke misdaden, waarvan gij heden nog slechts heel weinig weet, gedeeltelijk omdat men ze voor u verborg, u met geweld kluisterde in domheid en apathie, gedeeltelijk omdat gij uit een instinct om uzelf te sparen de wetenschap van deze gruwelen verre hield van uw geweten". Men zal niet kunnen zeggen dat het niet waar is. Het is beschamend en verootmoedigend dit ontzettende boek vol van drama's van zinloze gruwelijke kwellingen te lezen. Een werk vol van verpletterende bergen van bewijsmateriaal. Wie de foto op de omslag goed bezien heeft van de kleine jongen met zijn kleine handen omhoog en wie de angst in de ogen van dit kind las, vergeet het niet spoedig. En wij weten deze foto's zijn nog geselecteerd, niet alles kan gepubliceerd worden; er zijn nu eenmaal grenzen, er zijn grenzen aan de publicaties.

In 1933 begon men Joodse boeken te verbranden en wij zien de brandstapels en daarnaast is het woord van Heine afgedrukt: een voorspel was dit slechts; daar waar men boeken verbrandt, zal men tenslotte ook mensen verbranden. In 1938 werden de synagogen in brand gestoken en woningen van Joden verwoest en zaken geplunderd. De officiële stukken, waarin de bevelen tot deze verwoesting gegeven werden, zijn gevonden. En dit alles was slechts een begin van de smarten.

De foto's laten ons zien, hoe gijzelaars in Polen worden gefusilleerd, hoe in Latauen losgelaten tuchthuisboeven honderden Joden met ijzeren pijpen doodslaan. Wij zien de ellende van de overvolle ghetto's in Warschau, totdat in juli '42 de afvoer begint naar de dodenkampen. Wat in het proces-Eiohmann meer dan eens aan de orde kwam, wij zien het hier door het foto-materiaal bevestigd: de massale fusillades. Verlamd door schrik en ontzetting ziet men de mensen, elkaar steunend, geheel naakt naar de fusillade-kuil wankelen. Voor de overgrote meerderheid van de Joden in bezet Europa bestond geen uitkomst; zij kwamen om in de ghetto's van Lodz en Theresienstadt, in de kuilen van Riga en Minsk, in de gaskamers van Auschwitz en Treblinka. De verslagen van ooggetuigen tarten alle verbeelding ... Lijken, lijken en nog eens lijken. Eén ontzettende aanklacht.

Wat moeten wij met deze herinneringen? Haat kweken en verachting voor allen, die verantwoordelijk zijn en waren? Daar zou niemand beter van worden. Maar het is in de eerste plaats nodig, dat wij in deze dagen van betrekkelijke vrede en voorspoed ons realiseren, wat duivelse machten aan leven en levensgeluk in een ogenblik kunnen verderven. Waar God in ballingschap wordt gezonden, daar moeten de gevolgen vroeg of laat openbaar worden, daar moet de eerbied voor de mens als schepsel Gods verdwijnen. Velen, die hun handen met bloed bezoedeld hebben, zijn gegrepen. Op de bijna laatste pagina van dit boek vol aanklachten zien wij de beklaagden van Neurenberg, zien wij ook de beulen van Auschwitz. Men heeft Eichmann gevonden, de man, die in '44 zeide: Ze zullen mij nooit terugvinden. Velen zijn niet gevonden of hebben zich aan de aardse rechter door zelfmoord weten te onttrekken. Maar de rechtvaardige Rechter van hemel en aarde zal recht doen en het onschuldig vergoten bloed wreken, dat de aarde gedrenkt heeft.

Er is schaamte en verootmoediging, als wij met de neus op deze donkere bladzijde in de geschiedenis der mensheid gedrukt worden. Deze dingen zitten dus ergens in het hart van de mens. En niet alleen daarom. Met elkaar worden wij geworpen op het Woord van de Spreuken: Welgelukzalig de mens, die gedurig vreest.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen