KRONIEK

REM.

Op de traditionele wijze begon de derde dinsdag in september het parlementaire jaar. De troonrede was in tweeërlei opzicht een preludium op het eerst-en-dra-volgend debat. Allereerst bij wijze van associatie. Men kan immers van de voornaamste strekking van de troonrede zeggen, dat de regering voornemens is de bestedingen met een zo uit het evenwicht liggende betalingsbalans een forse rem wil aanleggen. Zo bestedingsbeperking een minder gewenste en enigszins belaste term is dan mogen we toch wel zeggen, dat de regering als wachtwoord uitgaf: bestedingsremming.

Voorts bevatte het slot van de troonrede mededelingen over het toekomstig radio- en televisiebeleid, die de toon hebben ingezet voor de discussie over het zogenaamde anti-remwetje. De troonrede roerde haar staart al meteen. Het valt over de grens om op deze zaken in te gaan. Maar wel is het een gerede aanleiding om grondig na te denken over de betekenis van de zogenaamde massamedia, de moderne communicatiemiddelen. Gebleken is door de technische vooruitgang dat er voor de toekomst veel meer mogelijkheden zijn. Meer mogelijkheden zou kunnen betekenen een kans om het eigene van deze of die kleine groep aan bod te brengen. Maar tevens ook de wedijver om zoveel mogelijk de grote menigte in gevlei te komen. Van groot belang is de vraag of het de roeping is van de kerk zich te bewegen naar alle kanten op het culturele vlak met alle gevaren van wereldgelijkvormigheid of dat het geboden is om in de beperking onoverwinnelijke kracht te zoeken. Predik het evangelie. Verkondiging, catechese, huisbezoek. Het ziet er wel naar uit dat ook de reclame op het scherm zijn slag kan slaan. We mogen daar gerust bezorgd over zijn. Het is de geest van brood en spelen, die vaardig wordt. Met name ook het appèl op sexuele gevoelens.

Vacuum.

De anti-rem wet werd ingegeven door de beduchtheid voor een gezagsvacuüm. Vlak onder de kust een domein met verreikende apparatuur, waarover de Nederlandse wet geen zeggenschap zou hebben. De natuurkunde spreekt van horror vacui, de angst voor het ledige. Er mag aansluitend bij de laatste zin van het vorig paragraafje wel vrees bestaan voor de oversexualisering, waartegen nu zeer recent 140 Zweedse artsen hun waarschuwende stem verhieven. Een profesor uit Wenen, die vier concentratiekampen overleefde — voor welk een wereld? — bezigde de uitdrukking: Sinn-Vakuum. Een leegte, die het zingenot een ruim speelveld biedt. Het woord ledigheid is dubbelzinnig, maar beiderlei ledigheid is duivels oorkussen. Men vlucht in de sexualiteit als middel ter verdoving. Een mens behoeft spanning. Spanning tussen realiteit en ideaal, tussen hoe hij is en hoe hij behoort te zijn. We geloven van harte, dat de redelijke godsdienst in een spanning voorziet. Paulus zegt: Niet dat ik het gegrepen heb, maar ik grijp ernaar, waartoe ik in Christus geroepen ben. Onze catechismus leert dat de allerheiligste weliswaar een klein beginsel heeft van de volmaakte gehoorzaamheid, maar dat hij nietemin niet naar sommige, als bloemen gelezen, maar naar alle geboden gaat leven. Wanneer er geen legitieme spanning bestaat, schept de mens, als altijd wanneer het echte ontbreekt, een kunstmatige.

IJdelheid.

Onze psalmberijming noemt dergelijke vacua, dergelijke ledigheden ijdelheden, waarmede vooral de jeugd ondragelijk is omsingeld. Of de Gereformeerde kerkeraad van Papendrecht in navolging van andere op de goede weg is om hier wat aan te doen door een wedstrijd te organiseren tussen een voetbalelftal uit eigen midden en een samengesteld uit jeugdleiders is een grote vraag. De afstand tussen gemeente en kerkeraad, tussen kerkeraad en jeugd kan te groot wezen, maar men kan de afstand ook te klein maken. Wij arme zondaren hebben geen waardigheid, maar vanwege het ambt bestaat er toch een zekere waardigheid, die in onze dagen onvoldoende aan het licht treedt. Na de opstootjes onlangs in de Verenigde Staten in Harme en andere negerwij ken hebben predikanten samensprekingen gehouden om jonge mensen de gelegenheid te bieden zich op allerlei manieren nuttig te maken en bezig te houden. Men wil ontspanning bieden in plaats van ruimte te laten voor allerhande gewelddaden. Ook uitgaande van het reclasseringswerk vond ten onzent een forum plaats om een antwoord te geven op de vraag wat men de jeugd moet presenteren. Ruimte om te razen op brommers. Zo meende een van de deelnemers. De veelgenoemde boosdoeners industrialisatie en urbanisatie om maar geen andere te noemen zijn aansprakelijk voor de wanordelijkheden allerwegen. Ongetwijfeld moeten we ons rekenschap geven van deze actuele factoren maar we moeten er ons ook niet op blind staren. We mogen niet denken dat er nu eerst pas problemen zijn of dat het nu pas menens is. Is er niet alle eeuwen door een actie van wetteloosheid en heeft die niet bijzonder de jongeren geboeid? Zal deze actie niet een hoogtepunt vinden in de verschijning van de Anti-Christ? Is het lied van Lamech, lang geleden, gebrald onder het auditorium van bewonderende Ada en Zilla, niet angstig modern en actueel? Ook toen sex en geweld. Welke oplossingen we ook zoeken, we zullen toch allereerst het navolgend geslacht moe-ten leren zich te gewennen aan Woord en Wet.

Amerika.

De Verenigde Staten van Noord- Amerika gaan spannende dagen tegemoet. Er komt een vacuum in het Witte Huis en hoe zal dat worden opgevuld? Het gaat om een keus tussen Johnson en Goldwater. Maar er is meer te kiezen. Men heeft gezegd, dat Amerika op de tweesprong beslissen moet of men de weg op wil van idealisme of isolationisme. Er is voor een regering genoeg te doen. Grote vraagstukken roepen om een oplossing. Weliswaar zijn viervijfde van de armen blanken, maar van de negers is het hoogste percentage arm. Meer dan de helft van de nieuwe leden, die zich melden voor het communisme zijn studenten. Absoluutheden heten fanatiek en intolerant. Inderdaad bestaat er ook een soort horror, een afschuw voor het absolute. Alles wordt zwevend gelaten, ergens is het goede slecht en ergens is het slechte, goed. Komt het niet omdat de gouden standaard van het Woord Gods is losgelaten. Wat in Amerika aan de gang is, komt ook deze kant uit. Men zegt dat het Calvinisme, eens een trots, nu in Amerika een scheldwoord is. Het gaat er ten onzent ook al wat op lijken. Moreel is wat naderhand een prettig gevoel geeft en immoreel wat achteraf onplezierig stemt. Idealisme of isolationalisme. Maar dan moet er ook een deugdelijk ideaal zijn of een behoudende kracht, die het isolement zinvol maakt.

Parade der mannenbroeders.

Het Calvinisme eens te trots, nu een scheldwoord. Een kroniek over de dertiger jaren: Parade der mannenbroeders genaamd, geeft ondanks alle verdediging toch wel de idee dat er een bepaald soort Calvinisten zich schaamt over een recent verleden. Op de omslag van het bewuste boek staat een foto van leidslieden, onder wie we ook wijlen generaal Duymaer van Twist menen te herkennen, die blijkbaar een parade afnemen. Thans echter paraderen ze zelf. Het is uitverkoop van de dertiger jaren. Men zou er vrede mee hebben als er beter voor in de plaats wordt gesteld. En dat is niet wat men tegenwoordig wel eens „oecumeniakkerigheid" heet. In ieder geval is het aanmatigend om deze parade te betitelen als protestants leven in Nederland. In de omroepgids van de N.C.R.V. — een instelling, die als enig schier geprezen wordt in de Parade — wordt naar aan­ leiding van het veertig jarig jubileum ook gesproken over het andere beeld na zoveel decennia. De schrijver citeert vader Cats, 'k Was niet die ik ben, 'k ben niet die ik was. Hij betoogt dat dit afgezien van veel uiterlijkheden, omdat de tijd nu eenmaal verandert en wij met de tijd, toch in wezen niet het geval is. Het bestek van zo'n kort artikeltje leent zich niet voor een gefundeerde beantwoording van de vraag. Ik vind dit echter niet zo simpel. We zijn weer uitgekomen bij het begin. De invloed van het massamedium in het algemeen en de repercussie van het gebruik ervan, ook al is het met de bedoeling te evangeliseren en de saamleving te kerstenen. Natuurlijk moeten we uiterlijke vorm en innerlijke waarden onderscheiden. Vanzelfsprekend is het eenvoudig om alle veranderingen gemakshalve in te delen bij de uiterlijkheden. We mogen met deze dingen wel eens bezig zijn voor Gods aangezicht. Doorgrond en ken mijn hart, o Heer. Sprak enige jaren terug de Synode van de Gereformeerde Kerken, gezaghebbend onder de mannenzonen, die direct afstammen van de mannenbroeders, niet van een verschraling van het geloofsleven? Is de hang hier en daar naar Pinkstergroepen niet een teken aan de kerkmuur? Nodig en nuttig is een eerlijke confrontatie met het verleden.

Eeuwig zeker.

De eeuw kwam ook deze kroniek met vol gelaat om de hoek kijken en de vorige gluurde om een hoekje. We zijn het over de hele linie wel eens over het feit, dat het Evangelie de enige uitweg biedt uit de impasse van de tijdsnood. Maar is het verantwoord om dat Evangelie te vervormen tot het de trekken draagt van de zieke eeuw alvorens het sanerend uit te dragen? Er blijft als we consequent doorgaan een schraal verhaaltje over. Wees medemenselijk! Waarachtige bekering heeft als merk, dat het Woord ons te sterk werd. Het eeuwig zekere Woord kan soms nauwelijks de eeuwen trotseren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen