SYNODALE GELUIDEN OMTRENT DE KERNBEWAPENING (VII)

§ 3. Een achttiende eeuwse droom

Het hedendaagse pacifisme beantwoordt aan dit cultuurideaal en daarvoor is maar één verklaring: zijn zij beide van humanistische huize.

Het is hier niet de plaats om alle vredesbewegingen van onze tijd aan een critisch onderzoek te onderwerpen, doch ik zou een uitzondering willen maken voor de z.g. Praagse vredesbeweging, omdat zij zich tooit met het versiersel „christelijk".

Het tekent overigens al dadelijk deze beweging, dat haar aanhangers weglopen met Karl Barth, anders altijd de felle tegenstander van zulk een annexatie (partijvorming op confessionele grondslag, enz.). Alweer dat irriterende „quad licet lovi non licet bovi" (letterlijk vertaald: wat Jupiter vrijstaat, dat staat een os niet vrij).. . .

En dan spijt het me te moeten zeggen, dat ik deze beweging niet anders kan zien dan als een fuik van de communistische propaganda. Zij leeft immers bij de gratie van het Oosten, waar de kerk weinig meer is dan een speelbal van de staat, op kosten van het Westen. . . .

De kerk wordt in een communistisch geregeerd land geduld, in zoverre de plaatselijke machthebbers daar belang bij hebben: hetzij ter handhaving van de sociale rust binnenslands (Polen), hetzij ter ondermijning van het gezag der overheden buitenslands. Dat er op de lange duur voor de kerk geen plaats is in de communistische wereld, weet een ieder. Zij wordt geduld „the time being" . . . . .

In het kader der activiteiten van de Praagse vredesbeweging is het wel mogelijk, dat een Oosters kerkvorst anti-westerse geluiden laat horen in een land als Nederland, doch het omgekeerde is uitgesloten: Zou ooit een prof. Zuidema de kans krijgen om iets ten nadele van het communisme te zeggen in een land als Tsjecho- Slowakije ?

Daarom moet heel deze beweging worden gebrandmerkt als een niet-bonafide zaak. Ik oordeel niet over de eerste de beste predikant, die achter deze beweging aanloopt. De kopstukken evenwel verdienen niet gespaard te worden. Willens en wetens propageren zij de grofste leugens als zou b.v. het anticommunisme in ons werelddeel door de pers worden aangemoedigd. Een van de zijde van de wetenschap pas in België gehouden enquête wijst ondubbelzinnig het tegendeel uit !

Wie zijn die kopstukken?

Promotor Hromadka sanotioneerde indertijd, zoals de lezer zich ongetwijfeld nog wel herinnert, de bloedige onderdrukking van de Hongaarse „opstand". Hij is niet voor niets drager van de vredesprijs van Lenin. Hem hieronder aan het woord te laten komen, heeft geen zin. Zou ooit zijn vaderland worden bevrijd van de commimistische dictatuur, dan is het geen vraag welk lot hem wacht. Wij hebben dat in Hongarije gezien!

Een dubieuze figuur is ook aartsbisschop Nikodim, blijkens zijn onlangs in Driebergen gehouden toespraak, mij uitgereikt in het Duits.

Ik citeer: „Was aber den blinden Antikomunismus anbetrifft, so sehen wir darin entweder die Erseheinung der dem Christentum fremden „Unreinigkeit" (1 Thess. 2, 3) echt propagandistischen Charakters oder ein trauriges Missverstandnis, das auf einer falschen Unterrichtung und einem Uriverstandnis der lebendigen Wirklichkeit begründet ist. Viele lehnen den Kommunismus wegen seiner „Todsünde" des Atheismus ab. Aber sie vergessen dabei über den Atheismus im Schosse jeder nichtkomunistischen Gesellschaft (zu reden)". Alsof het geen verschil uitmaakt wat ginds en hier geschiedt! Hier een staat, die bijna alles tolereert (teveel overigens), ginds een staat, die zijn onderdanen in atheïstische richting drijft . .. . . .

Nog een tweede citaat: „Vom christlichen Standpunkt aus kann man die Tatsache nur begrüssen, dass in den sozialistischen Staaten die „Freiheit" der Ausbeutung der Arbeit eines anderen Menschen oder die „Freiheit" einer verderbenden ideologischen Wirkung aug die Unwelt fehlt. Die Beduigungen selbst, unter denen ein Mensch hier lebt, schliessen jede Möglichkeit aus, Mörder zu sein, denn er kann hier nicht sein persönliches Wohlergehen auf Schweiss und Blut seiner Brüder bauen, wobei er ihr Leben und ihre Gesundheit gefahrdet". Welk een demagogie! Stemden niet in de afgelopen jaren miljoenen mensen — om een beeldspraak van Lenin te gebruiken — met hun voeten voor het Westen? Had niet ten tijde van Stalin iedere vierde Rus een familielid of bekende in het concentratiekamp?

Ik citeer vervolgens: „Die „Theoretiker" des Antikommimismus nennen die imperialistischen Lander die „freie Welt". In Wirklichkeit is die „freie Welt", eine Welt der Ausbeuteng und Rechtlosigkeit, eine Welt, in der die menschliche Würdie und die nationale Ehre mit Füszen getreten wenden, eine Welt des Dunkelmannertums (obscurantasme, v. R.) und dar politischen Reaktion, eine Welt militaristischer Willkür und blutiger Verfolgung der Werbtatigen."

Woorden van Nikodim? Neen, woorden ontleend aan het jongste program, van de C.P.S.U. (editie-Wagenlehner)!

Favoriet in kringen van het christen-pacifisme is voorts prof. dr. D. Heinrlch Vogel, theologisoh hoogleraar aan de von Humboldt-universiteit in Oost-Berlijn.

Hem gewerd — ter gelegenheid van zijn 60ste verjaardag op 9 april 1962 — de orde van verdienste voor het socialistische vaderland in zilver, met als commentaar van de zijde van dat vaderland., . . . . haben Sie praktiziert, was Sie Ihrer Glaubensüberzeugung entsprechend Solidaritat mit den Gottlosen nennen warnen Sie leidenschaftlich vor atomaren Wettrüsten, vor der Remilitarisierung der Bundesrepubliek, vor der sterilen und antihumanen Politik des Antikommunismus " Noemde niet deze professor — geheel in de stijl overigens van Karl Earth — het anticommunisme de zonde van onze tijd?

Een steunpunt van de Praagse vredesbeweging is ook dr. van Leeuwen, onlangs door onze Synode benoemd tot adviseur in aangelegenheden betreffende het communisme.

Aan het vorenstaande zou nog heel wat kunnen worden toegevoegd.

Ik zou echter willen volstaan met het volgende.

1. Het ontgaat niemand, dat de ridders die zich aanmelden voor de kruistocht tegen het anticommunisme, bijna zonder uitzondering (atoom)pacifist zijn.

2. De kruisridders zowel als de pacifisten bedienen zich van dezelfde taktiek: eventuele tegenstanders worden naar beproefd marxisitisch recept tegen de muur gedrukt. Men is immers óf vredelievend (tegen de Bom) of oorlogszuchtig (vóór de Bom); men is óf progressief (vervuld met een grote dosis vertrouwen in het communisme, c.q. tot verzoening geneigd, al is het door te capituleren. . .) óf conservatief („fundamentalisten" staan gemeenlijk qualitate qua als zodanig te boek...).

3. De theologie van Karl Barth verklaart ons deze correlatie. Waar Gods Voorzieninigheid (God als „Erhalter") vervaagt tot een nauwelijks meer op te vangen glimp van de Alomtegenwoordigheid Gods; blijft de mens nog slechts de keus over, waarvoor onze Synode kerk en volk gemeend heeft te moeten plaatsen. Het resultaat laat zich raden: Wie verkiest er nu een wisse dood boven het leven, lal is het onder zware druk? Verabsolutering van het ene kwaad leidt dan als vanzelf tot relativering van het andere kwaad, gegeven dat „tertium non datur". . .

4. De zgn. atoomvrede is naar het oordeel onzer Synode dan ook iets ongerijmds, in het gunstigste geval te waarderen als een historisdh feit (blz. 44). Had onze Synode tevoren haar oor te luisteren gelegd bij een politicus van formaat als b.v. prof. Patijn, zij zou wellicht niet tot deze dwaasheid zijn vervallen...

5. Een bijzonder kwalijke omstandigheid is ook, dat onze Synode geen termen aanwezig aohtte om zich te distanciëren van wat in pacifistische kringen strijk en zet is: de diskwalificatie van „besmette" personen en groepen, ambten en bedieningen, enz. Illustraties:

— „Het is de grootste fout, die politieke partijen ooit hebben begaan: militairen in of buiten , dienst", als kandidaten voor een vertegenwoordigend lichaam te aanvaarden" (ontboezeming in het orgaan „Ban Oorlog Uit! Nu!" van 16 april jl.)

— Het was in nauwelijks bedekte termen, dat prof Berkhof onlangs onze legerpredilcanten het verwijt heeft gemaakt, als zouden zij verzuimd hebben een gravamen in te zenden ... Edoch, had er van prof. Berkhof cs. niet reeds lang een bundel gravamina mogen worden verwacht tegen de Drie Formulieren van Enigheid, formulier voor formulier.. .? En wat is toch de reden, dat thans van humanistische zijde geestelijke raadsliden worden opgeleid ten dienste van het leger, met medewerking van . .. prof. Berkhof? Het moest er zo ook wel van komen, dat hij te horen kreeg: „Tart ons niet langer!" (prof. Van Niftrik).

6. Ik heb er geen behoefte aan de eigen wereld mooier voor te stellen dan zij is, doch dit mag er m.i. nimmer toe leiden iets toe of af te doen aan

a) de barre weirkelijkheid van het communisme en

b) het perspectief van het ogenblik, gegeven met het inzicht van de grootste staatslieden van Oost en West, dat een kernoorlog onder alle omstandigheden voorkomen moet worden.

7. Bepaald onwaar is de voorstellingswijze van pacifistische zijde

a) alsof de eerste christenen allen anitimilitairist zouden zijn geweest;

b) alsof onze politici en onze militairen het beter zouden willen weten dan de kerngeleerden en

c) alsof onze voorlichting van hetzelfde gehalte zou zijn als die van achter het IJzeren Gordijn.

Had onze Synode geen reden dit eens recht te zetten?

8. De houding van onze Synode is ook tweeslachtig: de haast waarmede zij staatssecretaris Calmeyer dacht te kunnen „di-esseren" steekt schril af bij de welwillendheid jegens een figuur als dr. Van Leeuwen....

9. Zeer teleurstellend is het feit, dat onze Synode er niet in geslaagd is bloot te leggen, wat toch de kern van het onderhavige vraagstuk moeten heten, t.w. 's mensen afval van God. Zeiden niet onze voorouders: „Op de bodem aller vragen rust der wereld zondeschuld"? Wij stappen hiermede van het pacifisme af.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen