De Catechismusprediking

IV (Slot)

Maar hoe kunnen wij onze kinderen zulke vragen stellen, en zulke antwoorden leren! Dat is, dunkt mij terzake. En het hindert niets, als onze catechisanten zouden zeggen: Dat antwoord kan ik niet geven. Dat is mij overigens maar één keer overkomen; en dat werd een vruchtbaar uur. Zullen we maar niet wachten, tot ze bekeerd zijn, zullen we de catechismusprediking maar niet omringen met allerlei voorwaarden, en alles laten zeggen onder voorbehoud. Dat is te doen gebruikelijk. De leermeester die de vragen stelt en de leerling die antwoordt, zetten wij op een voetstuk. Het is de verzekerde Christen, die hier aan het woord is! Alsof hier de oplossing lag. Neen: God is hier aan het woord. En de gemeente verstaat Hem, zij mag van Zijn waarheid, van Zijn heil getuigen, en daarin geloven. Tot die gemeente behoren ook onze kinderen. Klein en groot! Maar ze zijn nog.... En ze zijn nog niet....

We stellen vragen en leren antwoorden, niet onder het voorbehoud dat wij, maar onder het beding dat Hij. Daar blijve ruimte voor de Heilige Geest. Doch die verwachten we dan ook. Kohlbrugge heeft hier in zijn cateohismusverklaring het bevrijdende woord gesproken.

Mijn zoon, mijn dochter zijn nog dood. Moet nu zo'n kind leren en opzeggen: Wat is uw enige troost beide in leven en sterven. Het verstand zegt: neen. De waanwijze, de wederdoper zegt ook: neen. Het kind moet eerst levend gemaakt worden! Zo zou de duivel het wel graag willen hebben. Dat is de remonstrantse duivel, die de leer van de vrije wil voorstaat, dat is de duivel der wederdopers, dat is de pelagiaanse duivel, die allen wil helpen zonder middel. Het leven komt echter van God, door middel van het Woord. En even verder:

Ja zegt gij maar dan moet de Heilige Geest er bij komen! Dat gaat mij op dit ogenblik niets aan.

Dat de Heilige Geest het doet, weet ik zeer wel, dat wil ik u ook leren. Maar de Heilige Geest komt van boven naar beneden en niet andersom. Daarom kom ik, als van boven af, tot u mijn kind, en ik kom tot u volwassene met de vraag: Wat is uw enige troost. Deze vraag komt tot een, tot twee, tot vier, tot duizend, tot een gehele gemeente, tot een hele stad, tot het ganse land. Maar alle mensen hebben deze troost toch niet? Neen, niet één heeft deze troost van huisuit. Toch moet de vraag aan allen gesteld worden. Hij die deze vraag stelt is iemand die weet in Wien hij gelooft. Maar als hij met die vraag komt, richt hij haar van boven af, in het algemeen, tot de een zowel als tot de ander, zonder onderscheid. Ja zegt ge, maar daarom heeft men die troost nog niet. Neen, maar de vraag wordt juist gesteld opdat wij tot onszelf zouden inkeren en ons ernstig zouden afvragen: Wat vraagt die man daar. Die vraag komt dus niet tot ons alsof ze zegt: Het gaat u hier wel aan, maar u daar niet. Neen, ze komt, zoals de waarachtige reformatorische leer altijd komt, met de genade.

Hier is de prediker van de heilswaarheid aan het woord, die niet voor niets zo aan de catechismus verknocht was. Het woord van Paulus: Hoe zullen zij geloven, zonder die hun predikt, mag wel omgekeerd worden: Hoe zullen zij prediken zonder dat ze dit geloven!

De cateehismusprediking in het midden der gemeente, dient net als iedere prediking in het geloof te geschieden. Het geloof waarvan het votum belijdenis doet, vóór we het leerboek openslaan: Onze hulp staat! En zo alleen vloeit de uitlegging in de toeëigening over.

Genoeg. Ik vergde wellicht reeds te veel van uw aandacht.

Het goed recht van de catechismusprediking, haar eigen aard, haar eigenlijke doel, haar wezenlijke inhoud. Moet u nu nog spreken over haar vruöht? Ds. S. Gerssen heeft terecht gewezen op haar rijke vrucht, de eeuwen door, ook in onze gemeenten. Wie zal zeggen voor hoevelen de waarheid Gods ontvouwd werd, in de catechismusprediking. Dat in onze gemeenten de vrucht daarvan gevonden wordt ook in een bewaren van de kennis en van de leer, moge dankbaar worden vermeld, vooral wanneer wij vergelijkingen trekken met gemeenten, waar men de catechismusprediking als verouderd of overbodig heeft afgeschaft.

Doch met schaamte en smart moeten wij het erkennen: Een veelszins schrale vrucht, gelet op de aard, het doel, de inhoud van de catechismusprediking. Ik roep u op als getuigen! Waar wordt zo gevraagd in de gemeente? Waar wordt zo geantwoord? Een zeldzaamheid? Soms is men geneigd te zeggen: Een zeldzaamheid!! Toch heeft die gemeente jaar en dag de catechismusprediking gehoord. Worden er nog vragen gesteld, dan zijn het andere vragen. Geen vragen aangaande de heilswaarheid, maar vragen aangaande eigen staat en toestand. Hoe komt dat toch! Worden er antwoorden gegeven, dan zijn het andere antwoorden. Antwoorden, waarin men een slag om de arm houdt. Antwoorden waarin weifelingen en twijfelingen overheersen. Antwoorden, die geen antwoorden zijn, maar in verzuchtingen machteloze verzuchtingen blijven steken, Mocht het eens.... Geen wonder. Waar de vragen verikeerd worden gesteld, daar vallen de antwoorden verkeerd uit. Nogmaals. Hoe komt dat? Leert God het nu anders dan toen? Is Hij niet Dezelfde, als in de dagen van de catechismus. Leeft God soms niet meer, en is Zijn woord geen levenswoord meer. Zijn waarheid geen heils- geen geloofswaarheid meer. Ik moet u bekennen, dit kan mij beklemmen. En hoe zullen wij in de aanvedhting standhouden, indien we deze antwoorden niet meer kennen. Bevindelijk kennen, dat is uitgeschreven vinden in hart en leven?

Waar schort het aan? Misschien aan de catechismusprediking, die de catechismus voortdurend in de rede valt, en daardoor verdraait? Wat een hoogmoed verraadt zich daarin. Onze predikanten moeten geschoold worden, door de catechismus, ze moeten herschoold worden. Ze zullen daarvan de vrucht ontvangen, voor hun bediening. Misschien aan de gemeente? Die denkt, u kunt het mij niet aanpraten, en ik denk er niet aan om het na te praten. Ziet, daar zijn we een dodelijk misverstand op het spoor. Alsof prediken, aanpraten was. En belijden, napraten. Alsof het iets tussen dienaar en gemeente was, iets, waaraan deze en gene wat heeft, en dat de meesten voor kennisgeving aannemen. Dan is de bediening met onvruchtbaarheid geslagen. En die prediking die in praten ontaardt, hoe waar, hoe vroom, hoe bevindelijk ze moge zijn, is ontzonken aan de Kracht des Woord. Het Koninkrijk Gods is niet gelegen in woorden, maar in kracht.

Het onderricht uit de Catechismus is echt onderricht. Christus bedient Zijn ambt! Onder ons. Ondanks ons. Dank zij Zijn volmacht en Zijn almacht. Hij bedient het door Woord en Geest. Hij is daarmee bezig. Is dat niet zo, is dat niet het draagvlak en de draagwijdte van de prediking, dan is ze ijdel! Maar Code zij dank. Zij is niet ijdel. Ook de catechismusprediking niet. En wanneer ik hier een wat hartstochtelijk pleidooi voor een catechismusprediking houd, die aan de catechismus recht doet, omdat ze aan het woord Gods recht doet, dan is het, omdat ik mij daardoor gezegend weet, steeds weer en steeds meer. Omdat ik, en velen met mij, dienaren en gemeenteleden, bij dit onderricht vele gedachten, ook vrome en ernstige gedachten, gevangen leerde leiden tot de gehoorzaamheid van Christus. En daarom, met Kohlbrugge moet zeggen. De Heidelberger, de eenvoudige Heidelberger, houdt daaraan vast, kinderen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen