UIT DE PERS

Het is al weer enige maanden geleden dat we in deze rubriek wezen op enkele artikelen van dr. R. Boon, waarin hij ons de situatie in Amerika tekende, in verband met de oecumene. In een kerkdienst in de episcopaalse kathedraal te San Francisco heeft, tijdens een opzien-barende rede, dr. Blake, de secretaris van de verenigde presbyteriaanse kerk, een voorstel gedaan aam de episcopaalse kerk om samen de methodistische kerk en de verenigde kerk van Christus uit te nodigen, om te herenigen en gezamenlijk te komen tot een evangelische hervormd-katholieke kerk in de Verenigde Staten.

Dit alles geschiedde al vorig jaar; in onze rubriek signaleerden we dit. Nu komt dr. Boon er op terug in een artikel in In de Waagschaal van 9 dec, onder de titel: Een opmerkelijk oecumenisch voorspel. De bedoeling van dr. Blake is blijkbaar om eerst de zaak in de V.S. in orde te brengen, opdat dan vervolgens straks in de universele kerk het streven van de herenigde kerk in de V.S. een zo ruim mogelijke erkenning zal ontmoeten bij andere kerken. Daarbij is het van belang, dat we goed weten dat het bij die erkenning, waar het de verenigde kerk in de V.S. om te doen is, gaat om de erkenning van het apostolisch ambt. Het eerste hoofdbeginsel is en blijft: het apostolisch ambt.

Vooraf wees hij er op, dat zij die uit de traditie der Reformatie komen, een nieuwe waardering moeten herwinnen voor de genuïne christelijke waarden welke in de katholieke delen der universele kerk zijn behouden. Het gaat daarbij om die praktijken en opvattingen van geloof en orde, kerk en sacrament, welke in de reformatorische kerken op de achtergrond zijn geraakt of uit het oog zijn verloren.

Zij die uit de katholieke traditie komen, moeten hunnerzijds oog krijgen voor de bijdrage welke de Reformatie tot de volheid van geloof en leven van de universele kerk heeft toegebracht. Als eerste hoofdbeginsel geldt het apostolisch ambt. Zonder „historisch episcopaat" zal geen basis voor hereniging kunnen worden gevonden. Ongetwijfeld is „historie episcopacy" voor de presbyteriaal en congregationalistisch geordende kerken een moeilijk te aanvaarden zaak, gezien de door de historische ontwikkeling van het angelsaksische christendom gevoede argwaan jegens het episcopaat bij genoemde kerken. Maar ook al zal men niet eerst tot volledige overeenstemming behoeven te geraken betreffende een theorie over wezen en functie van het bisschopsambt alvorens verdere stappen tot hereniging te doen, toch zal het noodzakelijk blijken te zijn het uitgangspunt te kiezen in een herstel van de zichtbare historische continuïteit van het apostolisch ambt aan de zijde der niet-episcopale denominaties. Dit houdt in, dat alle ambtsdragers in de apostolische successie zullen moeten worden geïntegreerd en dat voor de verenigde kerk het historisch episcopaat zal moeten fungeren, opdat in een volgende phase van de zichtbaarwording van de eenheid der universele kerk het apostolisch ambt van de herenigde kerk in de V.S. een zo ruim mogelijke erkenning bij andere kerken zal ontmoeten. Want men zal nimmer uit het oog moeten verliezen, dat de hereniging van de genoemde kerkgemeenschappen niet meer dan een stap moet zijn in de richting van de zichtbaarwording van de ene universele kerk.

We weten dus al vast waar we zo ongeveer op rekenen kunnen als de V.S. hun inbreng gaan leveren in de oecumene. Als we daar naast de verdere gang van zaken stellen in de oecumene en het wil in de toekomst ook nog een beetje meevallen met de contacten met de roomse kerk, dan groeien we toch aardig toe naar een universele kerk onder leiding van enkelen of zelfs van één bisschop, die dan natuurlijk eerst geïntegreerd zijn in de apostolische successie, een punt waar trouwens ook de roomse kerk erg teer op is.

Ook in ons vaderland is het streven naar hereniging nog springlevend. De actie en ook de invloed van de „18" werken door. De gescheidenheid tussen hervormden en gereformeerden is niet langer duldbaar. Ook op dat punt doen zich merkwaardige dingen voor. Om u daarover in te lichten geven we u door enkele opmerkingen die in het Friesch Dagblad hebben gestaan en die we vonden in Waarheid en Eenheid van 8 dec. In dat dagblad wordt een beschouwing gegeven over het gebeurde in Wassenaar, waar de hervormde predikant ook voorging in de gereformeerde kerkdienst omdat de gereformeerde predikant om de één of andere reden niet was verschenen:

Ds. Wiersma preekte precies zo als in de hervormde dienst. En de gereformeerden hebben beslist geen ander geluid gehooid dan zij gewend zijn. Want de preken in de gereformeerde kerken en in de zogenaamde midden-orthodoxie in de hervormde kerk lijken als twee druppels water op elkaar ...

Op een enkele uitzondering na zou de hervormd-gereformeerde kanselruil in die stad dus zó maar van stapel kunnen. Die enkele uitzondering zit niet in de aanwezigheid van een vrijzinnig predikant, want deze heeft men in die stad niet. De moeilijkheid zit juist daar, waar je haar theoretisch niet zou verwachten: in de prediking van de Gereformeerde Bond. Vooral de oudere „bondsdominees" zou men dn de gereformeerde kerken niet gemakkelijk aanvaarden. Want dit type prediking kent men in de gereformeerde kerken praktisch niet meer. Natuurlijk allerminst omdat deze prediking niet schriftuurlijk zou zijn (een enkele hyper-orthodoxe uitschieter daargelaten), maar omdat zij naar de stijl van 1930 is en een levenssfeer verraadt waaraan de gereformeerden ontwend zijn. Of dit tot hun schade of tot hun voordeel is, laten we hier in het midden. Maar vast staat dat de midden-orthodoxe prediking en de gereformeerde prediking meer overeenkomsten hebben dan de gereformeerde preken en de preken van de Gereformeerde Bond.

Ook hiervan kunnen we dus zeggen, dat we dan weten waar we op rekenen kunnen als die vurig begeerde eenheid tussen hervormden en gereformeerden nog eens werkelijkheid wordt. Dat wil niet zeggen dat er tot nu toe veel twijfel over deze materie bestond. Stellig zijn er in de gereformeerde kerken ook nog wel andere stemmen; telkens weer horen we daar ook van ongerustheid en bezorgdheid over de gang van zaken. Maar het zijn nog maar zwakke geluiden; ze klinken nauwelijks meer door tot in het grote geheel van de gereformeerde kerken en als dit soms nog eens het geval is, dan worden ze gesust en de bedenkingen worden min of meer wat weggewuifd.

Van deze ongerustheid gewaagt ook het schrijven dat prof. H. Ridderbos ontving van een Amsterdammer, waarover hij schrijft in de rubriek Van Week Tot Week in het Gereformeerde Weekblad (Kok) van 8 dec. Deze briefschrijver merkte op, dat er bepaalde woorden zijn die in de prediking steeds zeldzamer

worden. De schrijver van de brief maakt zich dan ongerust dat dit ook geldt van woorden als zonde en schuld, en hij vraagt of dit niet wijst op een veruitwendiging en of de gevolgen daarvan ook in het leven niet zichtbaar zijn. In zijn antwoord geeft prof. R. de briefschrijver min of meer gelijk, maar merkt dan op, dat er op dit punt iets aan het veranderen is; en deze verandering past in het beeld van de tijd en in de achtergronden die men ook van de tegenwoordige kerkelijke situatie bezig is te ontdekken. Er is een verschuiving, een verplaatsing van de aandacht waar te nemen. Vroeger waren het met name de heilsordelijke vragen waar men zich vooral mee bezig hield en die in de prediking vooral de aandacht hadden. Zondag 1 en zondag 23 van de Catechismus waren de kernstukken. Maar na de oorlog is dit veranderd. Men begint meer en meer oog te krijgen voor de heilshistorische vragen.

Het gaat nu niet alléén om de enige troost voor. de individuele mens, maar ook om de totalitaire betekenis van Christus voor de wereld, dus om de heilshistorische dimensies van het evangelie. De Bijbel opent hier nieuwe vergezichten en, hoewel het gevaar van eenzijdigheid ook hier dreigt, toch moet men dit alles niet eenvoudig afdoen met termen als nieuwlichterij of middenorthodoxie.

Zoals er een gevaar is van een diepteprediking (de heilsordelijke), die de breedte van het evangelie verliest, zo is er een moordend gevaar van een breedte-prediking (de heilshistorische), die de diepte-dimensies verliest.

Dat wil niet zeggen, dat wij dus maar wat heils-ordelijke en heils-historische elementen in de homiletische of theologische mixer moeten werpen. Neen, de heils-historische benadering heeft haar eigen diepte, een diepte, die wel eens vergeten wordt. Dat geschiedt, wanneer het evangelie tot een sociale of internationale boodschap wordt, die haar wortel niet meer in de dood en opstanding van Christus vindt. En dit geschiedt ook als nog wel van de wereld in haar angst en doodsnood, maar niet meer van haar schuld gesproken wordt. Want in het midden van heel het Evangelie, staat het kruis van Golgotha. En er is geen enkele dimensie van het Evangelie, die haar betekenis niet of niet geheel zou ontlenen aan het heilig bloed van Gods gezegende Zoon. En het is niet alleen de enige troost van een door schuldbesef verslagen hart, maar het is ook de enige kracht van de kerk in de wereld, dat zij getuigen mag van het bloed der verzoening. Want aan het kruis van Jezus is niet alleen de zondaar aan zijn overtreding en is niet alleen de kerk aan de macht der zonde, maar is ook de wereld aan de macht der demonen ont-storven en ont-komen.

Deze uiteenzetting van prof. Ridderbos doet ons nog al sterk denken aan het betoog van prof. Berkhof in de bekende briefwisseling met ds. G. Boer. Als we die brieven er nu eens naast leggen, vinden we het toch echt zo gek nog niet om te spreken van middenorthodoxie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen