Een feestdronk op een receptie

De Heidelb. Catechismus jubileert. Er wordt een receptie gehouden, waarop men zijn gelukwensen kan aanbieden. Onder ben, die van deze gelegenheid gebruik maken, is Dr. J. J. Buskes een van de eersten. Hij doet dat in het weekblad der Hervormde Kerk; en hoewel hetgeen hij schrijft, uiteraard voor zijn eigen verantwoording blijft, werkt Hervormd Nederland er aan mee, dat velen van deze gelukwens kennis kunnen nemen.

Het is een nogal vreemde gelukwens geworden. U dacht misschien, dat Dr. Buskes de kerk feliciteerde met het heuglijk feit, dat zij, nu vier eeuwen geleden, een leer boek en een belijdenis van zo uitzonderlijk formaat mocht ontvangen. Dit troostboek is tot een rijke zegen gesteld. voor het persoonlijk, maar niet minder in het kerkelijk leven. Het heeft er het zijne toe bijgedragen, dat de gemeente bij het Woord Gods bewaard werd, en doet dat nóg.

Een dergelijke gelukwens, desnoods aangevuld met enkele kanttekeningen, wordt door hem echter in de kiem gesmoord. Het ontbreekt Dr. Buskes, naar hij opmerkt niet aan vrijmoedigheid, dat wisten we trouwens reeds. Die vrijmoedigheid ontleent hij in dit geval, aan zijn bezig zijn met de Catechismus, met woord en pen. Dat is heel belangrijk, en bijna had ik geschreven: De Heidelberger mag daar blij mee zijn! Na dit vrij uitvoerig vermeld te hebben, verklaart hij onomwonden: Het is geen leerboek voor onze tijd en wij kunnen daarmee als belijdenis niet volstaan. Nu zal niemand dit laatste beweren; we hebben, behalve de Catechismus, nog wel het een en ander. Maar dat bedoelt Dr. Buskes niet. Zijn bezwaren komen in het kort, hierop neer: De wereld komt er niet aan te pas, omdat het Koninkrijk Gods er niet aan te pas komt. Dat is geen beoordeling meer, dat is een veroordeling! Een leerboek, een belijdenis, waaraan het Koninkrijk Gods niet te pas komt. Die dus te kort doet aan een grondgegeven van de H. Schrift. Daardoor zijn de mensen van toen en van nu, op een dwaalspoor geleid, hoe spoediger we dat herstellen, hoe beter. Neen, Dr. Buskes windt er geen doekjes om, het staat er zwart op wit: Het Koninkrijk Gods komt er niet aan te pas.

Dr. Buskes is geen praatjesmaker, dat hoop ik tenminste. Maar dan moet hij zich toch eens rekenschap geven, van wat hij hier beweert! Of speelt hij met woorden, die leuzen geworden zijn: Koninkrijk Gods, wereld. En maakt hij zich — niet zo vreemd, vandaag de dag — schuldig aan de zonde der vereenzelviging: Koninkrijk Gods is gelijk aan wat ik daarover denk. Dat zou wel eens wat te maken hebben met een maatschappelijke orde, met ontwapening, met. . .

Bijna had ik gezegd: doorbraak. Maar dat zou wat onvriendelijk zijn. Dat in dit kader de verhouding Koninkrijk Gods en wereld, heel anders komt te liggen, dan in de H. Schrift is wel duidelijk. Wanneer Dr. Buskes zich nog eens in de Schrift verdiepte, dan zou hij de woorden niet tot kreten laten verworden. En was ook deze kreet hem op de lippen bestorven: Het profetisch karakter ontbreekt aan de Catechismus.

De nadere verklaring, die hij van zijn bezwaren geeft, aan de hand van Zondag 9 en 10, en de zondagen over de tien geboden, geven al evenzeer blijk van misverstand, om het maar zacht te zeggen. Vooral Zondag 9 en 10 moeten het ontgelden. Het Koninkrijk Gods is daar weggedrukt door schepping en voorzienigheid, volgens deze doctor. Als of net ia schepping en voorzienigheid dit Koningschap niet hoog opgericht staat. God en lot worden welhaast vereenzelvigd, alweer volgens Dr. Buskes. Dat de Heidelberger duidelijke stelling neemt tegen het lot: met bij geval, en dat er daarom van deze vereenzelviging geen sprake kan zijn, ontgaat hem blijkbaar. Hij heeft de Catechismus toch zó niet uitgelegd, hoop ik. Uit Zijn vaderlijke hand, komen alle dingen ons toe. Monisme roept Dr. Buskes. Een nieuwe kreet? Wat monisme is kan hij in ieder handboek naslaan; hier is dit woord misplaatst. Wel komt de vraag op: Wil hij soms een dualisme? De Heidelberger houdt stand in de spanning tussen „al hetgeen", en „Zijn vaderlijke hand". Zoals het geloof daarin stand mag houden, volgens het getuigenis der Schrift. Dat goede toeverzicht van het geloof ontlokt hem alleen maar een schampere opmerking. Het spijt mij, maar de wijn van deze feestdronk is wel wat zuur; is het geen edik, met gal gemengd?

Moest Hervormd Nederland, dit nu opnemen? Het stuk is, én wat de inhoud én wat de toon betreft beneden de maat. Of weten zij, die in de Hervormde Kerk de toon aangeven, eigenlijk ook geen raad met deze belijdenis!

Er was een tijd, dat velen met hoogachting over de Catechismus spraken, wij zouden er naar toe groeien, daarom moest zij weer onderwezen worden in de kerk. Is dat al weer verleden tijd."

Wij zullen op deze receptie geen feestdronk uitbrengen. Wij zullen wel dank­baar gebruik blijven maken van de H. Catechismus, in leerkerk en leerdienst. En deze, wat ondeugende en toch verheugende gedachte koesteren: Aan de Catechismus zal meer toekomst beschoren zijn, dan aan de inzichten van Dr. Buskes cs. Zo is het nu eenmaal met de belijdenis van de kerk. Wanneer zijn denkbeelden, tot op de draad toe versleten zullen zijn — en ze vertonen reeds hele dunne plekken — dan is de Catechismus nog niet uit de tijd. Hoe dat komt? Omdat er zo veel fijn goud uit het Woord Gods in is verwerkt; en het Woord van onze God blijft in eeuwigheid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen