SYNODALE GELUIDEN OMTRENT DE KERNBEWAPENING (XIV)

Naast de term „vreedzame coëxistentie" doet nog een andere term opgeld, t.w. de term „wedijverende coëxistentie".

Deze term doet ons denken aan een wedstrijd.

Inhaerent aan het wedstrijdwezen evenwel zijn de volgende elementen:

a. de spelregels;

Maar is hier het woordje „spel" wel op zijn plaats, als wij eens letten op wat er in de intenationale politiek gebeurt ?

Usance is daar toch, dat die regels worden gemaakt, hetzij tijdens het spel, hetzij ook na afloop van het spel, om dan nog maar te zwijgen over de wijze waarop dat pleegt te geschieden !

b. de arbitrage;

Op 22 juni 1962 sprak de Sovjetunie in de Veiligheidsraad — toch wel het orgaan daarvoor, dacht ik — haar honderdste veto uit (onze Synode beaamt dit misbruik : blz. 36) ! Kwam de Sovjet-Unie ooit een verplichtirug na, die haar niet zinde ?

c. de tribune;

Hier zitten de „toeschouwers" : ontnuchterde vredesapostelen a la Nehroe, sjeiks uit het Midden-Oosten („pecunia non olet"), kijvende prinsen (Laos), revolutionairen a la Nkoemah, charlatans a la Duvater („Ik verklaar mijn ambtsperiode voor verlengd"), enz. 

Alen nemen wel op de een of andere wijze deel aan de wedstrijd, hetzij vrijwillig (de belligerenten tegen elkaar uitspelend) hetzij ook erbij gesleept: die tribune immers fungeert enerzijds als klankbord, anderzijds als veroveringsdoel, al dan niet in ideële zin.

„Neutraal" is niet één mogendheid (cultuurmachten zijn nimmer neutraall).

Ziehier nu de werkelijkheid van Chroestsjef's „vreedzame coëxistentie", ons gepresenteerd als der volkeren heil in een overgangstijd. Maar laten wij onszelf niet bedriegen : hem staat geen ander doel voor ogen dan dat van zijn voorgangers, d.i. een vuurrode aardbol zonder God.

Ik lees toch, wat dit laatste aangaat, in voornoemd partijprogram : „Systematisch moet een omvangrijke wetenschappelijk-atheïsitische propaganda worden gevoerd, geduldig moet men de ongegrondheid van de religieuze dogma's uiteenzetten, dogma's die zijn ontstaan in een tijd toen de mensen overgeleverd waren aan blinde natuurkrachten en sociale slavernij, en de werkelijke oorzaken van natuurlijke en maatschappelijke verschijnselen niet kenden. Hierbij moet men zich baseren op de verworvenheid van de moderne wetenschap, die de mysteries van het heelal gestadig oplost, de beheersing van de natuur door de mens uitbreidt, en geen ruimte laat voor godsdienstige bedenksels over bovennatuurlijke krachten".

Onze Synode verkijkt zich hier op de schijn :

1. Zij ziet blijkbaar niet in, dat de termen „koude oorlog" en „vreedzame coëxistentie" betrekking hebben op één en dezelfde zaak : een alles omvattende worsteling op leven en dood.

Op blz. 42 van het rapport lezen wij: „De coëxastentie mag worden gezien als het veld waarbinnen, door het geduld van God, mensen een poging mogen doen, anders dan door een eindeloos geprolongeerde koude oorlog, tot een leefbaar bestaan te geraken. Maar anderzijds mg dit niet betekenen, dat het besef van mede-schuldig zijn van het Westen aan de huidige situatie haar de ogen mag doen sluiten voor de grote waarde van de geestelijke goederen, die in de westerse wereld aanwezig is. Ook al moet worden erkend : niet overal en niet in een volmaakte vorm en als een steeds weer te bewaren en zelfs te heroveren goed".

Slechts twee aantekeningen:

  1. Maatgevend is niet wat wij beleven te verstaan onder die uitdrukking „vreedzame coëxistentie", doch wat ons opgedrongen wordt onder die leus:

„De vreedzame coëxistentie vormt de grondslag van de vreedzame wedijver tussen socialisme en kapitalisme op internationate schaal en is een specifieke vorm van klassenstrijd tussen hen". (Uit meergenoemd partij program).

  2. Door wie wordt die koude oorlog geprolongeerd? Het had onze Synode gepast hier kleur te bekennen!

2. Zij degradeert die worsteling tot een belangengeschil. Terecht merkte mr. Haantjes op: „Een innerlijke toetsing van deze „systemen" aan een hogere norm ontbreekt al te zeer. Wanneer de Synode zich uitdrukkelijk verenigt met een visie, die het onderscheid tussen verschillende politieke systemen terugbrengt tot bestaande „belangentegenstellingen", en wanneer zij als de gewenste verhouding tot de communistische staten een „wedstrijd tussen verschillende manieren van leven aanbeveelt (blz. 40), dan is daaruit iedere beoordeling naar criteria van vrijheid of knechting, van recht of onrecht, verdwenen".

3. Zij beseft onvoldoende, dat op ideologisch terrein — toch bij uitstek het domein van de kerk ! — geen vreedzame coëxistentie mogelijk is, naar ons van commumstische zijde aldoor duidelijk te verstaan is gegeven.

Zo b.v. onlangs nog bij monde van Adzjoebei, de schoonzoon van Chroestsjef: „Ik kan u verzekeren, dat onze cominunistische ideologie nooit op geen enkel gebied bereid zal zijn tot vreedzame coëxistentie met een andere ideologie, ook niet op het gebied van toneel, literatuur of godsdienst". Het was nota bene tijdens zijn bezoek aan de paus, dat hij dit zei!

4. Zij heeft er onvoldoende oog voor, dat ook de z.g. derde wereld ten nauwste bij die oorlogstoestand betrokken is, als wel blijkt uit het streven der belligerenten zich bemind te maken in die wereld.

Wij lezen op blz. 39 van het rapport: „De grote machtsblokken zullen niet moeten proberen hen aan hun kant te krijgen".

Welk een naïeve gedachte! Zouden wij niet mogen uitdragen wat ons ten diepste beweegt? Is dit ook niet een zaak van religie ... ?

Op blz. 40 heet het:

„Onze tegenstand tegen de communistische machtsuitbreiding is zeer wel verenigbaar met de erkenning van het feit, dat de communistische naties als volkeren hun eigen wettige belangen hebben en ook de dingen waar ze terecht bevreesd voor zijn. Dat het wederzijds zo ligt is een nieuwe factor van onze zo klein geworden wereld. Wij moeten veel opener zijn dan we geweest zijn, voor de noden, verwachtingen en angsten van andere naties".

Ik teken aan :

1. De volkeren achter het IJzeren Gordijn hebben weinig in de melk te brokkelen ; hun stem is zo goed als gesmoord.

2. Wat ons oor bereikt van achter het IJzeren Gordijn is enkel de stem van de machthebbers.

3. Dit ligt dus wederzijds niet gelijk, maar ongelijk.

4. Het Westen betaalde, wat die grotere openheid aangaat, in het verleden „leergeld". Mag ik in dat verband herinneren aan het échec van wijlen president Roosevelt. .. ?

5. Zij beoordeelt de situatie als stond zij zelf daarbuiten.

Een rode draad, die door heel het geschrift heen loopt (vidi de reeds geciteerde, resp. nog te citeren tekstgedeelten van het rapport).

6. Zij miskent het volstrekt eigen karakter van het partnerschap der communistische mogendheden.

„Christenen en kerken moeten er bij hun regeringen op aandringen haar medewerking te verlenen tot het, voorlopig eenzijdig, doorbreken, op welke wijze dan ook, van de barrière van weerszijden begrijpelijk, wantrouwen tussen Oost en West", (blz. 46).

Welk een miskenning van de ware aard van het communisme spreekt uit deze éne zinsnede !

Ik zou hier tegenover willen stellen : „Christenen en kerken moeten er bij hun regeringen op aandringen waakzaam te blijven, naar binnen zowel als naar buiten, opdat het kwaad gestuit worde van een militant atheistische beweging, die het christendom tracht te vernietigen, met inbegrip van alle waarden, die de wereld aan dat christendom te danken heeft". Wat de werkelijkheid in een communistisch geregeerd land betreft, moge ik een ieder aanbevelen eens te lezen :

1. Deszö Array „Shrei niet, Natasja" (oorspronkelijke titel: „Du darfst nicht lieben wenn du willst"). uitgave J. H. Gottmer, Haarlem-Antwerpen, '58 en 2. Herbert Schradier „Een arts nam de vlucht" (oorspronkelijke titel „Es blieb nur Flucht"), uitg. de Fontein, Utrecht, 1961.

7. Haar filisofie is niet toepasselijk op een wereld, die de caricatuur is van het door God gewilde model. (Zie tekst hierboven).

8. Zij miskent het feitelijke gebeuren in onze wereld, waar dat gebeuren niet past in de lijn van haar betoog.

Ds. Mr. Brouwer merkte onlangs op : „Wij kunnen niet spreken in de term van „Als de bom nog eens wordt gebruikt, dan ...", want de kernwapenen woorden thans al gebruikt als „deterrent waepons". Daar had nog aan toegevoegd kunnen worden, dat reeds alle conventionele strijdkrachten met „kerenklappertjes" (ds. Hugenholtz) zijn uitgerust. . .

Ander voorbeeld : De z.g. atoomvrede is niet maar een historisch feit (blz. 44). Het was op basis van het machtsevenwicht, dat een kern-stop-verdrag werd afgesloten.

9. Zij laat er onvoldoende ruimte voor bestaan, dat God over onze hoofden heengrijpt.

Zeker, dit mag er nimmer toe leiden, dat wij zouden vervallen tot een christelijk fatalisme, hoe vroom ook naar het uiterlijk.

Het staat, zoals eerder opgemerkt, de kerk vrij zich in te laten met het vraagstuk van oorlog en vrede.

Anderzijds evenwel is het gevaar niet denkbeeldig, dat wij vervallen tot een christelijk humanisme, dat het Woord van God voor kennisgeving aanneemt.

Altijd zullen wij ruimte hebben te laten voor het souvereine handelen Gods, opdat voortgang hebbe wat moet geschieden (men lette op dat woordje , moeten" in de tekst boven deze paragraaf), ruimte ook voor de wonderen Gods : „Zou iets voor de Heere te wonderlijk zijn? " (Gen. 18 : 14).

Daarom ook acht ik de uitspraak van onze Synode op zijn zachtst gezegd gedurfd.

Het wil me zelfs voorkomen, dat het rapport al endigszins achterhaald is door de loop der gebeurtenissen in het afgelopen halfjaar.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen