KRONIEK

Curia romana.

Waar stoelen gezet zijn komt soms heel wat in beweging. Deze tweede kwart zestiger jaren zouden in de geschiedenis wel eens kurmen solliciteren naar vermaardheid vanwege twee hoge vergaderingen, een op kerkelijk en een op internationaal niveau. Een concilie en een conferentie.

Om bij de laatste te beginnen. De organisator van de communistische topconferentie zal niet aanwezig zijn, zo al de vergadering op korte termijn zal worden gehouden. Men gist naar wat er gistte binnen de muren van het Kremlin, waar al zovele mysteries zich hebben afgespeeld. Sommige commentatoren hebben juist in het voornemen tot deze conferentie een van de zwaarwichtigste argumenten gezocht waarom Chroestsjew werd geëlimineerd. Het zal niet in de bedoeling liggen van de huidige machtshebbers om zich aan Peking te onderwerpen, maar men zal tot de conclusie gekomen zijn dat het niet ging volgens de methode van de terzijde gestelde.

Het concilie is nog bezig te vergaderen. Toch loopt deze zitting ten einde, maar het grenst aan de allerwaarschijnlijkstheid dat er nogmaals een zitting zal plaats vinden. Men is er nog niet uit. De opzet van deze talrijke vergadering met vaak meer dan honderd sprekers over een bepaald onderwerp is de zaak van de eenheid. Weliswaar heette het dat aanvankelijk de bedoeling van de ambtsvoorganger van de huidige paus was misverstaan, omdat het woord oecumenisch in de roomskatholieke traditie een wat andere zin heeft dan in de protestantse, maar de gang van zaken heeft wel aan het licht gebracht dat wel veel de bedoeling heeft om toch dat verschil van betekenis, dat wederzijds aan het woord wordt toegekend zo gering mogelijk te maken. Waarnemers van protestantse denominaties zitten er toch niet omdat het zo boeiend is de beraadslagingen te beluisteren over een kloof heen. Het onderscheid tussen conferentie en concilie moet wel zijn, dat de eerste de ketter wilde verwijderen uit de kring en de ander die wilde binnenhalen, omdat het na zovele eeuwen lang genoeg had geduurd.

Het concilie geraakte in een crisistoestand. Het gebeurt nogal eens dat de eerwaarde concilievaders de diverse commissies opdragen om hun werk over te maken. In het gunstigste geval moeten ze de eindredactie vaststellen. Dit laatste is echter ook niet een onschuldige kwestie, die men gerust kan overlaten. De commissies zijn niet bepaald representatief voor de ligging van de vergadering. Soms heeft in die kleine commissies de conservatieve minderheid een ruime meerderheid. De vrees is dus niet denkbeeldig dat zo'n commissie zinnen en passages zal weglaten of herschrijven geheel tegen 't gevoelen van het concilie in. Vooral wanneer commissiekardinalen 't doen voorkomen, dat ze handelen op last van hogerhand, achter welke vage formulering de conciliegangers het opperste ge­ zag moeten vermoeden. Tenslotte hebben een aantal van hen de stoute myter opgezet en zich rechtstreeks gewend tot de paus, die in het duel tussen de oecumenische vooruitstrevende kardinaal Bea en de aartsconservatieve collega Felici beslist ten gunste van de eerste.

Conferentie in wording en concilie op gang moesten beide een crisis doorstaan.

Binnen het Kremlin en binnen het Vaticaan had iets plaats al was de uitslag wel verscheiden. Lang woei er vanuit het Vaticaan een uiterst behoudende wind, die al wat naar modernisme en vernieuwing riekte onbarmhartig wegvaagde. Thans komt er stellig een wijziging Maar de tegenkrachten zullen zich nog wel eens mobiliseren, wanneer de vergaderden in alle windrichtingen naar hun haardsteden zijn teruggereisd. De muren van het Vaticaan zijn maar zo niet gevallen. Daar zal toch wel het sola fide voor nodig zijn.

Men heeft lange tijd alle krachten binnen het rooms-katholicisme zien samentrekken in één allesbeheersend middelpunt. Thans zet zich in, zoals het omschreven is, een vijfvoudige decentralisering. Allereerst — dat zou het belangrijkste zijn — een middelpuntsverlegging van zichzelf naar Christus, voorts een van het gezag van de paus en de roomse curie naar de bisschoppen en van de geestelijkheid naar de gemeente, het volk Gods, zoals men daar zegt, voorts een decentralisering van de R.K. kerk naar andere kerken, jodendom en wereldgodsdiensten en ten slotte een aandacht geven aan de ganse wereld.

Johannes XXIII heeft een grootse actie ontketend. Indirect was er contact tussen hem en de leider van het Sowjet-communisme. Hoe verschillend hun positie en hun denkwereld, toch zijn er treffende en belangwekkende paralellen in hun persoonlijkheid en hun doelstellingen. Beiden namen het initiatief om een straf regiem buiten spel te plaatsen. Johannes XXIII werd door de dood weggenomen. Chroetsjew getroffen door het Damocleszwaard, dat elke politicus boven het hoofd zweeft. Wanneer we nog even het vijfde aspect van het grootscheeps decentraliseringsproces ons te binnen roepen, constateren we dat het toch wel de opzet is van het nieuwe streven in de R.K. kerk om niet halt te maken aan de grenzen van de communistische wereld. Een van de schema's heet wel kerk en wereld. Deze verhouding blijft aan de orde zolang de wereld bestaat, omdat deze er immers is zolang de kerk er is. Zegt men niet, dat de wereld drijvende blijft dank zij de kerk?

Doodstraf.

In West-Duitsland is momenteel de doodstraf actueel. Onze catechismuspreek brengt dit vraagstuk ook periodiek ter sprake. De Overheid draagt het zwaard om de doodslag te weren. Men wil wel beweren, dat de percentage's van moorden in landen waar al of niet de doodstraf bestaat, elkaar niet veel ontlopen. Met dit simpele cijfer is men er echter allerminst. Letters in een bepaalde volgorde kunnen bij de wolkenkrabbers op liegen, maar we moeten niet denken dat cijfers, op een bepaalde wijze gegroepeerd, dat niet kunnen. Im­mers om een betrouwbare vergelijking te bieden moeten ook grotendeels de condities overeenkomen. En er zijn nog meerdere factoren waaraan moet worden gedacht. Hoe waardeert men — om iets te noemen — in een bepaald land de dood? Politici in West-Duitsland hebben geëist, dat wegens de veelvuldige moorden op taxichauffeurs, en dat om geringe geldbedragen, de doodstraf in discussie moest komen in de Bondsdag. Begrijpelijk dat velen van deze vertegenwoordiging hun blikken even richten naar de kerk, omdat ze voelen dat er van die kant wel enige gegevens zullen worden verschaft. Inderdaad is dat het geval. De theoloog Althaus wijst op de heiligheid van het leven, die deze straf rechtvaardigt. Voorts zegt hij dat Romeinen 13 ons duidelijk leert dat de overheid het zwaard niet te vergeefs draagt. Voorts gaat er van deze straf een soort zoenende werking uit voor de samenleving. Als gewoonlijk komt er ook een opponent. De niet minder bekende theoloog prof. Thielicke ziet het zo, dat de overheid een andere taak heeft dan men in de tijd van middeleeuwen en van Luther meende. De overheid is geen orgaan meer van Gods genade en gericht. Anderen vragen of de staat wel inderdaad de macht heeft om straf en strafmaat te bepalen, omdat er in de geschiedenis al zoveel gruwelijks heeft laten zien. Niet in het minst in Duitsland zelf. Het is echter wel jammer dat bij menigeen de eerbied voor het leven pas een punt van discussie wordt, wanneer de doodslag al heeft plaatsgehad.

Vernieuwing.

De Spreukendichter waarschuwt met name „mijn zoon", dat hij zich niet zal vermengen met hen, die naar verandering staan. Of dit practisch neerkomt op de aanwijzing, dat we ons scharen moeten onder de conservatieven? Dat zal wel niet. Men wijst erop, dat in deze turbulente tijd er een wereldbeeld, zoals er vele waren in de loop der historie, staat op ineenstorten. Velen huizen nog in de onbewoonbaar verklaarde woning, want een wereldbeeld is een behuizing. Eens was de einder begrensd, later werd het een oneindig heelal, maar de grote geleerde Einstein was architect van een bolvormige ruimte. Al die wisselingen hebben invloed op het levenspatroon. Wanneer de mensen hun woonruimte worden uitgedreven, gevoelen ze zich onbeschermd en onzeker. Inderdaad. Wanneer je je goed indenkt wat die ruimtevaarders eigenlijk doen en je realiseert je het vaak toch zo zinloos gekrioel hier op aarde, dan voelen we ons gedrongen om na het Spreukenboek dat van de Prediker ter hand te nemen en te beamen : IJdelheid der ijdelheden, en dan ziet die ijdelheid er heel anders uit dan wanneer we zitten te kijken vanuit het venstertje van onze behuizing.

Juist op gebied van zeden en gewoonten doen zich de wijzigingen het markantst voor. Er wordt hevig gestaan naar verandering. Men wijst erop dat dit wel vaker het geval was tijdens wendingen op keerpunten in de geschiedenis. Maar het gebeurde wel, dat het geloof en dat het christendom een vormende invloed uitoefende. Dit is echter nu niet of nauwelijks het geval.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen