Boekbespreking

Ch. Wentinck, Torens, tempels en taveernen, 112 blz., ing. ƒ 3.95. Uitg. W. de Haan, Zeist, 1963.

Deze reisbeschrijvingen — de ondertitel spreekt van verkenningen — voeren de lezer naar het gebied van de Middellandse Zee, de oude wereldzee. De schrijver trok niet zo snel mogelijk door deze gebieden heen, maar hij verliet telkens de hoofdwegen en zocht plaatsen op, waar gemeenlijk geen toeristen komen. Zo vertoefde hij maandenlang op een vrijwel onbewoond eiland Mljet, vijf uur varen van Dubrovnik, waar hij visser was met de vissers; hij woonde daar in een huis waar geen waterleiding was en geen elektriciteit. „Dit bevrijdde ons van de vrees radio's te zullen horen. Bovendien gaf het de dag een natuurlijk ritme", zo zegt de schrijver. Hij tekent de armoede van Joegoslavië, waar men een Volkswagen kan kopen voor een prijs, die men in ons land voor een Rolls Royce neertelt. De schrijver vertelt van Spanje en de tempels der vroege christenheid; van Sicilië, van de jacht onder water op grote vissen in Zuid-Frankrijk.

De oorspronkelijke foto's — 64 bladzijden buiten de tekst — van de eerste — resten van die oude stadsmuur van Byzantium — tot de laatste — het forum van Pompei — zijn zeer de moeite waaard.

Wie van reisbeschrijvingen houdt zal van dit boek uit de Phoenix-serie beslist genieten.

Dr. J. W. Fuchs, Klassiek Vademecum, 236 blz. Van Goor Zonen, Den Haag, tweede druk, z.j.

In dit boek zijn in alfabetische volgorde opgenomen termen uit de mythologie, geschiedenis, litteratuur, taalkunde, metriek, staatsinstellingen, architectuur en kunst van de oudheid. Hierbij wordt kort en zakelijk de betekenis van deze namen of woorden gegeven. Hier en daar zijn de artikelen iets breder, b.v. dat over keizer Augustus, over Aristoteles e.a. Naast vele namen vinden wij afbeeldingen b.v. van woonhuizen, van kleding, vele mooie afbeeldingen zijn opgenomen, b.v. van de Pont du Gard, het aquaduct in het zuiden van Frankrijk, waarvan nog een deel over is en dat nog steeds een grootse indruk maakt.

Het is een goed verzorgd boek, op goed papier gedrukt, dat ik gaarne aanbeveel en dat wie geen klassieke opleiding heeft gehad, zeker goede diensten kan bewijzen.

Bij een enkel stukje maakte ik een aantekening. De schrijver noemt Sanherib ten onrechte stichter van Ninevé; Ninevé is door Sanherib wel zeer verfraaid en opnieuw tot hoofdstad gemaakt, maar reeds in de 10e eeuw was het ook hoofdstad. Het stukje over Babylon vond ik niet geslaagd.

Bt.

Christelijk erfgoed langs 's Heren wegen. In Nederland door B. Bekman, 84 blz. In Frankrijk door R. Franquinet, 96 blz., geb. ƒ 4.95. Uitgeverij de Toorts, Haarlem.

De uitgeversmaatschappij de Toorts geeft onder de titel Christelijk erfgoed langs 's Heren wegen, een serie boeken uit, waarin verslag gedaan wordt van zwerftochten langs minder bekende en weinig bezochte monumenten van christelijke cultuur. Ook zeer bekende gebouwen werden door de auteurs bezocht.

Bekman, van wiens hand verscheidene oorspronkelijke werken en daarnaast enige vertalingen het licht zagen, schrijft over Nederland. Wat is er in het eigen land veel te zien, waaraan achteloos voorbij gereisd wordt! De auteur beschrijft een basiliek in Oldenzaal, een Romaanse kerk in St. Odiliënberg aan de Roer in Z.-Limburg, het klooster te Ter Apel, maar ook: de St. Jan van Gouda en de Grote Kerk van Dordt. „Laten wij het jachtige leven van tijd tot tijd ontvlieden om jacht te maken op te zeer vergeten schoonheid. Neemt de tijd om dit te bezien". De schrijver eindigt met: „de kerken staan nog in het land als huizen van God, die aangebeden wil worden in geest en waarheid".

Het tweede deeltje van de hand van een kunstkritikus en schilder, die sinds jaren in Parijs woont, wijst eveneens op vele schatten uit het verleden. Wat is er veel te ontdekken in Frankrijk, ook voor wie heel wat van dit land weet! Dat hier nog meer dan in het andere deel r.k.kerken bezien worden, ligt in de aard van de zaak en van de schrijvers. De auteur beschrijft schoonheden, die inderdaad een omweg waard zijn; maar ook zulke, die men niet behoeft te zoeken, als een kathedraal te Sens. La Roebelle, het bolwerk der Hugenoten is niet vergeten. Vijftienduizend protestanten vochten daar een jaar lang, totdat er slechts een tiental overbleef in de versterkte haventoren. In 1628 werd de weerstand gebroken.

De boekjes zijn keurig verzorgd uitgevoerd en met vele foto's voorzien.

Bt.

Dr. M. Gough, De eerste christenen, 166 blz., ing. ƒ 3, 95. Uitg. W. de Haan, Zeist, 1963.

De schrijver, die zich specialiseerde in de archeologie van het Oude Christendom bespreekt in dit boek, dat in de grote Phoenix-pocket serie uitkwam, de geschiedenis van de christenen tot de troonsbestijging van Thedotion in 527, toen een nieuwe era aanbrak. Hen tekent de wereld, waarin het christendom verscheen en geeft daarna een overzicht van de eerste drie eeuwen, waarbij minder over interne leven van de kerk dan over de uiterlijke lotgevallen wordt geschreven. Dan volgen twee hoofdstukken over de christelijke bouwkunst en de kunst vóór Constantijn.

Het oude kerkhuis was zeer eenvoudig, er was in die tijd van een traditie op het gebied van grote gebouwen nog geen sprake. Het heeft ook geen invloed uitgeoefend op de latere basiliek-architectuur van de kerk. Bouwkunstig gesproken is die kerk van Dura vertegenwoordigen een stijl, De theorie, dat de basiliek-kerk uit de Romeinse particuliere bouwkunst is ontstaan, vindt hier geen steun. De schilderingen in de synagoge en in de kerk van Dura vertegenwoordigen een stijl, die een grote invloed zouden hebben op de oudchristelijke kunst.

Het tweede gedeelte vangt aan met de tekening van de religieuze ideeën van de tijd van Constantijn tot Justinianus. Hier ontmoeten wij namen als Arius, Donatus, Nestorius. Van het Pelagianisme zegt de schrijver, dat zijn algemene gedachte vandaag nog een aanzienlijke invloed uitoefent. Na 313 verdrong de basiliek, waarvan de grootste verdienste is, zijn eenvoud, het kerkhuis snel. Uitvoerig lezen wij over de ontwikkeling van de kerken en over de kunst van deze eeuwen. 40 bladzijden foto's met vele afbeeldingen van reliefwerk, fresco's en mozaïeken, van oude kerken, zowel van binnen als van buiten illustreren de tekst.

Het boek laat zich vlot lezen, ondanks het zeer vele feitenmateriaal, dat gegeven wordt. Het is een mooi deed, dat ongetwijfeld velen zal boeien. Sommige stukken had ik wel enigszins anders geformuleerd willen zien b.v. enige opvattingen over Augustinus en diens leer van de wil.

Bt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen