Boekbespreking

Beste Ineke door Jos A. Brusse.

Een alleraardigst meisjesboek. Ineke, uit Den Haag, gaat in de hongerwinter 1944—'45 met een convooi kinderen mee, die naar Groningen gebracht worden om weer op krachten te komen. Ze krijgt daar veel nieuwe kennissen, o.a. Aart Schrijver, die ze wel sympathiek vindt. Als ze hem met een man, een gedoodverfde spion voor de duitsers, ziet praten en lachen, wil ze hem niet meer kennen. Na een paar maanden hoort ze van de familie, die haar gastvrij opnam, juist het tegendeel. Als dan de duitsers weg zijn, kan ze Aart nog juist redden uit de handen van een groep wraakgierige dorpelingen. De brief, die ze tenslotte vóór haar terugreis van Aart krijgt, begint met de titel van het boek: Beste Ineke.

Voor meisjes van 10—16 jaar hartelijk aanbevolen.

Trix uit de zesde door Coby Bos-Goedhart.

Trix is op school niet zo erg best, want ze is zo levenslustig, dat het huiswerk er vaak bij inschiet. Het gezin de Graaf wordt aardig beschreven en de spontaniteit van het meisje, dat zo zonnig door het leven gaat, plus haar warm voelend hartje, maken het geheel tot een gezellig meisjesboek zonder pretentie. Uitstekend voor meisjes van 8—12 jaar. Beide boeken zijn in de Irisreeks uitgegeven door Kok, Kampen. Prijs ƒ 2, 90. De tekeningen van Hans Borrebach zijn heel goed.

C. S. S.

Christelijke Politiek, Wapenveld, 13e Jaargang, no. 12, jan. 1964, 22 blz. Prijs f 1 — Te verkrijgen bij Adm. Wapenveld, Zeist, giro 266906.

Het januarinummer van Wapenveld is speciaal gewijd aan de politiek. De redactie schrijft onder de titel: Een waagstuk ... ? dat politieke ongeïnteresseerdheid een „mensonwaardige" mogelijk is. De bedoeling is, dat de belangstelling van de politiek op positieve wijze blijft bestaan of opnieuw gewekt worde. Er blijkt een impasse te zijn in de christelijke politiek. Dit nummer wil een poging doen deze impasse te doorbreken.

Drs. W. van Vuuren geeft een inleidend artikel over: Christelijke Politiek. Het is een terreinver­kenning en probleemstelling. Ds. Gerssen geeft een helder en boeiend artikel over: Waarom christelijke politiek? Dr. G. J. J. A. DeUgauw, die pas op „De Staatsleer van Hoedemaker" aan de Vrije Universiteit te Amsterdam promoveerde, geeft een artikel over: De toekomst van Nederland als christelijke staat. Het langste artikel, wordt verzorgd door T. Knecht, die handelt over: Christelijke Europese politiek, leus of daad? Tenslotte schrijft mr. W. Aantjes over de chris­telijke politiek in de practijk. Al met al een boeiend geheel. Bijna zonder uitzondering tasten alle schrijvers naar de concretisering van de christelijke politiek nu. Het is te verwachten, dat zij diepgaand de situatie van ons volk en de christelijke politieke partijen analyseren. Allen zijn het er over eens, dat de huidige democratie niet onvervangbaar is en dat — nu deze er eenmaal is — deze benut moet worden. Toch was een principiële doordenking van de huidige democratie niet overbodig geweest. Dat behoeft niet tot een star conservatisme te leiden, 'k Bedoel hiermee, dat Groen van Prinsterer in zijn tijd met de actuele vragen bezig was, maar tegelijkertijd de gevaren van de principia van de Franse revolutie scherp voor zich had, aanwees en bestreed.

Ds. Gerssen wil de theocratische droom niet wegvagen, maar wekt op tot grote nuchterheid in de practijk.

De heer Knecht geeft inzicht in de principiële visies of soms gebrek aan visies in de diverse C. D. U.'s Hij laat zien, dat het met het christelijke karakter van deze buitenlandse partijen niet al te best gesteld is. De belijdenis van Christus is er zo goed als niet bij. In de practische toepassing zijn zij conservatief. De heer Knecht ziet dan ook in een samengaan van protestanten èn rooms-katholieke in één partijverband geen oplossing. Integendeel, hij vreest een leunen van de protestanten tegen de R.K.-machtsblokken.

Hij meent, dat het sociale vraagstuk in de E.E.G. het eerst tot oplossing moet worden gebracht. Andere schrijvers (o.a. dr. Delfgauw) staan veel positiever tegenover het samengaan van protestanten en rooms-katholieken.

Het is jammer, dat de heer Knecht ons wel veel zegt over de huidige stand van zaken, maar weinig doet aan de vormgeving van het door hem gewenste. Geen leuzen, maar de waarheid doen, zegt hij. Accoord! Maar hoe?

Wellicht stimuleert dit artikel tot een bezinning op de vormgeving van de christelijke politiek in E.E.G. verband.

De vraag is bij mij gerezen, of het standpunt van de S.G.P. in dit nummer duidelijk uit de verf is gekomen. Was niemand van de vooraanstaande in de S.G.P. bereid om een artikel te schrijven?

Gaarne willen wij u dit nummer aanbevelen. Bestel en bestudeer het! Het is broodnodig. Wij staan als Hervormd-Gereformeerden schuldig inzake de bezinning op en concretisering van de politiek. Wie vuile handen schuwt, krijgt luie handen. De politiek is niet vuil, maar alles wat door onze handen gaat wordt vuil. Het wordt meer dan tijd, dat wij meeworstelen in deze vragen. Aan kraken heeft niemand iets. Wij zitten verlegen om mannen, die met open ogen in deze tijd staan en ons uit het Woord Gods leren, hoe wij hebben te handelen. De crisis in de politiek is vooral een crisis in de ethiek, schrijft mr. Aantjes aan het slot. En dat is waar.

Onze gelukwensen aan de redactie van Wapenveld voor dit boeiend initiatief, dat zeker vruchten zal dragen.

B.

Wij samen onder de Oranjes, 150 jaar Nederlandse Samenleving, 368 blz., gebonden ƒ 37, 50, uitg. Elsevier, Amsterdam, 1963.

3 december 1963 was een mijlpaal in de geschiedenis van ons volk. Op die dag was het 150 jaar geleden, dat een proclamatie uitging van de erfprins Willem Frederik van Oranje Nassau, die op 30 november 1813 te Scheveningen was geland en die sinds „als Souvereine Vorst naar de wensch der Nederlanders onder het volk optreedt". De verschijning van dit werk, dat deze 150 jaren tekenen wil hangt met deze gedenkdag samen.

Prof. dr. G. W. Ovink schetst in een „verantwoording" de opzet van dit boek; men was van mening, dat er geen behoefte is aan een gedenkboek. Men wil veel meer laten zien, hoe het voorgeslacht het samenleven in Nederland zelf heeft beleefd, hoe de Nederlanders elkaar en de toestand van hun dagen hebben beschouwd. Er komen dus niet zozeer hedendaagse commentatoren aan het woord, maar veelmeer de mensen van het verleden. De auteurs van dit groot opgezette werk drs. D. de Boeren dr. Joh. de Vries hebben met medewerking van anderen de documenten opgezocht, geschift en samengevat en door een verbindende tekst de stof tot een prettig leesbaar geheel samengevoegd.

Dr. L. G. Kortenhorst, de voormalige Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, schreef een inleidend hoofdstuk: de geboorte van ons koniiikrijk en de democratisering van onze samenleving.

Het werk geeft een levendig beeld van deze anderhalve eeuw. Het begint met een terugblik op de verschrikkingen van de tijd van Napoleon, die in 1810 ons land bij Frankrijk inlijfde met al de gevolgen van dien. De conscriptie bracht velen in de Franse dienst en van de 15.000 Nederlanders, die aan de veldtocht naar Rusland moesten deelnemen, kwamen slechts zeer weinigen terug. De komst van de Kozakken en het wegtrekken van de Fransen luidde een nieuwe tijd in, waarin de moeilijkheden niet uitbleven. De werkgelegenheid nam nauwelijks toe en armoede en pauperisme bedreigde het volk. Daarbij kwam, dat Nederland in de dertiger jaren weigerde zich neer te leggen bij de afscheiding van België, waardoor ons land aan de grens van het bankroet gebracht werd, ondanks de welvaartspolitiek van Willem I, die de handel en de aanleg van spoorwegen sterk stimuleerde.

Ook van het vervolg geldt, dat de mensen van die dagen zelf aan het woord komen. De auteurs tekenen de tijd van Willem III — iets minder uitvoerig — tot de regering van Koningin Juliana. Daarbij is het niet zo, dat alleen de staatkundige of de politieke geschiedenis het, één en al is, al neemt dit uit de aard der zaak _een groot deel in beslag. We zien de geweldige - veranderingen, die zich in het maatschappelijke leven voltrekken. De industrialisatie, in vele opzichten een zegen bij de snelle toename van de bevolking, komt op. Het zijn soms merkwaardige verhoudingen, waarvan wij lezen; ik denk aan wat ds. Koetsveld schrijft over de grote kloof tussen het eigen milieu en de gemeente: „Ik heb de armen leren weldoen, maar uit de verte, uit de hoogte enigszins, nu zal ik als predikant een vriend, een vaderlijke broeder der armen moeten worden; en zij zijn mij nog vreemd".

De tijd van de twee wereldoorlogen passeert in vogelvlucht en daarna volgt de periode van de regering van Koningin Juliana 1948—1963, waarin in een dertigtal pagina's opgehaald wordt wat vooral op staatkimdig en politiek terrein zich heeft afgespeeld. Tenslotte volgen duidelijke statistieken en overzichten, een beknopt chronologisch overzicht van enkele belangrijke feiten en personen op artistiek en wetenschappelijk gebied en in zes kleuren een historiografiek van de economische en sociale ontwikkeling.

Het is verre van gemakkelijk in betrekkelijk kort bestek een beeld te geen van het geestesleven van ons volk gedurende anderhalve eeuw. Men moest zich wel beperken. Over het geestelijke leven in engere zin lezen wij vrij weinig; iets over mannen van het Reveil, over de Afscheiding, over de opkomst van het Modernisme, maar slechts weinig over de schoolstrijd. Soms zouden wij liever een ander accent willen leggen, ik denk aan de gebeurtenissen in november 1918.

Ongeveer driehonderd illustraties en facsimiles van gedenkwaardige publicaties zijn opgenomen. Er zijn prachtige foto's bij van schilderijen b.v. een zeegezicht van J. C. Schotel, van Bosbooms Interieur van de Nieuwe Kerk te Amsterdam, van stukken van Maris en Joset Israels.

„Terugzien moet belofte voor de toekomst inhouden", heeft prinses Beatrix in een toespraak op Koninginnedag 1963 gezegd „Ons bestaansrecht als volk zullen wij in de komende jaren slechts waar kunnen maken, als we niet alleen voor onszelf willen leven".

Ik vind het een eerlijk boek, waarin ook vele fouten van mensen en wantoestanden erkend worden naast het vele goede, dat ook in deze periode niet heeft ontbroken. Het is een prachtig verzorgd werk, dat recht heeft op onze belangstelling en waardering.

 Bt.

L. I. Newman, Uit de wereld der Joodse mystiek, 144 blz., ing ƒ 2, 95. Servire, Den Haag.

Dit boekje bevat verhalen en leringen der Chassidim, een joods-mystiek religieuze sekte, die terug gaat tot de dagen na de Hervorming. Het was een leer voor de gewone man, waarvan als grondlegger beschouwd wordt Baal Schem. Van hem en van zijn leerling Dow Bar van Mezritz zijn verscheidene stukjes opgenomen. Rabbi Soetendorp schreef een inleiding onder de titel Chassidim, de ziel van het volk, waarin hij er op wijst, dat het chassidisme ontstond in een periode van uiterste wanhoop en diepste verlatenheid, die volgde op de teleurstelling van de messiaanse verwachting na het optreden van Sjabbatai Zwi.

Uit de chassidische verhalen deed Ghanan Milner een keuze; van haar hand is ook de vertaling. 

Vele schone spreuken vinden wij hier. Ik noem ér enkelen. Hij die zich nederig voordoet om geprezen te worden, is schuldig aan de hoogste graad van hoogmoed. — De Rabbi van Radomsk zei, dat David groter was dan Aaron. Toen Aarons zonen stierven, zweeg hij, maar toen David in moeilijkheden leefde, zong hij Psalmen. — Toen hij geheel verdiept was in zijn gebed, hoorde men de Rabbi van Ladi zeggen: Mijn Heer en God, ik verlang niet Uw paradijs, ik verlang niet het geluk van de toekomende wereld. Ik verlang slechts U, U alleen. —

Menig stuk gaat uit van de optimistische opvatting over de mens in het Jodendom, dat wel de zondige neiging in het hart van de mens kent, maar dat vasthoudt aan de vrije wil en daardoor ook de genade niet op de juiste wijze kan waarderen.

Het boekje geeft een voortreffelijk beeld van een stuk Joodse mystiek.

Bt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen