VAN DE PRAEDESTINATIE

Een heel vreemde speculatie over verkiezing en verwerping treffen we bij Karl Barth aan. Het zet heel de schepping en heel de Godsregering onder het beeld der verkiezing. Wat de Godsregering in het algemeen aangaat, is daartoe aanleiding, daar de Heilige Schrift verschillende voorbeelden noemt als Jacob en Ezau, Saul en David om maar een paar zeer bekende en sprekende te noemen. Op die grond echter kan men niet al het handelen Gods in de historie verkiezend handelen noemen. Daarentegen kan men terecht van praedestinerend handelen spreken. Al het handelen Gods is zonder beding praedestinerend handelen. Dat komt ook overeen met Zijn Majesteit. Maar als Barth zelfs de scheppende arbeid Gods als een verkiezende wil zien, verkleint hij de vrijmacht Gods, door de gebondenheid aan het op welke wijze dan ook voor Hem voorhandene, waaruit Hij gezegd wordt te kiezen.

Het herinnert aan de Theodice van Leibnitz. Deze beweerde toch, dat God de best mogelijke wereld had geschapen. Dan dringt zich toch de idee op, alsof God die mogelijke werelden als voor zich uitgestald zag en dat Hij er één uitkoos. Dat is nu wel heel menselijk van God gedacht, maar God is geen mens. Deze is wel naar Gods beeld geschapen, maar daarom is hij geen God, doch eeuwig van Hem onderscheiden in wezen. De scheppende Majesteit Gods mag dan ook niet op één lijn worden gesteld met zoekend vernuft van een mensenkind om iets uit te beelden, waarmede zijn geest zich vermoeit.

Iets dergelijks moet ook K. Barth voor de geest hebben gestaan, toen hij het zo contrueerde, dat de schepping der wereld een handeling is geweest van de „kiezende God'". Leibnitz' voorstelling kan men verklaren uit het bij hem en in zijn tijd heersend rationalisme: de absolute rede stelde de mogelijkheden en Gode bleef slechts over daaruit het beste te kiezen.

Deze voorstelling verdient, zoals gezegd, afkeuring.

Maar, van waar die mogelijke werelden, die volgens Baath niet werden gekozen en dus verworpen? Uit deze verwerping verklaart hij op zijn beurt de strijd en ellende in de wereld. Wat macht zet de Almachtige bij al Zijn handelen, ja, bij de schepping der wereld voor een keuze? Of moet zich dit alles; het ontwerpen van wereldprojecten, het wikken en wegen, het kiezen en besluiten zich afspelen in de Raad Gods, alsof Hij een mens ware?

Trouwens ook de stelling van Barth: God verkiest en juist daarmede verwerpt Hij ook, wat Hij niet verkiest, welke Hij ook nog Bijbels noemt, is zeer aanvechtbaar om niet te zeggen onjuist. God wil en is juist daarmede ook onwillig en zet zich tegen hetgeen Hij niet wil. Hij zegt „ja" en zegt daarmede ook „neen" tegen datgene, waartegen Hij geen „ja" zegt. (K.D. III. 3. S. 405).

Dat klinkt nu wel heel dapper, maar het is zelfs ook bij ons menselijk kiezen, uitkiezen, lang niet altijd zo, dat niet kiezen juist daarmede ook verwerpen betekent en dit zou dan bij het n.b. scheppend handelen Gods kenmerkend zijn| Bovendien zou de Bartiaanse voorstelling op een innerlijk conflict in God wijzen, hetgeen met Zijn heiligheid niet, is overeen te brengen, hoewel Barth daarop zijn beschouwing wil doen steunen.

Het schijnt, dat die verworpen zaken of mogelijkheden nog een soort leven of bestaan kunnen voeren en zich verzetten tegen God, zodat het conflict zich doorzet in de wereld. Met het creatuur zijn schijnt de innerlijke controvers van verkiezing en verwerping gegeven, zodat het woord in de wereld, de zonde een aan het schepsel „van nature" eigene aangelegenheid schijnt te zijn.

Heel deze beschouwing heeft wezenlijk geen meerdere overeenkomst met de Schriftuurlijke leer van de verkiezing ten eeuwigen leven dan de naam: verkiezing. Het is een specimen van een wijsgerige structuur uit het atelier van de firma Barth-Heidegger. Maar het is geen theologie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen