Kroniek

Met conflicten.

Een recente Duitse kerkdag stelde aan de orde het thema: Met conflicten leven. Een onderwerp actueel voor Nederlanders in het algemeen en voor Nederlands of Nederlandse Hervormden in het bijzonder.

Troonopvolgster en plaatsbekleder.

Wie meende dat de kwestie-Irene een logisch einde gevonden had na de verklaring dat Hare Koninklijke Hoogheid geen aanvraag zou indienen bij het parlement om goedkeuring van haar huwelijk vergistte zich deerlijk. Want een nieuw conflict is gerezen.

Het motief voor de niet indiening van een wetsontwerp van bedoelde goedkeuring door de volksvertegenwoordiging was de uitspraak van de verloofde van de prinses, dat hij niet wilde afzien van zijn carlistische aanspraken op de Spaanse troon. Hij zal begrepen hebben, dat deze activiteiten de regering niet aangenaam waren. In het licht van de laatste ontwikkeling zal de prinses nog niet zo grif hebben afstand gedaan van haar rechten op de troon, vermoedelijk. Want het betekende toch een discriminatie van de carlistische aanspraken, die zo heel erg hoog zitten bij de familie Parma-Bourbon.

In de lijn van deze gang van zaken lag het dat men begreep dat elke propaganda voor de Carlistische beweging via het huis van Oranje de regering en het Nederlandse volk onwelgevallig waren ook in de tijd tussen verloving en huwelijk. Maar dit is niet begrepen of wel begrepen maar niet geëerbiedigd. Want er was waarlijk onzerzijds geen behoefte om in Mexico en dientengevolge voor de hele wereld het carlisme een beetje op het schild te heffen.

Het was al erg genoeg, dat zonder voorkennis van Soestdijk, nog wel gepaard gaande met vreemde manipulaties met kentekenbordjes een prinses van Oranje en van de Nederlanden op audiëntie werd ontvangen door de paus. Ook de regering was niet op de hoogte en evenmin de gezant bij de paus. Er is een hele rel ontstaan over het toneelspel „Der Stellvertreter", waarin de voorganger van paus Johannes in gebreke wordt gesteld voor zijn houding in de oorlog. Hij verzuimde in de bres te springen voor de Joden tegenover de wreedheden van het nationaal socialisme van Hitler. Volgens de kranten is te vrezen, dat de Joden in een schema aanhangig bij het concilie, dat te Rome gehouden wordt en binnenkort weer wordt hervat een stapje terug moeten doen onder druk van de Arabieren. De Joden worden namelijk uit het eigenlijke geschrift teruggedrongen naar de appendix, het aanhangsel. Dat is meer operabel.

We menen dat de paus ook door het verlenen van deze audiëntie niet een plaatsbekleder geweest is. Christus zeide in de loop van een gesprek dat Hij eenmaal voerde: Roep uw man en kom hier. Dat was ook hier op zijn plaats geweest. Weten uw ouders hiervan? De paus was toch stellig op de hoogte hoe de feiten waren. Goed er zijn stappen ondernomen om de Nederlandse regering en het koninklijke huis opheldering te verschaffen. Dit had niet gehoefd. Vergissen is menselijk. Maar als er vergissingen gemaakt worden dan is het wel altijd in een bepaalde richting, een richting niet totaal vreemd aan die van het carlisme. Eerst faalde de aartsbisschop en thans de-paus te Rome in deze zaak, die voor Nederland van zoveel gewicht is. De les der fouten wordt niet geleerd.

Het gaat in het hele verloop ook wel om individu en gemeenschap. Prinses Irene volgt wel in het bijzonder de weg van haar hart en ze bekommert zich niet om de belangen van haar huis en haar volk.

Dienaar van Christus.

Al eerder kwam de kwestie ds. Bos— ds. Diekerhof ter sprake in deze kroniek. We vleien ons niet met de gedachte dat dit veertiendaags geschrijf een doorsnede geeft van alle gebeuren an wereld en oecumene, in kerk, staat en maatschappij. We doen als een kaaskoopman op de markt. We boren zo nu en dan maar eens wat.

Ds. Diekerhof heeft zichzelf uitgesproken inmiddels in een artikel: Dominee in uniform. Voorheen was vaak de gedragslijn — het oude beginselstandpunt, dat thans door velen is verlaten en gebrandmerkt — dat men spoedig bedankte of zich terugtrok, omdat men het met zijn geweten niet in overeenstemming achtte een onduidelijke houding of verhouding te laten voortbestaan. Thans echter werkt men en ook ds. Diekerhof met het „beginsel" van solidariteit. Ook „mijn handen zijn vuil", zegt ds. Diekerhof. Ik kan de mens in uniform niet in de steek laten. Ook niet in een oorlog waarin — zoals hij zegt — gebruik wordt gemaakt van de meest zinloze en van Godswege verboden wapens. Ze moeten weten dat de wapens nooit gebruikt mogen worden en dat er niets is, geen enkele dreiging, die dat rechtvaardigt. Toch mag men niet oproepen tot dienstweigering. Dat is in het huidige stadium prematuur.

Het kan dus toch wel zo ver komen, want ds. Diekerhof spreekt hier van huidige stadium en prematuur. Als dan die bovengenoemde en omschreven oorlog toch komt en als dan de zaak van kernbewapening niet zozeer meer allereerst een zaak is van politieke orde, wat zal de legerpredikant doen, wanneer militairen met opdrachten zich tot hun raadsman wenden?

Afgezien van de eventuele andere status van de legerpredikant, waarover druk gesproken wordt liggen hier toch vragen, die men niet rustig onbesproken mag laten eer er onherroepelijke dingen gebeuren.

Het gaat om de vrije verkondiging van het evangelie, om de waarheid. Maar rondom de waarheid is ook de klaarheid en dat zie ik hier niet. Geen oproep tot dienstweigering, maar ze moeten wel weten dat de wapens nooit gebruikt mogen worden en dat er niets is geen enkele dreiging, die dat rechtvaardigt. Hier is m.i. een hinken op twee gedachten.

Niemand gedoopt.

De apostel schrijft: Ik dank God dat ik niemand van ulieden gedoopt heb dan Crispus en Gajus. Toch wel een eigenaardige uitspraak, die overweging verdient. De apostel zegt er wel bij waarom hij dankbaar is. Opdat niemand zeggen dat ik in mijn naam gedoopt heb. Want Christus had hem niet gezonden om te dopen maar om het Evangelie te verkondigen. Deze teksten kwamen me in de zin toen ik las dat de kerkeraad van Ede in een nadere verklaring over de houding van ds. van Dieren en ten aanzien van ds. van Dieren de term bezigde: „onbijbelse scheiding van prediking en sacramenten". Maar hoewel ik de uitdrukking wel meen te begrijpen en meen te onderschrijven is het toch wel goed, dat we nimmer te vlot zijn met ons onbijbels. Misschien zijn deze dingen wel allemaal ter sprake gekomen tijdens de vele gevoerde gesprekken.

Over de stap van ds. van Dieren is het nodige al geschreven in de Waarheidsvriend. Het gaat in de kroniek meer om aspecten en rijzende vragen.

Ds. van Dieren was verontrust over de toelating van de vrouw tot het ambt. Dat waren velen met hem. Maar was het niet bedienen van de sacramenten nu een geëigende reactie op dit besluit? Dat is nimmer duidelijk gemaakt. Het lijkt er iets op, dat men een ruit inwerpt om op die manier een grief of verontrusting aan de orde te stellen. Heeft ds. van Dieren stappen ondernomen om in den lande en bij collega's begrip en eventueel steun te vinden? Volgens de catechismus gaat het in de gemeenschap der heiligen over „allen en een iegelijk" de aspecten van het collectieve en het individuele. Ze worden door de catechismus samengevoegd, maar waar begint het ene en houdt het andere op? Dat zijn algemene vragen, die door deze kwestie worden opgeroepen.

Temeer ook omdat in Ede enkele honderden de prediking van ds. van Dieren buiten de kerkmuren volgen. Zou ds. van Dieren in een andere plaats gestaan hebben dan waren het daar misschien die enkele honderden en dan waren het in Ede misschien enkelingen. Mogelijk was het niet één. Dat roept ook vragen op bij een dergelijke stap. Want we geloven in een algemene, een katholieke kerk.

Blijkens het bericht van de kerkeraad van Ede hield ds. van Dieren wel de doopszitting. Gebeurde dit met of zonder bezwaar? Had ds. van Dieren geen bezwaar ook voor de toekomst om deze gang van zaken voort te zetten: Wel prediken, geen sacramenten bedienen? Is er gesproken over een oplossing dat ds. van Dieren als hulpprediker, vicaris en of pastoraal medewerker wel prediken pastoraal-werk zou verrichten zonder zijn consiëntie te bezwaren door, de sacramenten te bedienen? Er zijn door de kerkeraad van Ede vele vragen be. . . ....

Misschien is het toch wel dienstig ze aan de orde te stellen, omdat de vragen door velen worden gedeeld. 

Met conflicten leven. We leven liever zonder deze, die nu aan de orde kwamen. We zoeken in gedachten naar mogelijk oplossingen of naar duidelijke scheidingen. Een van beide. De waarheid wil klaarheid rondom zich.

Ds. Lamens.

Er is al genoegzaam over de persoon, het werk, het heengaan van ds. Lamens geschreven. We willen ons daarbij aansluiten. Maar even willen we na.al het bovenstaande op zijn sterven wijzen. Deze conflicten hebben hem althans in laatste ontwikkelingen nauwelijks meer beroerd. Veel wordt in het licht van de dood minder belangrijk ook al heeft het met kerk, staat en maatschappij te maken. Andere zaken worden doorslaggevend. Moesten we niet meer in die laatste ernst leven? Om eenmaal de conflicten, de onvermijdelijke af te sterven. Onvermijdelijk en toch is er ook te vermijden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen