KRONIEK

Kerk en wereld.

Een van de moeilijkste vraagstukken de ganse kerkgeschiedenis door is de verhouding van kerk en wereld. Het behoeft ons niet te verwonderen, dat juist thans velen zich het hoofd breken door het zoeken van het juiste antwoord.

Sommigen willen de kerk maar oplossen in de wereld. Liefde tot de naaste is de ware religie en solidariteit is het juiste standpunt. We kunnen ons nog wel indenken, dat de kerk iets meebrengt, wanneer ze in de wereld opgaat, maar er is weinig mogelijkheid om nieuwe waarden te scheppen, zodra het aanwezige is verbruikt. Er moet toch een ruimte zijn, waarheen men uit het aards gedruis zijn toevlucht neemt en vanwaar men de wereld weer zegenend ingaat. Doch zelfs zó drukken we. ons niet juist uit. Immers zo zou de kerk uiteindelijk toch nog een aardse en menselijke aangelegenheid blijven. Allereerst gaat het om God, die leeft. Hem komt toe lof, eer en aanbidding. Er moet een plaats zijn, waar de Heere Zijn Woord uiteenzet. Ongetwijfeld openbaart Hij zich in het hart der Zijnen, maar juist bij hen blijkt de drang om één te zijn met allen, die even dierbaar geloof verwierven.

De kerkbouwactie riep verzet wakker bij velen, die het niet nodig vinden dat de kerk een eigen gelaat toont en een eigen domein reserveert. Ongetwijfeld noopt deze reactie tot zelfonderzoek. Wordt het gebod tot medemenselijkheid teveel gepredikt als het allene en zaligmakende? Is er nog theologie (waarbij de sterke nadruk vallen moet op de eerste vier letters? ) Robinson, de man van Eerlijk voor God, incasseerde het verwijt van humanistische zijde, dat het nog eerlijker was geweest, dat hij inenen was doorgestoten naar het humanisme. Men suggereerde zelfs dat een tikje conservatisme gemakshalve en een beetje belang bij de kerkelijke positie misschien van de radicale doorbrak had weerhouden.

Anderzijds — om nog even de kerkbouwactie aan te houden — moet de gemeente ook niet te zeer wereldse middelen te baat nemen. Wanneer voor de bouw van de kerk te Hoogvliet, bij wijze van „machtige stunt" de preekstoel met behulp van een helicopter door de lucht of zoals men stelde „uit de hemel" werd aangedragen, gaat het ons te ver.

Merkwaardig is dat het woord voor wereld, bewoonde wereld, in 't Griekse Nieuwe Testament oecumene luidt, het woord dat een machtig streven onzer dagen een naam en een leus verschaft. Het ziet er wel naar uit dat juist in de bewoonde, bewoonbaar te maken en te houden wereld, de religies en confessies elkaar ontmoeten. Ook is het ontegenzeggelijk dat de verkleining van die wereld, de vervaging der grenzen, het intensiever contact niet slechts de mensen, maar ook de kerken meer dan ooit op éne hoop heeft gedreven.

We moeten derhalve niet vergeten, dat het woord oecumenisch een speciale klank heeft.

In de kerkbouw weerspiegelen zich de visies, die blijk geven dat men nog zoekt en tast. Is de kerk een bunker met piepkleine ruitjes, waar men zich terugtrekt ? Is de kerk de ruimte, waar men de wereld ziet in 'n bepaald plechtig kader van het kerkvenster, waar men via gekleurde ramen een ideaalbeeld op de wereld drukt of kan de wereld door gewone vensters zonder meer naar binnen blikken ? De kerk is minder een wijkplaats ver van 't aardse gewoel, eerder een vluchtheuvel temidden van het razend verkeer. Men kan de geluiden van buitenaf niet negeren.

Met name de Rooms-Katholieke kerk gold als het instituut dat oorden van stilte schiep, waar zelfs de eeuwen op de klok sloegen.

Hoe anders thans. Soms krijgen we de indruk dat op het concilie vaders wakker worden uit een diepe slaap. Schema dertien kwam in bespreking. De rooms katholieke moraal mettertijd gewijd kwam ter tafel. Geen wonder dat de order kwam dat een bepaald onderdeel: huwelijk, gezinsvorming, geboorteregeling, slechts schriftelijke interventies toeliet en niet mondelinge discussies. Intussen bleek dat men het huwelijk niet uitsluitend wil benaderen als een instituut tot voortplanting van het menselijk geslacht. Het is ook een gelegenheid waar liefde woont en „spelen" kan. Als gebruikelijk kwam er critiek op het schema, zoals het daar lag. Men wenste duidelijker omschrijving van wat de wereld feitelijk is. Ja, een der woordvoerders merkte op, dat nergens een definitie van het begrip wereld gevonden wordt. Men vond het schema te Europees-Amerikaans getoonzet. De opvattingen over honger, atoombewapening, gezin en sexualiteit zijn volgens een andere criticus te oppervlakkig gehouden. Het mag niet, zei een van de bisschoppen, dat de kerk iets vreemds blijft, waarop de kerk met superioriteit neerziet.

Tenslotte besloot men dat het schema bruikbaar was als basis voor verdere discussies. Het concilie gaat nu binnenkort sluiten. Als datum is genoemd 21 november. De week daaraan wordt gehouden het Eucharistisch Congres in Bombay. Vele bisschoppen zullen daar zijn, ook de paus.

Rondom de jaarswisseling zal het „andere concilie" bijeenkomen in Afrika. Deze plaats — Enugu in Oost-Nigeria — is gekozen om te demonstreren, dat men het zwarte werelddeel, dat zo stormachtig naar voren kwam, als even belangrijk erkent. Op de vergadering van het Centreial Comité, dat de dienst uitmaakt, wanneer de Assemblee niet bijeen is, worden ook tal van typische wereldzaken aan de orde gesteld. Het zal gaan over rassen, over ontwapening en kernwapenen

Ook zal men spreken over samenwerking met de Rooms Katholieke kerk speciaal op practisch gebied. Vooraf is er nog een samenkomst, waarop men als onderwerp heeft gekozen: „Het christelijk antwoord op de Afrikaanse revolutie".

Onze tijd is rijk aan gesprekken. Gesprekken — om iets te noemen — tussen marxisten en theologen. Het bewijst dat gemeenten en groepen, schakeringen en nuanceringen geheel vervreemd zijn van elkander. Nauwelijks kent men eikaars opvattingen, terwijl men in het wereldse vlak elkaar dagelijks ontmoet.

Kerk en wereld. Het is een vraagstuk alle eeuwen door. Jammer is het, dat al te vaak men valt van het ene uiterste in het andere. In kerkelijk-gereformeerde kring is een soort de-colijnisatie beweging op gang gekomen. Na de „Parade der mannenbroeders" verscheen een wat genuanceerder pendant: „Het beeld der vaderen". Van de weeromstuit gaat men ginds progressief en sterk oecumenisch te werk. De antithese is uitgeluid, de synthese doet opgeld.

Het probleem is oud. Het begon toen Eva een begeerlijke blik wierp. Voort ging het, toen Gods zonen de dochteren der mensen aanzagen. Een lange looptijd was achter de rug, toen Demas de tegenwoordige wereld liefkreeg.

Vereist is theologie. Toch theologie. Hoe we wereld met de wereld in het boze liggen? Hoe we verlost worden van het verderf en de besmettingen van deze tegenwoordige wereld? Hoe we uit de wereld niet van de wereld in de wereld moeten wandelen? De feil is, dat de meesten zich direct richten op de laatste vraag zonder ervaring van de beide eersten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen