HERINNERING AAN „DE GENERAAL”

Past het om in „De Waarheidsvriend" ook te herinneren aan de politieke betekenis van onze heengegane generaal? Zeker wel, want de drijfveer voor zijn handelen was in het staatkundig leven geen andere dan in het kerkelijk leven.

Duymaer van Twist was geen politicus terwille van een bepaalde partij, hoewel hij voor de partij, die hem tientallen jaren lang voor een plaats in 's Lands Vergaderzaal kandidaat stelde, bewust en uit volle overtuiging gekozen had. Maar het was uiteindelijk toch niet Om die partij te dienen, dat hij zijn politieke werk deed. Zijn partij was instrument, en als zodanig had hij haar hoog. Maar doel was het vervullen van een roeping in dienst van Vorstin en land.

Zijn politieke betekenis is vóór alles geweest, dat hij ook daarin een gereformeerd belijder begeerde te zijn. Geen dweper, geen drijver, niet buiten de werkelijkheid staande, maar nuchter en dankbaar voor de geboden mogelijkheden, óók voor de kleine mogelijkheden.

Gereformeerd belijden. Dat is de draad, die door al Duymaers werk heenloopt, 's zondags en door de week, in de Kerk en in de Kamer. Daarin ligt naar onze overtuiging ook de verklaring van de hechte band, die zovelen van het „eenvoudige volk" met hem verbond.

Men moet daar niet licht over denken. Deze nauwe band was verbazingwekkend in een tijd, waarin er een veel grotere afstand was tussen de „groten in den lande" en het volk, dan thans. Voor zijn „grote" mannen had men eerbied en respect. Zij werden geëerd en vereerd. Maar de verhouding tot Duymaer van Twist was anders. Van hem (dit moét niet sentimenteel verstaan worden) hield men. Hij was, ook in zijn hoge staat, altijd hunner één. Dat leefde bij het gereformeerde volk, èn het leefde bij hèm. Dat volk voelde als het ware intuïtief: zijn taak ligt temidden van de anderen, maar bij óns is hij thuis. Daarom hielden zij van hem en daarom vertrouwden zij hem.

Wij zouden geen beter woord weten om hem te karakteriseren dan het woord: trouw. Niemand, voor wie hij zich gaf, heeft ooit behoeven te twijfelen aan zijn trouw. Hij bewees dat ten aanzien van zijn Vorstenhuis (Troelstra in 1918), zijn partij (actie-Hugo Visscher), zijn vaderland (bezettingstijd), zijn Kerk (Doleantie). En deze trouw vloeide bij hem rechtstreeks voort uit zijn calvinistisch gestempelde levensovertuiging. Dat wil niet zeggen, dat hij geen oog had voor veel verkeerds en afkeurenswaardigs in dit alles, maar hij trok zich niet hooghartig terug. Hoe zou hij ook, als hij op zichzelven zag. Wie zichzelf heeft leren kennen, wordt in zijn oordeel over anderer gebreken en tekortkomingen niet hardvochtig, maar veeleer mild.

Wie mocht menen, dat deze calvinistische levensovertuiging eng maakt, heeft het niet begrepen. Zij maakt niet bekrompen, wel samenbindend; niet hatelijk, wel kritisch; niet wantrouwend, wel onderscheidend; niet uitsluitend, wel bewarend; niet vijandig, wel strijdbaar. Dit waren ook de vruchten, waaraan men de boom Duymaer van Twist kende.

Aan de indruk, die de strijdbaarheid van deze in zijn hart eenvoudige man op tegenstanders maakte, bewaren wij een persoonlijke herinnering. Toen wij voor de eerste maal in de Tweede Kamer het woord voerden (daarbij naar goed gebruik de namen van degenen, die voorheen het te bespreken onderwerp behandelden, met ere vermeldend) en in dat verband ook de naam van Duymaer van Twist noemden, ontstond er kennelijk enige beweging bij de socialisten. Ruim veertig jaar na 1918 werden zij nog niet gaarne aan hem herinnerd. Hij was nog geenszins uit de tijd.

Is het beeld, dat wij van de generaal tekenden, overeenkomstig de werkelijkheid? Wij weten het niet zeker, want de tijd, waarin Duymaer van Twist vóóraan stond, hebben wij niet bewust meebeleefd. Ons scheidden twee generaties. Maar als wij afgaan op hetgeen ons is overgeleverd, en op een enkel gesprek, dat wij in de laatste jaren met hem hebben mochten, dan geloven wij wel, dat het beeld klopt.

Een enkele jeugdherinnering ondersteunt deze indruk. Als de Troonrede van Hare Majesteit op Prinsjesdag werd uitgezonden (een brief van mijn moeder, waarin zij mij op mijn vakantieadres het overlijden van de generaal meldde, herinnerde mij daaraan), dan stond mijn vader bij de radio te wachten tot het „Leve de Koningin" klonk. Zo hebben er in onze kring velen staan wachten en dan zeiden zij met een warme klank in hun stem: „Hoor je, dat is Duymaer!" Of misschien zeiden ze wel: „Da's Duimpie!" Maar dat was niet de gemeenzame populariteit, waarop vandaag menige politieke carrière getracht wordt gebouwd te worden. Dat was een uiting van verbondenheid: „Dat is een man van ons!

Het was slechts een enkele herinnering aan de nu van ons weggenomen voortrekker. Anderen, die samen met hem „in de frontlinie" hebben gestaan, zullen uit eigen directe ervaring beter de betekenis van zijn persoon en werk in al zijn facetten kunnen schilderen. Toch hadden wij er behoefte aan om vanuit één der levensterreinen, waarop de Generaal gedurende zijn leven actief werkzaam is geweest, de stem van de jonge generatie te doen horen. Want wat generaties scheiden, kan het beginsel samenbinden. En de wijze, waarop Duymaer van Twist ook in zijn politieke arbeid de band met het gereformeerde volk is trouw gebleven, is waard bij zijn heengaan gememoreerd te worden.

Ook wat zijn werk op het staatkundig terrein betreft, heeft ons hervormdgereformeerde volk veel reden Duymaer van Twist met dankbaarheid te gedenken. Moge ook zijn nagedachtenis tot zegen zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen