DE POSITIE VAN DE VROUW IN DE JONGE KERKEN

In de discussies in Nederlandse kerkelijke kringen over „de vrouw in het ambt" wordt nog al eens als argument vóór de toelating van de vrouw tot de kerkelijke ambten geponeerd: „In de jonge kerken is het vanzelfsprekend, dat het ambt ook voor de vrouwen openstaat".

We willen ons hier niet mengen in de genoemde discussie, of ingaan op de Bijbelse boodschap t.a.v. de vrouw in het ambt, maar alleen opmerken dat wat door de voorstanders als krachtig wapen wordt aangegrepen allerminst communis opinio is.

Prof. A. J. Rasker geeft in „Hervormd Nederland", 16-11-1963, in een artikel getiteld „Moeten vrouwen predikant worden? " een overzicht van de toestand in Nederland, Kort samengevat: juni 1958 ambt van ouderling of diaken open; t.a.v. het ambt van predikant een dispensatieregeling. Hiervan maakten 6 gebruik; 3 van hen hadden als zodanig al in Indonesië gediend.

Buiten onze grenzen is de toestand als volgt. Wel: Denemarken, Duitssprekende landen. Niet: Anglicaanse, Roomse kerken en heel de Orthodoxe groep.

Als Rasker schrijft: „Het buitenland ging voor", is het maar de vraag wat men onder „het buitenland" verstaat. Het is heus geen oecumenische zaak! In de Wereldraad van Kerken is het een onderwerp dat op de agenda's van ee conferenties begint te verschijnen.

„De Geest noopt ons telkens om mondiaal te denken". „Laat de Geest toch gaan waar Hij wil", aldus Rasker. Weet hij zo precies wat des Geestes is? Is dit niet een meedoen aan de huidige mode om met de vlag des Geestes een twijfelachtige problematische lading zeer prematuur te dekken? In elk geval is t.a.v. „de vrouw in het ambt" het mondiaal-zijn een idee-fixe.

Zeker, het is waar, men vindt de vrouwelijke ambtsdrager op diverse plaatsen op de aardbodem. Oók — en nu komen we tot ons onderwerp — in de jonge kerken. Maar lang niet in die mate als Rasker ons wil laten geloven. Volgens hem in de meeste Protestantse kerken in Indonesië. In vele jonge kerken in Azië en Afrika is het in principe niet anders", (cursiveringen van ons, H. V. 't V.)

Dr. G. P. H. Locher is in zijn bijdrage: „De plaats van de vrouw in de Indonesische kerken", „Hervormd Nederland" 30-11-1963, veel gematigder. Er heerst geen uniformiteit. Zo zijn er bijv. wel vrouwelijke predikanten in de kerk van Noord- en Midden Celebes. Hier waren reeds voor de oorlog vrouwelijke ouderlingen en diakenen. Aan de Theologische School te Makassar met zijn vrouwelijke rector studeren vrouwen theologie. Maar anderzijs komt in de Karobatakse Kerk de vrouw in het ambt niet voor.

Richten we nu onze aandacht op de situatie in Afrika. Eerst in 1963, op een conferentie van Afrikaanse vrouwen, voorafgaande aan de All African Churches Conference, wordt de houding t.a.v. de vrouw in het ambt op dit niveau onder ogen gezien. De conclusie luidt: „It might be a blessing — het zou een zegen kunnen zijn". In sept. van hetzelfde jaar doet de Wereldraad van Kerken, Afdeling voor zendingsstudies, op een conferentie gewijd aan de Afrikaanse separatistische kerken, de uitspraak (we vertalen): „In veel Afrikaanse culturen nemen vrouwen vooraanstaande posities in, en in deze is er geen bezwaar tegen de toelating van vrouwen, met gelijke begaafdheden en opleiding als mannen, tot het ambt der kerken". Ook hier dus een begin, een op gang komen van de discussies!

De opleidingsscholen en - instituten voor predikanten geven alleen een cursus voor toekomstige predikantsvrouwen. Wel zijn er meisjesstudenten op de instellingen op lager niveau, als bijv. de Bijbelscholen. Zij zullen later een belangrijke rol spelen in de vele vrouwenverenigingen die Afrika kent, in de gebedsgroepen, etc. Maar vrouwelijke ambtsdragers komen, naar ons bekend is, in Afrika nog niet veel voor. Zelfs in de Independent Churches, de sectarische kerken, kennen ze nog niet of in geringe mate.

Niet alleen op continentaal niveau, ook in de afzonderlijke kerken, begint men over de kwestie na te denken. Een paar voorbeelden van hier, uit Kenya: De 4e Algemene Jaarvergadering der Presbyteriaanse Kerken van Oost-Afrika, gehouden te Nairobi, februari 1964, besloot deze zaak op de agenda te plaatsen van de oktoberconferentie van het Dagelijks Bestuur.

In „Rock", een maandblad uitgegeven onder auspiciën van de Raad van Christelijke Kerken van Kenya, is eind vorig jaar een discussie over de vrouw in het ambt begonnen.

Een algemene openstelling van het ambt voor de Afrikaanse vrouw valt vooreerst zelfs niet te verwachten. Er zijn immers verschillende factoren in het spel, die de generaliserende verklaringen als van prof. Rasker — misschien mogen we ze ook tendentieus noemen — aanvechtbaar maken, tot „wishful-thinking" stempelen.

Locher noemde reeds in genoemd artikel, als oorzaken van de gedifferentieerdheid en het ontbreken van uniformiteit:

1. Variërende Bijbels-theologische overwegingen.

Misschien mogen we u even laten zien hoe de jonge kerken de Bijbel t.a.v. dit punt gebruiken. Ik ontleen aan de in „Rock" gevoerde discussie als argumenten

pro:

Geen vooroordelen; geen ketenen van het verleden, gesmeed in een vóór-christelijke maatschappij; 2 Cor. 5 : 17- 21 geldt voor allen.

contra:

Christus koos 12 mannen tot discipelen, geen vrouwen. In het O.T. is er geen vrouwelijke hogepriester. Christus kwam niet om de wetten te verbreken.

Paulus beval de vrouwen stil te zijn in de kerk. Wel kunnen ze persoonlijk getuigen, b.v. de Samaritaanse vrouw.

Het voornaamste werk, de voornaamste kerkelijke bijdrage van de vrouw is kinderen krijgen en daar dominees van van maken, (sic!)

Wie vóór is behaagt vrouwen, maar niet God.

2. Land van zending.

Is het geen wonder dat de jonge kerken van Indonesië het verst gevorderd zijn op de weg van de openstelling der ambten? De grootste zending in dit land was toch immers van de Nederlands Hervormde Kerk, welke zoals we boven zagen t.a.v. dit punt ook een onoecumenische vooruitgeschoven positie inneemt.

3. In hoeverre liet de evangelieprediking de oude adat intact?

De positie van de vrouw in de tribale samenleving is voor ons punt van groot belang. Bij de Zulu's in Zuid-Afrika kent men de vrouwelijke waarzegster, en vandaar, is het niet vreemd juist in de Zulu Zionistische Kerken vrouwelijke predikanten aan te treffen.

Waar ook ter wereld we vrouwelijke predikanten ontmoeten, meestal zijn het ongehuwde vrouwen. Maar in Afrika is de vrouw die niet huwt nauwelijks ten tonele verschenen. En de gehuwde vrouw heeft spoedig vele kinderen, hetgeen studie en werk niet ten goede komt.

Meestal zijn de jonge kerken te arm om zich de weelde van vrouwelijke predikanten te kunnen vooroorloven. Het prestige van de man is in de Afrikaanse samenleving veel groter dan dat van de vrouw. En de kerk verwacht leiding van haar dienaren. Naar een vrouw — we ervaren het dagelijks in de verhouding huisbediende — Europese mevrouw — wordt bijna niet geluisterd. Zij wordt geacht geen initiatief te kunnen ontwikkelen, niet zelfstandig te kunnen handelen.

Dit alles zal overwonnen moeten worden, eer we een groot aantal predikantes in de jonge kerken hier kunnen verwachten. Wel is, vanwege de trek naar de steden van de mannen, in het kader van de steeds toenemende urbanisatie, te verwachten dat vrouwen eerder ouderling en diaken zullen zijn.

Eldoret, maart 1964

H. van 't Veld.

P.S.

Gaarne nemen wij dit stuk uit Eldoret (Kenya) in de Waarheidsvriend op. De verantwoordelijkheid van de inhoud blijft voor de schrijver.

S.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen