KRONIEK

Prioriteiten.

Sedert het huidige ministerie zijn loop begon heeft het woordje prioriteit althans in het politieke spraakgebruik duidelijke prioriteit gekregen. Gelijke monniken, gelijke kappen. Zo luidt een veelgebezigde uitdrukking. Maar er moet in het klooster bij al die gelijke monniken toch een prior zijn.

Geen regering verkeert in het ongewisse van verlangens en begeerten, die her en der, bij deze en gene groepen leven. De groslijst is gauw genoeg opgesteld maar de groslijst moet omgezet in een verlanglijstje en dat kost meer hoofdbrekens.

We kunnen natuurlijk stichtelijk bedanken voor het geprakkizeer en met een brede zwaai getuigen, dat de Bijbel ons allang een antwoord heeft gegeven op de vraag naar de prioriteiten. Zoekt eerst het Koninkrijk Gods en zijne gerechtigheid en al deze dingen — en dat zijn juist de adspirant prioriteiten: woning, kleding, voeding — worden u toegeworpen. Ongetwijfeld is ons een duidelijke richting gewezen. Het Koninkrijk Gods moeten we zoeken voor en boven alle dingen. Onderwerping geeft rust en richting. Rust van binnen en richting voor onze handel en wandel. Het Koninkrijk Gods en zijne gerechtigheid. Temeer juist het woord gerechtigheid geeft aan dat we echter ons niet kunnen isoleren van de vraagstelling naar de rangorde van de wenselijkheden.

Het politieke program vermeldt bijvoorbeeld belastingverlaging en optrekking A.O.W. Wat verdient voorrang? Kan er in beide worden tegemoet gekomen en in welke verhouding? We gevoelen dat het aldoor moeilijk is om een rechtvaardig oordeel te oordelen. Dit is echter maar een illustratie en een aanloop om te laten zien, dat we in het leven telkens met de vraag naar de prioriteit te maken hebben.

Roomse knuppel in het oecumenische kippenhok. 

De zogenaamde Irene-kwestie, die zoveel stof van eeuwen deed opwaaien, heeft een lange staart. Op politiek niveau is er officieel althans een soort afsluiting gekomen door de brief van de regering, dat uit Rome officieel bericht is binnengekomen van het huwelijk van prins Hugo en prinses Irene, zodat de prinses volgens de grondwet door het aangaan van dit huwelijk, waarvoor geen toestemming gevraagd werd bij de Staten-Generaal, haar aanspraken op de Nederlandse troon heeft verloren.

Maar velen zijn aan het denken gezet. In de oecumenische optocht naar de begeerde eenheid kwam er verwarring. Ter gelegenheid van een lustrumviering van de Nijmeegse Universiteit hield prof. Rogier een rede, die menigeen verstoorde maar die toch velen ook een duidelijk antwoord gaf. Hereniging, aldus prof. Rogier is geen kwestie van geven en nemen. Hereniging is terugkeer tot de ene Kerk onder de enige Opperherder, een kerk die in haar structuur en heel haar aardse verschijningsvorm ingrijpend gewijzigd kan worden, maar niet in haar leer en haar leergezag.

Prof. Rogier vond onder zijn geloofsgenoten insteming maar ook veel afkeuring. Men betreurde de speech van Rogier wel een beetje enzovoort. Toch is er niet per sé uitgesproken dat het geluid nu pertinent onjuist was. We zouden graag horen of de droefenis geldt het tactische of wel het factische. Natuurlijk zit er nog wel wat elastiek in de openhartige verklaring. De kerk kan in structuur en verschijningsvorm ingrijpend veranderd worden. Daar zit wel muziek in. Maar wat is leer en leergezag en wat is structuur en verschijningsvorm? Omtrent de enige Opperherder hoeven we echter niet in het duister te tasten. Dat is klaar genoeg. Onze belijdenis wijst een dergelijke Opperherder met even ondubbelzinnige geluiden af. Om nog maar niet in te gaan op deze leer en dit leergezag.

Bij de oecumenische beweging gaat het — men wordt haast vervelend met deze opmerking — om eenheid en waarheid. Pas kwam dit nog ter sprake. De waarheid mag niet op het altaar van de eenheid worden opgeofferd. Toch moet het wel voor de dag komen wat prioriteit verdient. De waarheid of de eenheid?

Men kan zich natuurlijk wel troosten met de gedachte dat gelukkig lang niet alle rooms-katholieken er zo over denken, maar het is een nuchtere eis om te verlangen van wat men dan de roomskatholieke gesprekspartners pleegt te noemen, dat ze eerst het zelf onderling wat meer eens zijn alvorens de gesprekken over eenheid worden voortgezet. De knuppel is niet aleen een knuppel in het oecimienische, maar ook in het rooms-katholieke hoenderhok zelf.

Toch blijven we bij het oordeel dat de waarheid boven alles gaat. Want wanneer we Gods Woord verlaten krijgt de ideologie ons in de macht. Immers er zijn velen in de ban van de eenheid. Dat is ook een roomse ban. Wie in die sfeer gevangen zit, beschouwt degenen, die vasthouden aan Gods Woord dra als vervelende en hinderlijke lastposten, die gelijk willen hebben en zeer kortzichtig zijn. Men ziet toch dat de roomse kerk het mandement van tien jaar geleden wel zowat zou wilen inslikken, dat de Spaanse bisschop de herdelijke brief over de protestantenwet intrekt, dat de bisschop van Den Bosch een rede houdt tegen de wettischheid. Wetsvervuling is geen norm voor de liefde, maar liefde is norm voor de vervulling van de wet. Toch wel andere geluiden dan we gewend waren uit deze hoek, waar uiterlijkheid leek de innerlijkheid zelve zoals het waterbad de afwasing der zonde zelve. Hen heeft wel eens smalend gesproken van een papieren paus bij de reformatoren. Maar zolang de rooms-katholieke kerk voet bij de Opperherder houdt, zullen en moeten de rechtgeaarde protestanten blijven staan bij de Opperheerschappij van het Woord Gods en ook dan nog wanneer de rooms-katholieken zich zouden afkeren van de idee van de Opperherder.

Papieren paus.

Toch verdient de typering papieren paus wel bijzondere attentie. Dezer dagen herdacht het bijbelgenootschap het 150 jarig bestaan in een plechtige samenkomst, waar behalve de koningin ook een rooms-katholieke minister aanwezig was. We herinneren ons dat eens de paus de bijbelgenootschappen brandmerkte als een verderfelijke pest. Inderdaad structuur en verschijningsvorm kan wijziging ondergaan. Maar niet leer en leergezag. Prof. Berkhof hield een rede ter herdenking van het 150 jarig bestaan. Hij betoogde dat het erom moet gaan dat het Woord aan het woord komt in ons leven. Er zijn grootmachten die dit verhinderen. Men heeft de Bijbel als heilig boek ingekapseld, 't Fundamentalisme is een belemmering voor het doorkomen van Gods stem. Traagheid doet ons in een bekrompen „bijbelkringetje" ronddraaien. Buiksprekerij betekent dat we de Bijbel precies laten zeggen wat we zelf altijd gedacht en gezegd hebben. Natuurlijk kan men het formeel wel eens zijn met dit betoog. Af en toe zullen we ons wat „rechtsere" buur ook als fundamentalist brandmerken, die de buiksprekerij beoefent. Even later echter is Leiden in last, wanneer ons wat „linksere" buur ons verwijt dat we de Bijbel in een heilig kastje hebben opgesloten en dat wij traag rondtollen in ons vrome bijbelkringetje.

Destijds werd heel wat gesproken over de befaamde formulering van de kerkorde in dankbare gehoorzaamheid aan de Heilige Schrift, in gemeenschap met de belijdenis der vaderen en in besef van de verantwoordelijkheid voor het heden. Ook hier is duidelijk een prioriteitskwestie. We kunnen ons moeilijk ontworstelen aan de gedachte dat bij velen de verantwoordelijkheid voor het heden zo sterk imponeert, dat de stem Gods uit het verleden niet genoegzaam wordt vernomen. Tegenover prof. Berkhof, die de beruchte Vara-uitzending in bescherming neemt, wanneer hij de eerste bedreigende macht beschrijft, zouden we kunnen zeggen dat er vier machten zijn die het Woord niet aan het woord laten komen allereerst — o wee weer de Vara — dat de Bijbel al te gewoon en al te profaan wordt gehanteerd, voorts de fundamentalistische afkerigheid van alle fundamentalisme, de al te grote activiteit en openheid om met al wat nieuw en modern is mee te hollen en tenslotte de buikvergoding, die alle spreken Gods dat ons vlees aantast het zwijgen oplegt, omdat we niet willen sterven aan onszelve en aan de wereld.

De Bijbel stelt duidelijk prioriteiten. Verzoen u eerst met uw broeder. Doe eerst de balk uit eigen oog. De prioriteit van het Woord Gods geeft ons wijsheid om in alle prioriteitenraadsels een antwoord te vinden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen